متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :روانشناسی

گرایش :تربیتی

عنوان : مقایسه حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس کودکان 10 و11ساله موسیقی آموخته و نیاموخته

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ساوه

 

 

دانشکده علوم انسانی گروه روان­شناسی

 

 

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد M.A

گرایش روانشناسی تربیتی

 

 

عنوان:

مقایسه حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس کودکان 10 و11ساله موسیقی آموخته و نیاموخته

 

 

 

استاد راهنما:

دکتر رزیتا ذبیحی

 

 

استاد مشاور:

دکتر کامران گنجی

 

تابستان 1390

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان

 چکیده …………………………………………………………………………………………………….    1

صفحه
فصل اول-کلیات پژوهش  
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………… 3
1-1بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………. 7
1-2 اهمیت و ضرورت پژوهش ………………………………………………………………………………. 14
1-3 هدف های پژوهش …………………………………………………………………………………………. 18
1-4 فرضیه های پژوهش ……………………………………………………………………………………….. 19
1-5 متغیرهای پژوهش ………………………………………………………………………………………….. 19
1-5-1تعریف نظری مفاهیم…………………………………………………………………………………….

1-5-2 تعریف عملیاتی مفاهیم………………………………………………………………………………..

19

21

 

فصل دوم ادبیات پژوهش  
 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………. 25
2-1 اصول و هدف های آموزش و پرورش ……………………………………………………………. 27
2-2ویژگی های رشد دانش آموزان در دوره ابتدایی ……………………………………………. 29
2-3 ملاک ها گزینش مواد درسی در دوره ابتدایی ………………………………………………. 31
2-4 پیشرفت تحصیلی …………………………………………………………………………………………… 32
2-5 حیطه های آموزشی ……………………………………………………………………………………….. 33
2-6 حوزه شناختی …………………………………………………………………………………………………. 35
2-7 توانایی های و مهارتهای ذهنی ………………………………………………………………………. 35
2-8 حیطه ی عاطفی …………………………………………………………………………………………….. 36
2-9 حیطه روانی حرکتی ……………………………………………………………………………………….. 37
2-10 حافظه …………………………………………………………………………………………………………… 37
2-11 هوش ……………………………………………………………………………………………………………. 40
2-12 نظریه سه وجهی هوش استرنبرگ ……………………………………………………………… 41
2-13 نظریه هوش گاردنر……………………………………………………………………………………….. 42
2-14 هوش از نظر پیاژه ………………………………………………………………………………………. 44
2-15 فراشناخت ……………………………………………………………………………………………………. 46
2-16 حیطه عواطف و توجه ها ……………………………………………………………………………. 47
2-17 علایق دانش آموزان ……………………………………………………………………………………… 48
2-18 انگیزش ………………………………………………………………………………………………………… 49
2-19 خود پنداره …………………………………………………………………………………………………… 50
2-20 مهارت های حرکتی …………………………………………………………………………………….. 51
2-20-1 ویژگی های مهارتهای حرکتی ……………………………………………………………….. 52
2-21یادگیری فعال ………………………………………………………………………………………….. 53
2-22 کارکرد مغز…………………………………………………………………………………………………… 55
2-22-1 یادگیری و پردازش اطلاعات نیمکره چپ و راست مغز…………………………… 57
2-23 موسیقی چیست؟ ………………………………………………………………………………………… 60
2-23-1 نظریه های مربوط به موسیقی…………………………………………………………………. 63
2-23-2 تاریخ موسیقی در ایران ………………………………………………………………………….. 64
2-23-3 متقدمان موسیقی در ایران ……………………………………………………………………… 66
2-23-4 وضعیت کنونی آموزش موسیقی در ایران ………………………………………………. 68
2-23-5 آموزش موسیقی در دانمارک ………………………………………………………………….. 69
2-23-6 آموزش موسیقی در ژاپن …………………………………………………………………………. 70
2-23-7 معرفی روش آموزش سوزوکی ………………………………………………………………… 72
2-23-8 مبانی اساسی موسیقی ……………………………………………………………………………. 73
2-23-9 تأثیر آموزش موسیقی …………………………………………………………………………….. 76
2-23-10 اثر آموزش موسیقی بر رشد شناختی …………………………………………………… 77
2-23-11 موسیقی و مغز بشر ……………………………………………………………………………. 79
2-24 حس آمیزی …………………………………………………………………………………………………. 82
2-25 کودک و درک مفاهیم موسیقی ………………………………………………………………… 84
2-26 آموزش موسیقی و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی………………………………………. 85
2-27 موسیقی،مهارت خواندن و رشد زبان …………………………………………………………. 88
2-28 آموزش موسیقی و استدلال فضایی …………………………………………………………….. 89
2-29 نظام های نمادی و موسیقی ……………………………………………………………………….. 91
2-30 گرایش ذاتی بشر به موسیقی …………………………………………………………………… 93
2-31 تأثیر موسیقی از نظر پرورش ………………………………………………………………………. 94
2-32 موسیقی و حرکات بدن ……………………………………………………………………………….. 97
2-33 سیستم آموزش بدنی …………………………………………………………………………………… 98
2-34 اصول اجرای موسیقی ………………………………………………………………………………….. 99
2-35 مراحل پنجگانه دایره اجرا …………………………………………………………………………… 100
2-36 مروری بر پژوهش های انجام شده درمورد اثرات موسیقی ………………………….. 101
2-36-1 پژوهش های انجام شده در خارج از ایران………………………………………………. 101
2-36-2 پژوهش های انجام شده در داخل ایران…………………………………………………… 103
2-37 اختصار دانش موجود ……………………………………………………………………………………. 106

 

فصل سوم – روش پژوهش  
 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….

3-1 روش پژوهش …………………………………………………………………………………………………..

110

110

3-2 جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………….. 110
3-3 حجم نمونه ……………………………………………………………………………………………………. 111
3-4 روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………………… 111
3-5 ابزار اندازه گیری …………………………………………………………………………………………….. 111
3-6 روش گرد آوری داده ها ………………………………………………………………………………….. 118
3-7 روش تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………. 120

 

فصل چهارم – یافته های پژوهش  
 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………….

4-1 یافته های توصیفی …………………………………………………………………………………………

122

122

4-2 یافته های استنباطی ………………………………………………………………………………………. 131
4-3 فرضیه یکم ……………………………………………………………………………………………………… 131
   
 فصل پنجم – بحث و نتیجه گیری  
 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………… 135
5-1 اختصار پژوهش………………………………………………………………………………………………. 135
5-2بحث ونتیجه گیری…………………………………………………………………………………………..

5-3 محدودیت ها…………………………………………………………………………………………………..

136

141

5-4 پیشنهادها …………………………………………………………………………………………………….. 142
5-5 پیشنهادهای کاربردی…………………………………………………………………………………….

فهرست منابع فارسی…………………………………………………………………………………………….

143

144

فهرست منابع انگلیسی………………………………………………………………………………………….. 150
ضمائم…………………………………………………………………………………………………………………….. 152
   

 

فهرست جداول

  عنوان صفحه
 جدول 4-1 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک جنسیت……………………………………………………………….. 122
 جدول 4-2 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک سن………………………………………………………………………. 123
 جدول4-3 میانگین وانحراف استاندارد مدت آموزش موسیقی ………………………………………………………. 123
 جدول 4-4 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک تحصیلات پدر……………………………………………………… 124
 جدول4-5 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک تحصیلات مادر……………………………………………………… 124
 جدول4-6 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک شغل پدر……………………………………………………………….. 125
 جدول4-7 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک شغل مادر………………………………………………………………. 126
 جدول4-8 توزیع فراوانی آزمودنی ها به تفکیک درآمد خانواده………………………………………………………… 126
 جدول4-9 توصیف بهره هوشی آزمودنی ها………………………………………………………………………………………. 127
 جدول4-10 میانگین وانحراف استاندارد کودکان درخرده مقیاس های وکسلر…………………………………. 128
 جدول4-11 ماتریس همبستگی بین متغیرهای پژوهش……………………………………………………………………. 129
 جدول4-12 محاسبات آزمون مجذور کای به تفکیک جنس،سن و…دردانش آموزان ……………………… 130
 جدول4-13 اختصار آزمون t جهت مقایسه هوش بهر دانش آموزان ………………………………………………….

جدول4-14 اختصار آزمون MANOVA……………………………………………………………………………………………..

جدول4-15 آزمون تک متغیره پس از MANOVA…………………………………………………………………………..

131

132

133

 


چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس کودکان 10 و11ساله  موسیقی آموخته  و نیاموخته بود.

روش: روش پژوهش حاضر از  نوع علی- مقایسه­ای  یا  پس- رویدادی بود. نمونه پژوهش عبارت بود از50 دانش­آموز موسیقی آموخته(با حداقل 2 سال آموزش)و50 دانش­آموز موسیقی نیاموخته 10و11 ساله که از میان دانش­آموزان مدارس شهر تهران به روش خوشه­ای چند مرحله­ای انتخاب شده بودند. گروه گواه از نظر سن،اندازه تحصیلات پدر و مادر،سطح اقتصادی خانواده و نمره هوش­بهر(با بهره گیری از آزمون ریون)با گروه مورد مطالعه همتاسازی گردید. ابزار پژوهش برای گردآوری نمره­های حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس،خرده مقیاس­های آزمون وکسلر بود.

یافته­ها: نتایج نشان داد،با کنترل نمره هوش کلی،توانایی حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس دانش­آموزان موسیقی آموخته بیش از دانش­آموزان موسیقی نیاموخته می باشد. بر این اساس تقریبا 5/6 درصد از واریانس “حافظه کوتاه مدت” آزمودنی ها،توسط انتساب به گروه­ها تبیین می­گردد. این رقم در مورد “دقت و تمرکز حواس” به 5/11 درصد افزایش یافته می باشد.

نتیجه­گیری: با در نظر داشتن نتایج به دست آمده مشخص گردید که آموزش موسیقی و داشتن مهارت موسیقی می­تواند در رشد بعضی توانایی­های شناختی کودکان مؤثر باشد. پس در کنار سایر دروس،آموزش موسیقی می­تواند باعث توسعه کاربرد قوای شناختی در دانش­آموزان و راهبردی برای افزایش پیشرفت تحصیلی آنها باشد.

 

کلمات کلیدی: موسیقی­آموخته،موسیقی­نیاموخته،حافظه کوتاه­مدت،دقت،تمرکزحواس،دانش آموزان

فصل اول

کلیات پژوهش

 

مقدمه

امروزه سال­های اولیه کودکی توجه بسیاری از روان شناسان و متخصصین تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده می باشد،زیرا که دورانی می باشد که پایه شخصیت فرد شکل می گیرد و تحول و پیشرفت کودک در جنبه‌های مختلف رشد یعنی شناختی،جسمانی،عاطفی و اجتماعی بسیار سریعتر از دوران بعدی زندگی اتفاق می‌افتد. مطالعات و پژوهش‌های روز افزونی که توسط متخصصین و روان شناسان در مورد سال‌های ابتدایی زندگی کودک انجام شده می باشد،تأثیر حیاتی و با اهمیت محیطی را که کودک در آن پرورش می‌یابد،به روشنی نشان می‌دهد.

بنجامین بلوم با انتشار کتابی تحت عنوان(پایداری و تغییر در خصوصیات بشر)به اهمیت سال‌های اولیه کودکی توجه شایانی نموده بلوم دریافت که حدود 50 % از رشد هوش بین زمان تولد تا 4 سالگی،حدود 30 % بین 4 تا 8 سالگی و 20% درصد باقی مانده در فاصله سنین 8 تا 17 سالگی شکل می گیرد پس تا سن 6 سالگی که سن ورود به مدرسه و شروع آموزش رسمی می باشد تقریباً دو سوم توانایی‌های هوش نهایی فرد شکل می‌گیرد(مفیدی،1383).

یکی از نظریه پردازان این مکتب ژان پیاژه بر تأثیر فرد یاد گیرنده در یادگیری تاکید می کند و برخلاف رفتارگرایان که فرد را موجودی منفعل و متأثر از وقایع محیطی معرفی می کنند،بشر را  شرکت کننده ای فعال و موثر در جریان یادگیری می داند و ذهن آدمی را همانند یک سیستم دستکاری کننده رمزها به حساب می آورد(گیج و برلاینر،1995؛ نقل ازفردوسی،1380).

عامل اصلی پرورش استعدادهای کودک،کیفیت آموزش می باشد نه محتوای مواد درسی،کیفیت آموزش خود را به این شکل نشان می دهد،در مورد هایی که کودکان می‌خواهند مطالبی را به یادبیاورند،مفاهیمی را که آموخته‌اند،مبنا قرار می‌دهند و ایده‌های نو را بر اساس الگوهای فکری خود پردازش می‌نمایند(فیشر،2001؛ ترجمه صفایی مقدم،1385). پس اولین دغدغه برنامه ریزی درسی کودکان بایستی این باشد که چطوری می‌توانند بهترین مطالب و مفاهیم را در غالب آسانترین و لذت بخش ترین روش به کودکان آموزش دهند .

یکی از مهارت­های جریانات شناختی،فراشناخت می باشد که اولین بار توسط جان فلاول[1](1976) مطرح گردید. از نظر او فراشناخت به دانش شخص در مورد جریان های شناختی خود او مربوط می گردد و شامل به اقدام درآوردن،منظم کردن و متناسب کردن این جریان هاست. پس آگاهی فراشناختی به معنای شناختن خود به عنوان یک موجود تفکر کننده می باشد. این آگاهی تأثیر مهمی در دقت،حل مساله،کنترل خود،خودآموزی و تغییر رفتار دارد. دانش آموزان نیز با رشد خود مهارت­هایی را برای
سنجش خویش از نظر فهمیدن،مدت زمان لازم برای مطالعه یک موضوع،سازماندهی برنامه یادگیری و دستیابی به شیوه­های موثر و مناسب آموختن،فرار می گیرند(فارغ،1377).

توانایی­های فراشناختی آن گونه که براون[2] و همکاران(2003)مطالعه کرده اند در سنین پنج تا هفت سالگی بروز می کند و در سال­های بعد گسترش می یابد،پس از همان سال­های پیش دبستانی می توان استراتژی­های متناسب فراشناختی را به آنان آموزش داد(فخاری زاده­،1383).

پژوهش­های مولی[3] و همکاران(1992)مؤید این نظریه می باشد که نه تنها آموختن دانش بلکه همچنین آموختن چگونگی بهره گیری از استراتژی­های شناختی در یادگیری اهمیت بسیاری دارد.

متأسفانه چگونگی بهره گیری از این استراتژی معمولاً به شاگردان آموخته نمی­گردد. دانش آموزان نه تنها چگونگی و موقعیت مناسب برای بهره گیری از استراتژی­های فراشناختی را یاد نگرفته­اند،بلکه عموماً اطلاعی از این استراتژی­ها نیز ندارند. پژوهش­های الیس[4](1983)نشان می دهد،که آموزش این استراتژی ها تأثیر عظیمی بر تعمیم و کاربرد آموخته ها در محیط های طبیعی به جای می گذارد. تکنیک فراشناختی به خودآموزی به طوری که بیکر و وینستون[5](1986)تبیین داده اند در یادگیری هنر و نویسندگی نیز کاملاً کارایی دارد(لطف آبادی،1373).

فعالیت‌های عالی ذهنی وقتی شروع می گردد که تصویری از جهان پیرامون در ذهن کودک ایجاد گردد. یعنی کودک بتواند خصوصیاتی از محرک‌ها را انتزاع کند و آن‌ ها را با تجربه پیشین بسنجد و عناصر غیر ضروری را کنار بزند و امکان شناخت دقیق تر فراهم گردد. و در طی این مراحل به تجسم و باز آفرینی جهان خارج بپردازد(عباسی،1385).

بر اساس نظر جانسون ومایکل باست(1967)در تعدادی از کودکان دشواری فهم روابط عددی از سال‌ها ی اول زندگی شروع می گردد. توانایی شمارش،درک واحد به واحد کمیت‌ها،جور کردن،سوا کردن،مقایسه ی اعداد،همگی به تجارب کودک و دست ورزی اشیاء وابسته می باشد(رخشان،1367؛ نقل از کهن صدق،1376). پس چگونگی آشنایی کودک و روشی که به او آموزش داده می گردد،می‌تواند تأثیر بسیار حیاتی در اندازه دقت،یادگیری در سطوح بالاتر و یاد آوری داشته باشد .

سیستم هایی که موسیقی باعث تقویت آن‌ها می گردد مانند: سیستم حواس پنج گانه،تمرکز،درک،احساس و سیستم حرکتی،در واقع نیروهای محرکی هستند که پشت قدرت یادگیری نهفته هستند. این به این معنی نیست که بدون موسیقی افراد نمی‌توانند مطالب را یاد بگیرند،بلکه یادگیری به همراه موسیقی امکان توسعه سیستم‌های مغز را که هیچکدام به خاطر طبیعت خود امکان سنجش را ندارند،فراهم می‏آورند(جنسن،2004؛ترجمه عمرانی گرگری،1386).

گاردنر[6](1983-1996)با بهره گیری از معیارهای دقیق خود هشت هوش متمایز را شناسایی کرده می باشد:

زبانی[7]،منطقی- ریاضی[8]،فضایی[9]،موسیقی[10]،بدنی – جنبشی[11]،بین فردی[12]،درون فردی[13] و طبیعت گر[14]. بر طبق نظریه وی(1991)مردم از طریق زبان،تحلیل منطقی – ریاضی،بازنمایی فضایی،موسیقی، حرکت های بدنی ،درک خود و دیگران و نزدیکی با طبیعت با دنیای خود آشنا می شوند. وی با نظام آموزشی به مخالفت برمی خیزد و اظهار می دارد که به جای تاکید بر شیوه های سنتی زبانی و منطقی – ریاضی بایستی مواد درسی به گونه ای ارائه گردد که انواع شیوه های یادگیری را دربرگیرند و به جای شیوه ی سنتی مداد – کاغذی،ابزارهای مختلفی برای ارزیابی طراحی شوند(هافمن‌وهمکاران 1997؛ترجمه بحیرائی،1378).

آن چیز که مسلم می باشد بشر با تواناییهای متفاوت وارد حیطه حیات می گذارد و در طول فرایند رشد با فراهم بودن زمینه،تواناییها شناخته می شوند و استعدادها بروز می کنند،هدف های گوناگونی از آموزش های متفاوت در دوره های ابتدایی،راهنمایی و ارائه دروس مختلف هست که شاید بتوانیم بگوئیم فراهم آوردن زمینه ای مناسب برای بروز استعدادها،توانایی ها و به کارگیری این توانائیها در جنبه های متفاوت زندگی یکی از مهمترین این اهداف می باشد(جهانی،1384).

از جمع بندی مطالعاتی که در این راستا به اقدام آمده می باشد با ورود آموزش مواد متفاوت مانند آموزش غیرتخصصی موسیقی در کنار سایر دروس می توان گامی در جهت رسیدن به تعلیم و تربیت موفق برداشت و در راستای اقدام به اهداف آموزش و پرورش زمینه مساعد برای رشد دانش آموزان را در جنبه های متفاوت فراهم ساخت.

با این حال این سوال مطرح می باشد که اگر شواهد محکمی از ارزش موسیقی در آموزش طرفداری می‏کنند،پس چرا از گنجاندن درس موسیقی در دوره تحصیلی طرفداری نمی‏گردد؟ اریک جنسن(2004؛ترجمه عمرانی گرگری،1386)پژوهشگر و عصب شناس معروف علت این امر را به عوامل زیر نسبت می‏دهد،اول اینکه خیلی از معلمان به قدر کافی در مورد مکانیزم مغز و یادگیری نمی‏دانند تا بتوانند در مورد ارزش موسیقی و روش تأثیر آن بر روی جسم بیندیشند. دوم اینکه اغلب معلمان زمینه و سابقه موسیقیایی نداشته و به همین دلیل تمایل کافی برای گنجاندن موسیقی در دوره تحصیلی ندا‏رند. دلیل سوم این می باشد که معلمان و محصلان به خاطر حجم دروس دیگر محدودیت زمانی دارند . چهارم اینکه دست اندرکاران تصمیم گیری،در مورد برنامه درسی به نمرات درسی اهمیت بیشتری می‏دهند. اما واقعیت این می باشد که موسیقی فقط مکمل درس دیگر نیست،بلکه تلفیق موسیقی در دوره های تحصیلی به خاطر تأثیر بلند مدت آن بر روی محصلان و تقویت و پرورش مغز آنها،و در نهایت پرورش شهروندان بهتر برای آینده می باشد.

پس هدف از درس موسیقی تربیت هنرمند حرفه ای نیست بلکه وسیله ای می باشد تا دانش آموزان توانایی های خود را بشناسند،بیاموزند که حواس خود را چگونه برای شناخت محیط به کار ببرند و از این طریق با شناخت و کاربرد صحیح حواس خود،دقت و تمرکز خود را توسعه دهند تا زمینه ای مناسب برای بروز استعدادهای خود بیابند.

1-1 .اظهار مسأله

امروزه اهمیت و ضرورت آموزش و پرورش در دوره دبستان بیش از گذشته مورد نظر می باشد . افزایش روز افزون متقاضیان آموزش‏های این دوره،نیاز والدین شاغل و نیاز جامعه ضرورت تهیه برنامه های کیفی و غنی را در این دوره نشان می‏دهد. تحقیقات انجام شده در سال‏های اخیر،نشان دهنده تأثیر برنامه‏های غنی و برنامه ریزی آموزشی و درسی مطلوب،برای گروه‏های سنی مختلف کودکان این دوره می باشد. مهمتر اینکه نتایج تحقیقات موید سرمایه گذاری بیشتر برای آموزش بهتر و برنامه‏های کیفی به علت کسب موفقیت‏های بیشتر کودکان در سال‏های تحصیلی بعد از گذرانیدن دوره دبستان می باشد(مفیدی،1386).

یقیناً یکی از ابزارهایی که می‏توان از اثرات مفید و بلند مدت آن در تعلیم و تربیت کودکان سود جست،هنر موسیقی می باشد. امروزه تحقیقات زیادی در دنیا هست که اثر آموزش موسیقی را بر جنبه‏های مختلف هوش و یادگیری تأیید می‏کند.

تأثیر موسیقی بر هوش فضایی(راشر،1999،کاستاجومی،1999،هتلند 2000)،برتوانایی خواندن (باتزلاف،2000)،برحافظه کلامی(هو،چین،چان،2003)،بر پیشرفت تحصیلی(هاچیز،اکانل،2005،راشر ،2005،راشر،راشر،2009)و بر پیشرفت در ریاضیات کودکان(جیوکگان ومیتچل مور،1996،گرازیانوو همکاران،1999،وان،2000،جانسون ومموت،2006،گوزا سیس و همکاران،2007،هریس،2007)مانند این مورد می باشد(به نقل ازقاسم تبار،1389).

براساس مطالعه وضعیت افت تحصیلی مناطق 20 گانه تهران که مرکز کشور بوده و از امکانات آموزشی بالاتری نسبت به سایر مناطق کشور برخوردار بوده می باشد اندازه افت تحصیلی در حد بالایی قرار دارد. حداقل اندازه افت تحصیلی در سالهای 83-77 به ترتیب از اول راهنمایی به سوم راهنمایی برابر با 5،9،11 و حداکثر برابر با 5/17،24،37 درصد بوده می باشد(جهانی،1384؛ نقل از رضایی،1388).

از سوی دیگر بایستی توجه نمود که نیازها و انتظارات مختلف بشر ها برخاسته از مسایل اجتماعی روز می باشد و هر انسانی هم به لحاظ طبیعت خود و هم از لحاظ اجتماعی که در آن زندگی می کند پیوسته در حال تغییر و تحول می باشد پس نیازها و انتظارات وی نیز مدام متنوع و متعدد می گردد. مهم­ترین نیاز بعد از نیازهای فیزیولوژیک هر بشر آموزش و پرورش وی می باشد،پس نظام آموزش و پرورش هر کشور بایستی براساس نیازهای جامعه و طبقه بندی منطقی حوزه تربیتی و یافته های روانشناسی اهداف و مواد درسی مراحل مختلف آموزشی را تعیین کرده و نیازهای روز را با راه حل های دیروز پاسخ نگوید. متأسفانه در کشور ما مواد درسی دوره های مختلف آموزشی خصوصاً مقطع دبستان در طی چندین دهه اخیر تغییر چشم گیری در این راستا نیافته اند،و این در حالیست که آموزش و پرورش امروز جهان در جهت رشد و ارتقاء همه جانبه استعدادها گام برداشته و تنها به محفوظات صرف وقت نمی گذارد و دانش کاربردی را به کودکان  می آموزد و آموزش را بر روی تمامی ابعاد شناختی،عاطفی و حرکتی متمرکز می­نماید(فردوسی،1380).

در زمینه روانشناسی موسیقی پژوهش های بسیاری انجام گردیده می باشد که شامل پژوهش ها و ارزیابی های عصب شناسی و فیزیولوژیک بنیادی زیستی،درک موسیقی،مطالعات سو برتری نیمکره ای،مطالعات مربوط به شنوایی و مطالعات روانی – فیزیکی،مکانیزم های ادراک شنوایی،مطالعات روانشناسی اجتماعی،جنبه های زیباشناختی و عاطفی گوش دادن به موسیقی – تحلیل رفتاری یادگیری موسیقی و مطالعات کاربردی این حوزه ها در درمان،آموزش و غیره می گردد(روان روشن،1378).

یادگیری نواختن یکی از آلات موسیقی به دانش آموزان کمک می کند که در زمینه های حسی،روحی،ذهنی و جامعه شناسی توانایی های خود را گسترش بخشد. تمرینات موسیقی یاری رسان حافظه،افزایش دهنده تمرکز و پیشرفت دید و بینایی و تیزی شنوایی می باشد و یادگیری نوازندگی یک ساز به گونه مستمر باعث توسعه قوای ذهنی،فکر و تأثیرگذاری بر نظام جریان عصبی می گردد(انصاری مقدم،1372).

کودکانی که آموزش های موسیقی دریافت می کنند پیشرفت های قابل ملاحظه ای در گوش دادن،صحبت کردن،خواندن و مهارت های نوشتاری،تمرکز نسبت به سایر دانش آموزان می یابند و در ریاضیات و تاریخ نیز از دیگر دانش آموزان پیشرفته ترند(مالستو،2001؛نقل از رضایی،1388).

جستجو و مطالعه پژوهش های گذشته های دور تا به حال بی شک تأثیر موسیقی در جنبه های متفاوت زندگی بشر را به صورت کلی نشان می دهد اما آن چیز که مسلم می باشد این می باشد که مطالعه کلی ومحدود پاسخ گوی نیازهای گسترده ما انسانها نیست،پس پژوهشگربادرک اهمیت والای توانمندی های بشر به دنبال تأثیرآموزش موسیقی براین توانمندی ها با انتخاب حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکزحواس کوشش درتخصصی کردن مطالعه علم موسیقی و هنرموسیقی وتأثیر آن برتوانایی ذهنی دارد.

مطالعات انجام شده در زمینه موسیقی درداخل ایران محدود می باشد ومطالعات انجام شده خارج از کشورنیز خاص آنهاست وبیشتردرکشورهایی انجام شده که پیش زمینه موسیقی کودکان آنها ازنظر شنیداری با کودکان ایرانی متفاوت می باشد واین تفاوت از اختلافات جزئی وکلی اجزای تشکیل دهنده موسیقی(ازجمله ریتم،فواصل صوتی،یک صدایی یاچندصدایی بودن و…)ناشی می گردد از این رو پژوهشگر درنظرداردارتباط بین آموزش موسیقی ورشدشناختی(با3متغیر حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکزحواس)کودکان ایرانی رابررسی نمایدکه می تواند با نتایج پژوهش های کشورهای دارای  بافت متفاوت،تفاوت داشته ومقایسه گردد .

در پژوهش حاضر حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکزحواس به عنوان توانایی های ذهنی مهم دریک فرد مدنظر می باشد،در مطالعه پژوهشهای قبلی روی تعامل بین مغز و موسیقی متغیرهای متفاوت وگوناگونی دیده نمی گردد،وتاثیر پذیری توانایی های فضایی – زمانی  بیشترارزیابی شده می باشد وسایر جنبه های شناخت و توانایی ذهنی کمتر مدنظر قرارگرفته می باشد. پس باتوجه به فرایندهای چندجانبه شناخت وتوانایی ذهنی،پژوهشگر برای پاسخ به این سؤال که آیا آموزش موسیقی بردیگرفرایندهای ذهنی تاثیردارد سه متغیر بالا را انتخاب نموده می باشد. هدف ازانجام این پژوهش مطالعه ارتباط بین آموزش موسیقی وتوانایی ذهنی فرد می باشد برای بهره گیری از توانمندی های ذهنی هرفرد درموقعیت های متفاوت یاد گیری و…می باشد.

پس حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکزحواس بعنوان متغیرهای وابسته پژوهش مدنظر هستندو در دوگروه موسیقی آموخته وموسیقی نیاموخته موردمطالعه ومقایسه قرار می گیرند.آموزش موسیقی بعنوان متغیرمستقل مدنظر می باشد و متغیر هوش بعنوان عاملی تاثیرگذار کنترل می گردد. نکته قابل ذکرآن می باشد که پژوهش های قبل(درداخل وخارج از ایران)بیشتر از نوع آزمایشی بوده اند یعنی آزمودنی ها در فرایند پژوهش تحت آموزش موسیقی قرار گرفتند اما درپژوهش حاضر نمونه موسیقی آموخته،کودکان 10 و11 ساله ای خواهند بودکه تحت آموزش موسیقی ازقبل دریکی از مراکز آموزش موسیقی قرار گرفته اند و مهارت نسبی درنواختن یکی از آلات موسیقی ارف” دارند.

در پژوهشی که برروی بیش از سیزده هزار دانش آموز در 42 مدرسه به اقدام آمد جریان پیشرفت فرایند خواندن با کمک موسیقی مورد مطالعه قرار گرفته و ثابت گردید(ائی سی،2000؛ نقل از رضایی،1388).

قاسم تبار(1389)در تحقیقی به این نتیجه رسید که آموزش موسیقی ارف در یادگیری مهارتهای پایه ریاضی کودکان پیش دبستانی،تأثیرگذار می باشد.

مطالعه توانائی استدلال فضایی دانش آموزان موسیقی آموخته و نیاموخته نشان می دهد که توانایی دانش آموزان 12 ساله دختر و پسر موسیقی آموخته بسیار بالاتر از موسیقی نیاموخته می باشد(فردوسی،1380).

درپژوهشی دیگر تأثیر موسیقی بر یادگیری درس ریاضی دانش آموزان پسر سال اول راهنمایی سقزدرسال تحصیلی86-85 مطالعه و ثابت گردید(فتحی،1386).

در مطالعاتی در خارج از ایران اثر شرکت فعال در فعالیت های موسیقی را بر جنبه های شناختی کودکان مطالعه کردند. در مطالعه کوستا- جیومی[15](1999)نیز امتیاز توانایی فضایی کودکان سه ساله ای که دو سال آموزش خصوصی موسیقی دیده بودند نسبت به گروه کنترل،به گونه معنی داری افزایش یافته بود مالاری[16] و فیبریک[17](2001)و راشر و همکاران(2000)در مورد کودکان سه تا پنچ ساله به نتایج مشابهی دست یافتند. گاردینر[18]،فاکس[19]،نولز[20]،تفری[21](2002)به کودکان کلاس های اول و دوم دبستان،هفت ماه موسیقی و هنرهای بصری آموزش دادند و پس از طی این دوره،گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل در آزمون های استاندارد شده ریاضی امتیازهای بالاتری کسب نمود(قاسم تبار،1389).

در پروژه­ای به نام پروژه صفر،یک روانشناس و یک پژوهشگر با همکاری هم بر روی بچه­های دبیرستانی دریافتند هنگامی که بچه ها درس موسیقی کلیدی[22] می گیرند برای چندین ماه یا سال اقدام آنها در تست های استدلال فضایی رو به رشد می رود در حالیکه این تعلیمات تا دو سال ادامه یابد.

برای تأیید در دو مرحله در روی پروژه صفر کار گردید در مرحله اول بیشتر از دو هزار دانش آموز در 31 مطالعه شرکت کردند،عده ای فقط به انواع موسیقی گوش می کردند،عده ای در سکوت بودند و عده ای در تمرینات آرام بخش به سر می بردند. بعد از گرفتن تست های استدلال فضایی از آنها بهترین نتیجه مربوط به آنهایی بود که به موسیقی گوش داده بودند(هتلند،2004).

راشر و همکاران(1997)در مطالعه ای نشان دادند که توانایی استدلال فضایی کودکان سه ساله ای که شش ماه،هفته ای دوبار و هر جلسه به مدت 10 تا 15 دقیقه آموزش خصوصی کیبورد می دیدند و نیز هر روز به مدت 30 دقیقه در گروه های آواز شرکت می کردند،نسبت به سه گروه کنترل،افزایش قابل توجهی داشته می باشد.

براساس مطالعه های بعمل آمده، پژوهش های متفاوت روی موسیقی و تأثیر آن بر توانائیهای بشر، در خارج کشور بسیار بیشتر از ایران انجام شده،اما این پژوهش ها خاص خود آنهاست و موسیقی در میان آنها رواج دارد اما در کشور ما در سیستم آموزش و پرورش موسیقی جایی ندارد و کمتر به آن پرداخته شده می باشد،هر چند لزوم آن به عنوان یک درس ضروری گویا.

همان گونه که نظاره گردید،مطالعاتی که در این زمینه انجام شده می باشد بیشتر تعامل بین موسیقی و مغز تأثیرپذیری توانایی های فضایی – زمانی را ارزیابی کرده و سایر جنبه های شناخت و توانایی ذهنی کمتر مدنظر قرار گرفته می باشد،با در نظر داشتن فرایندهای چند جانبه ای که حین یادگیری موسیقی به وقوع می پیوندند،این سوال مطرح می گردد که آیا آموزش موسیقی بر دیگر فرایندهای ذهنی نیز تأثیر دارد؟ با در نظر داشتن هم پوشی نواحی مربوط به توانایی کلامی قشر مغز(BA22 و ناحیه ورنیکه[23])بخش هایی از قشر تمپورال[24] که در موسیقی دانان حرفه ای به گونه اختصاصی در طول فرآیندهای موسیقیایی فعالیت می کند(لوتز[25]،2003؛ نقل از میربها،1382). یکی از اهداف این پژوهش مطالعه ارتباط بین آموزش موسیقی و توانایی های کلامی و عملی فرد می باشد.

پژوهشگر با انتخاب حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکزحواس دانش آموزان که از توانایی های بسیار مورد نظر در طول تحصیل می باشد،به دنبال مطالعه یک آموزش مهم و تأثیر آن بر جنبه های  توانایی های متفاوت افراد،می باشد. بدین شکل آموزش علمی موسیقی بر روی دانش آموزان علاوه بر پرورش هنر،تأثیرات شناختی آن نیز برای جامعه آموزش وپرورش و والدین ملموس تر نیز خواهد گردید.

همانطور که در پژوهش ها مطرح گردید اکثر تحقیقات در این زمینه آزمایشی بوده می باشد و تأثیر پخش و گوش دادن موسیقی و یا آموزش کوتاه مدت آن برای گروه آزمایشی مدنظر بوده می باشد،اما در این پژوهش برای رسیدن به تأثیرات آموزشی موسیقی به انتخاب افرادی برای گروه آزمایشی،پرداخته می گردد،که خود 2 سال آموزش موسیقی دیده اند،یعنی کسانی که خود قادر به نواختن یکی از آلات موسیقی هستند و این مساله می تواند این پژوهش را متفاوت از پژوهش های قبلی نشان دهد.

با در نظر داشتن این که توانایی نواختن موسیقی توسط کودکان بطور مداوم،حداقل 2سال و به شیوه آموزش ارف مخصوص کودکان یکی از ملاک های پژوهشگر می باشد. پس توانایی حافظه کوتاه مدت،دقت وتمرکز حواس در دو گروه موسیقی آموخته و نیاموخته به عنوان سه متغیر مورد نظر پژوهشگر مورد مطالعه قرار می گیرد.زیرا این دو،از توانایی های مهم برای بسیاری از مهارتهای درسی وزندگی می باشند و بالا بردن آنها با آموزش های متفاوت ضروری می باشد و نیز کمتر به آنها پرداخته شده می باشد. موسیقی به عنوان متغیری ثابت که می تواند این سه را بالا ببرد،مدنظر قرار گرفته شده می باشد. پس سؤال پژوهش حاضر عیارت می باشد از: آیا حافظه کوتاه مدت،دقت و تمرکزحواس در کودکان 10 و11 ساله موسیقی آموخته و نیاموخته تفاوت دارد؟

[1]– John  Flavell

[2]– Brown

[3]– Moley

[4]– Ellis

[5]– Baker and Winstion

[6]– Gardner

[7]– Linguistic

[8]– Logical- Mathematical

[9]– Spatial

[10]– Musical

[11]– Bodily-Kinesthetic

[12]– Inter personal

[13]– Inter a personal

[14]– Naturalistic

[15]– Costa-Giomi

[16]– Mallary

[17]– Phibrick

[18]– Gardiner

[19]– Fox

[20]– Knowles

[21]– Teffery

[22]– Keyboard

[23]– BA22 and Vrnyk·h area

[24]-Temporal cortex

[25]– Loterz

تعداد صفحه : 189

قیمت : 14700تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه : رابطه بین ویژگیهای شخصیتی با رضایت شغلی و سلامت روان