وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری

دانشگاه شهید بهشتی

دانشکده علوم زمین

گروه آموزشی جغرافیای انسانی

طرح پژوهش پایان نامه کارشناسی ارشد

عنوان پایان نامه:

تبیین شاخص های تقسیمات محله ای منطقه 1 شهرداری تهران

استاد راهنما:

سرکار خانم دکتر جمیله توکلی نیا

اساتید مشاور:

جناب آقای دکتر مظفر صرافی

جناب آقای دکتر حمید قربانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده …………………………………………………………………………………  1

فصل 1. کلیات پژوهش  ………………………………………………………………  1

1_1 اظهار مسئله ……………………………………………………………………..  2

2_1 سؤالات پژوهش  ………………………………………………………………….  3

  3_1 فرضیات پژوهش ………………………………………………………………..  3

4_1 اهداف پژوهش ………………………………………………………………….  3

5_1 جنبه جدید بودن پژوهش …………………………………………………………  4

6_1 روش شناسی پژوهش ……………………………………………………………  4

7_1 جامعه آماری و حجم نمونه………………………………………………………  5

8_1 موانع و محدودیت ……………………………………………………………….5

9_1 روش تحلیل اطلاعات و داده ها ………………………………………………  5

10_1 پیشینه پژوهش ………………………………………………………………  5

1-10-1  پایان نامه ها ………………………………………………………………… 5

2-10-1  گزارش های حاصل از طرح های پژوهشی ……………………………… 9

11-1 نتیجه گیری …………………………………………………………………..  11

11_1 واژگان کلیدی ………………………………………………………………..  12

فصل 2. مبانی نظری پژوهش ………………………………………………………. 13

1-2 مفاهیم ………………………………………………………………………..  14

1-1-2 توسعه پایدار شهری ……………………………………………………..  14

2-1-2 مدیریت شهری ………………………………………………………………  14

3-1-2 محله ……………………………………………………………………….  16

4-1-2 مدیریت محلی ………………………………………………………………  18

5-1-2 برنامه ریزی محله محور ……………………………………………………  20

6-1-2 تقسیمات محله ای (محله بندی) …………………………………………  22

2-2 مکاتب ……………………………………………………………………….  23

1-2-2 مکتب ساختارگرایی ……………………………………………………..  23

3-2 رویکردها ………………………………………………………………………  26

1-3-2 رویکرد توسعه پایدار شهری ………………………………………………  26

1-1-3-2 حکمروایی خوب شهری ………………………………………………..  30

2-1-3-2 مشارکت ……………………………………………………………..  34

3-1-3-2 توسعه اجتماعات محله ای …………………………………………  37

2-3-2 رویکرد مدیریت یکپارچه شهری ……………………………………….  39

3-3-2 رویکرد های جدید به محله …………………………………………………  41

3-2 نظریه ها ……………………………………………………………………  43

1-3-2 تئوری نو شهرگرایی ……………………………………………………..  43

4-2 مدل ها ………………………………………………………………………  46

1-4-2 مدل های ساخت شهر  …………………………………………………..  46

2-4-2 مدل شهرهای سالم ……………………………………………………..  50

6_2 تجارب ……………………………………………………………………… 55

1-6-2 مدل اندازه ی محله در غرب ……………………………………………… 55

1-6-2 مدل اندازه ی محله در ایران …………………………………………….. 57

7_2 نتایج مبانی نظری  ………………………………………………………………… 57

فصل 3. تحلیل تطبیقی محله های شهری قدیم و جدید با در نظر داشتن مطالعات میدانی……………… 63

1-3 مفهوم محله و شاخصهای تقسیم بندی آنها در ادوار مختلف …………..  64

1-1-3  دوران باستان ……………………………………………………  65

2-1-3  دوران اسلامی ………………………………………………………  66

3-1-3  دوران قاجاریه ……………………………………………………  69

4-1-3  دوران پهلوی اول ………………………………………………..  70

5-1-3  دوران پهلوی دوم ……………………………………………………  71

6-1-3   دوران پس از انقلاب اسلامی…………………………………….  72

7-1-3  دوران معاصر ………………………………………………………..  73

جدول جمع بندی ……………………………………………………………  75

2-3  ضرورت مطالعه شاخصهای تقسیمات محله ای ………………..  80

3-3  اهداف تقسیمات محله ای ……………………………………………  81

4-3  مزایای تقسیمات محله ای …………………………………………..  82

5-3  معضلات تقسیمات محله ای ………………………………………….  83

6-3  اسناد بالادست و قوانین مربوطه………………………………………  85

1-6-3 قوانین و اسناد بالادست در سطح ملی ……………………………..  86

1-1-6-3 سند چشم انداز جمهورى اسلامى ایران در افق ١۴٠۴ هجرى شمسى……….86

2-1-6-3 برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (1388_1384)………..86

3-1-6-3 برنامه پنجم توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران (1394_1390)……….87

4-1-6-3 قوانین تقسیمات کشوری……………………………………………….88

2-6-3  قوانین و اسناد بالادست در سطح منطقه و شهر ………………………. 90

1-2-6-3 گزارش سالیانه شهرداری تهران……………………………………………90

2-2-6-3 طرح جامع شهر تهران ……………………………………………………90

3-2-6-3  سند راهبردی_ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران……………….91

4-2-6-3 اسناد “الگوی توسعه مناطق و طرح تفصیلی مناطق 22 گانه تهران…….92

5-2-6-3 طرح تفصیلی منطقه 1 شهر تهران ……………………………………..92

6-2-6-3 قوانین شهرداری …………………………………………………………93

7-3  تأثیر شوراها وشورایاری ها در تقسیمات محله ای ……………………  95

8-3  شاخصهای تقسیمات محله ای ……………………………………………  97

1_8_3 شاخصهای تقسیمات محله ای در گذشته …………………………….  97

2_8_3 شاخصهای تقسیمات محله ای دوره معاصر ………………………….  98

9_3 نتایج مقایسه موردها تاثیر گذار بر تقسیم بندی محلات در گذشته و حال……  99

10_3 ترسیم خطوط و تحدید حدود محلات ……………………………………..  100

فصل4.  تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات ………………………………………..  103

1-4 شهر تهران ………………………………………………………………………  103

1-1-4 معرفی شهر تهران …………………………………………………………. 103

2-1-4 مطالعه تقسیمات شهری در تهران…………………………………..  104

2-4 معرفی منطقه 1 شهر تهران ………………………………………………  109

1-2-4 موقعیت جغرافیایی منطقه 1 شهر تهران ……………………………….  110

2-2-4 مطالعه عوامل طبیعی موثر در مرزبندی محله های منطقه 1 شهر تهران…………  111

3-2-4 ویژگیهای اجتماعی و فرهنگی منطقه 1 شهر تهران ………………….111

4-2-4 ویژگیهای جمعیتی و اقتصادی منطقه 1 شهر تهران ………………..  112

5-2-4 مطالعه شاخصهای تقسیمات محله ای در منطقه 1 شهر تهران …….  115

3-4 محلات مورد مطالعه ………………………………………………………  119

1-3-4 معرفی محلات مورد مطالعه منطقه 1 شهر تهران …………………  119

1-1-3-4 درکه……………………………………………………………………….  119

2-1-3-4 قیطریه ……………………………………………………………………  126

2-3-4 مطالعه شاخصهای تقسیمات محله ای در محلات مورد نظر منطقه 1 تهران……. 130

1-2-3-4 درکه ………………………………………………………………………  130

2-2-3-4 قیطریه …………………………………………………………………..  133

3-3-4 تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات …………………………………………  136

1-3-3-4 تحلیل های توصیفی منطقه یک شهر تهران ……………………… 136

2-3-3-4 تحلیل های توصیفی و کیفی محلات مورد نظر …………………….. 148

3-3-3-4 تحلیل استنباطی فرضیه های پژوهش …………………………. 187

4-3-4 مقایسه کلی محلات قیطریه، درکه و کوهسار ………………………..  201

نتیجه گیری ……………………………………………………………………… 203

فصل5. ارائه الگو و شاخص های مناسب تقسیم بندی محلات………………  206

1-5 نتیجه گیری …………………………………………………………………… 207

2-5 نتایج آزمون فرضیات …………………………………………………………  216

3-5 مدل پیشنهادی و راهکارها  ……………………………………………..  231

1-3-5 راهکارها ……………………………………………………………………  231

2-3-5 شاخصهای استخراجی جهت مرزبندی محلات …………………………  233

3-3-5 مدل بهره گیری از شاخصهای استخراجی در مرزبندی محلات مورد نظر …… 235

1-3-3-5  درکه و کوهسار ……………………………………………………  235

2-3-3-5  قیطریه …………………………………………………………………..  236

پیشنهادی برای مطالعات آتی  …………………………………………………….  237

منابع و ماخذ …………………………………………………………………………. 239

منابع فارسی  …………………………………………………………………….  240

منابع لاتین ………………………………………………………………………….  255

سایتها   ……………………………………………………………………………..  257

پیوست ها …………………………………………………………………………  259

چکیده:

محله به عنوان کوچکترین فضای شهری، سلول حیات شهری و عنصری پویا در حکمروایی شایسته شهری مد نظر می باشد. تقسیمات و مرزبندی محله های شهری از دوره اسلامی تا دوره جدید دستخوش تغییر و تحول شده می باشد. محله بندی در گذشته بر اساس شاخصهای اجتماعی و اقتصادی صورت گرفته می باشد اما در دوره معاصر اصول فرهنگ بومی _ اسلامی و درون گرایی محله های شهری کم رنگ شده با احداث خیابانهای متقاطع و وسیع همچنین جابجایی گسترده جمعیتی با ایجاد مشاغل جدید باعث از هم گسیختگی ساختار بازار و محلات قدیمی، گسست اجتماعی محلات سنتی و افزایش تراکم در بعضی از محلات گردید. محله بندی در دوره معاصر بر اساس شاخصهای کالبدی، سیاسی و اقتصادی مانند تصمیمات اداری _ سیاسی، ساخت و سازهای جدید و فعالیت های عمرانی به ویژه احداث شبکه های جدید ارتباطی صورت گفته که  کاهش حس تعلق و هویت اجتماعی محلات را به دنبال داشته می باشد.

منطقه 1 شهر تهران نیز که شامل روستاهای قدیمی تغییر شکل یافته و محله های جدید شهری می باشد، با در نظر داشتن شرایط پیش آمده، ناشی از مرزبندی های جدید با مشکلاتی زیرا جدایی گزینی اجتماعی ، تفکیک فضایی درون محله، درهم ریختگی کاربری ها و محدودیتها و معضلات خدمات رسانی روبرو می باشد.

در این پایان نامه، از روش پژوهشی مبتنی بر رویکرد سیستمی بهره گیری شده می باشد از اینرو در ارتباط با وضع گذشته و موجود با توصیف عناصر و عوامل اصلی در مرزبندی محله های شهری به تحلیل آثار حاصله پرداخته شده، از روش تحلیلی آزمون t تک گروهی، آزمون فریدمن همچنین توجه نظرات کارشناسی (روش دلفی) بهره گیری گردید. نتیجه حاصل از این پژوهش پس از مطالعه و مطالعه طریقه تغییرات تقسیمات محله ای در منطقه 1 شهرداری تهران خصوصا در دو محله ی درکه و قیطریه، به صورت مدل ایجاد زیر محلات با رعایت انسجام اجتماعی و فرهنگی پیشنهاد گردید. تلفیق شاخصهای اجتماعی، فرهنگی با شاخصهای سیاسی، اداری، کالبدی و اقتصادی که کارایی بیشتری در مرزبندی محلات به همراه خواهد داشت. بعنوان راهکار نهایی پژوهش ارائه گردید در نتیجه شاخصهای مذکور با در نظر گرفتن شرایط بومی، تاکید بر عناصر طبیعی محلات( رود دره و کوه)، ویژگی های مشترک فرهنگی ساکنان، ویژگی های اجتماعی و اقتصادی محلات، منافع مشترک مادی و معنوی با در نظر داشتن نشانه های هویت زا و با در نظر گرفتن مشارکت مردم در تعیین حدود محله مهم می باشد.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسأله

ضرورت مطالعه محله و شناخت ابعاد آن در برنامه ریزی شهری، ضمن دارا بودن ارزشهای نظری، از ابعاد کاربردی کاملا مشخص نیز در عرصه مدیریت و برنامه ریزی شهری و به ویژه در کلانشهرها برخوردار می باشد.

تقسیمات محله ای و مرزبندی محله های شهری از دوره اسلامی که بر اساس گروه های شغلی و صنفی و قومی انجام می گرفت تا دوره جدید که از اصول و روشهای مرزبندی اداری _ سیاسی تبعیت می کند، دستخوش تغییر و تحول شده می باشد. محله بندی در گذشته بر اساس شاخصهای اجتماعی و اقتصادی صورت گرفته می باشد اما در دوره معاصر اصول فرهنگ بومی _ اسلامی و درون گرایی محله های شهری کم رنگ گردید و احداث خیابانهای متقاطع و وسیع باعث از هم گسیختگی ساختار بازار و بافت های شهری و محلات تاریخی گردید. امروزه الگوی توسعه برونزا بر محله های شهری و ساختار شهری مسلط شده می باشد. در این دوران، محله در چارچوب قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری به عنوان یکی از سطوح سلسله مراتب تقسیمات شهری تعریف گردید. در قانون تشکیل شوراهای اسلامی در سال 1361 نیز برای اداره ی چنین واحد شهری خرد مقیاس در شهر، تشکیل شورای محله پیش بینی گردید و بر اساس تبصره 2 ماده 4 قانون تقسیمات کشوری مصوب 15/4/1363  محله یکی از مهمترین و اساسی ترین تقسیمات کشوری معرفی گردید.

کلانشهر تهران نیز با قدمت تاریخی و به عنوان مهمترین شهر کشور در دوره های رشد و گسترش خود با تغییر مرزهای محله ای رو به رو بوده می باشد. مرز بندی محله های شهری تهران نیز در گذر زمان متناسب با دگرگونی های نظام های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی متحول شده می باشد. احداث شبکه های جدید ارتباطی، جابجایی وسیع جمعیتی درون شهری و به وجودآمدن مشاغل جدید، همراه با برنامه های خدماتی شهر بر روی این نوع مرزبندی ها تاثیر گذاشته، به گونه ای که مرزبندی محله های شهری تهران بعد از انتخابات شورای شهر در سال 1378 و آغاز فعالیت شورایاری ها در سال 1380 دستخوش تغییر و تحول گردید.

تقسیم بندی محلات در دهه های اخیر نه تنها موجب جدایی گزینی شهری شده، بلکه اعتبار و اهمیت محله های شهری را نیز به عنوان کوچکترین واحد حیاتی شهر دچار اختلال نموده و موجب اشکال همبستگی ساکنین این محلات شده می باشد.

امروزه محله بندی و معیارهای و شاخص های تقسیم بندی محلات با آن چیز که که در گذشته  جریان داشته تفاوت دارد. به صورتیکه بعضی از محله های کنونی با تقسیم و جدا شدن محلات قبلی به وجودآمده اند به نحویکه خط تقسیم و تفکیک محله ای موجب گسست اجتماعی محلات سنتی و قدیمی شده می باشد. این معضلات در شهرهای بزرگ و کلان شهرها که بدون کنترل رشد یافته اند نمایان تر می باشد. انضمام روستاها به شهر، تغییر شکل محله های قدیمی، محله های مهاجرپذیر و افزایش تراکم در بعضی از محلات بر معضلات افزوده می باشد.

منطقه 1 شهر تهران نیز که شامل روستاهای قدیمی تغییر شکل یافته و نیز محله های جدید شهری می باشد، با در نظر داشتن شرایط پیش آمده، در نتیجه مرزبندی های جدید با مشکلاتی زیرا جدایی گزینی اجتماعی ، تفکیک فضایی درون محله، درهم ریختگی کاربری ها و محدودیتها و معضلات خدمات رسانی روبرو می باشد.

در این پژوهش کوشش می گردد تا با مطالعه و مطالعه طریقه تغییرات تقسیمات محله ای در تهران،  به ویژه منطقه 1 شهرداری تهران و تعیین عوامل تاثیرگذار بر آن و شاخص سازی، الگوی بهینه برای دستیابی به پایداری شهری ارائه گردد.

2-1- سوالات پژوهش

1- عوامل موثر در تغییر مرزبندی محله های شهری منطقه 1 شهر تهران کدامند؟

2- کدام یک از شاخصها بهتر می توانند برای تعیین مرزهای محله ای در منطقه 1 تهران به کار بروند؟

3-1- فرضیات پژوهش

1- تصمیمات اداری _ سیاسی، ساخت و سازهای جدید و فعالیت های عمرانی به ویژه احداث شبکه های جدید ارتباطی موجب تغییر مرزهای قدیمی محلات منطقه 1 شده می باشد.

2- بهره گیری از شاخصهای اجتماعی _ فرهنگی در مرزبندی محله های منطقه 1 شهر تهران، به ویژه با تاکید بر همبستگی اجتماعی و تعلق مکانی، کارائی بیشتری نسبت به شاخصهای کالبدی و اقتصادی دارند.

4-1- اهداف پژوهش

1- شناخت وضعیت گذشته و موجود تقسیمات محله ای

2- ارائه شاخصهای تعیین حد و مرز تقسیمات محله ای

3- ارائه پیشنهادات و الگوی بهینه در چگونگی مرزبندی تقسیمات محله ای در راستای مطالعه فرصتها با در نظر گرفتن شاخصهای تعیین شده

1-5- جنبه جدید بودن پژوهش

در ارتباط با تبیین و تحلیل شاخصهای مرزبندی محله های شهری در منطقه 1 شهر تهران بر مبنای شاخص های اجتماعی و فرهنگی در مرزبندی محله های شهری تحقیقات اندکی صورت گرفته می باشد. این مطالعه دارای نوآوری در ارائه ی الگوی بهینه در چگونگی مرزبندی محله ای می باشد.

6-1- روش شناسی پژوهش

الف) روش پژوهش

مطالعه به صورت سیستمی بوده می باشد آغاز وضعیت موجود، تکوین محلات مطالعه شده می باشد و سپس با تعیین عناصر تاثیرگذار بر مرزبندی محله ای کوشش شده می باشد تا شاخص های مورد نیاز انتخاب و با مقایسه آنها و تاثیر آن بر ساختار محله ای به تعیین مهم ترین شاخصها پرداخته گردد.

پس روش پژوهش با در نظر داشتن رویکرد سیستمی در این پایان نامه در ارتباط با وضع گذشته و موجود توصیفی و در بخش تحلیل آثار حاصله، از روش تحلیلی بهره گیری شده می باشد.

ب) تکنیک کار / ابزار گردآوری اطلاعات

1- شناخت شاخصها و معیارهای تقسیم بندی محله های شهری در دوره های مختلف

2- تعیین عوامل اثرگذار بر تقسیم بندی محله ای با بهره گیری از اسناد ومدارک

3- مقایسه تطبیقی مرزهای محلات با روشهای آماری ، نقشه ها در محیط GIS ، پرسشنامه و مصاحبه های علمی و کارشناسی

4- کاربرد روش دلفی، آزمون t تک گروهی، آزمون فریدمن و تحلیل عوامل به صورت ترکیبی در تعیین وزن شاخص ها

5- ارائه شاخصهای ترکیبی و جدید با در نظر داشتن وزن های تعیین شده

6- ارائه الگوی مناسب

7-1- جامعه آماری و حجم نمونه

محله های منطقه 1 شهر تهران، در آغاز به صورت مقدماتی مورد مطالعه قرار می گیرند. از بین 26 محله ی شهری منطقه 1 تهران، 2 محله ی درکه و قیطریه که دارای تغییرات بیشتری می باشند، انتخاب می شوند.

8-1- موانع و محدودیت ها

کمبود یا نبود لایه های GIS  ،  AUTO CAD و  نقشه های کاغذی محله و مرزبندی محله ها در دوره های مختلف جزء موانع این پژوهش به حساب می آید. کمبود نقشه های بزرگ مقیاس در سطح محله و به روز نبودن نقشه های شهرداری از معضلات دیگر به شمار می رود. هم چنین عدم همکاری بعضی از مسئولین و شورایاران به دلیل عدم آگاهی و تجربه کم در این زمینه موانعی را بر سر پژوهش به وجودآورد.

تعداد صفحه : 281

قیمت : 14700تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد رشته جغرافیا : تحلیل عوامل تأثیرگذار ژئوپلیتیک کشورهای اسلامی

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

دسته‌ها: جغرافیا