عنوان : تحلیل فضایی موانع و محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی 

مدیریت تحصیلات تکمیلی پردیس

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه جغرافیا

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی

تحلیل فضایی موانع و محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی

(مطالعه موردی: مددجویان تحت پوشش کمیته امداد در منطقه سیستان)

استاد راهنما:

دکترصادق اصغری لفمجانی

 استاد مشاور:

دکتر محمودرضا میرلطفی 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

با در نظر داشتن این که امروزه توانمندسازی به یکی از مفاهیم اصلی توسعه پایدار تبدیل شده می باشد و ارتباط آن با توسعه پایدار به شکلی می باشد که یا از اجزای آن یا عامل آن و یا معلول توسعه پایدار به حساب می­آید، پس دستیابی به توسعه پایدار بدون توانمندسازی اقشار ضعیف جامعه امکان­پذیر نیست. با در نظر داشتن اهمیت موضوع، در این پژوهش کوشش گردیده می باشد تا با تحلیل فضایی، موانع و محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی تحت پوشش کمیته امداد سیستان مورد کنکاش قرار گیرد. جامعه آماری پژوهش شامل روستاهای با بیش از 50 خانوار تحت پوشش کمیته امداد می باشد که با بهره گیری از فرمول کوکران 40 روستا به عنوان حجم نمونه محاسبه گردید. روش پژوهش حاضر، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع اسنادی، مطالعه­های میدانی و تکمیل پرسشنامه بوده می باشد. در تجزیه و تحلیل اطلاعات، از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) با کمک نرم­افزار Expert Choice و تحلیل­های فضایی و آماری از طریق نرم افزارهایArcGIS و SPSS بهره گیری شده می باشد. نتایج حاصل از پژوهش بر اساس آزمون ANOVA نشان داد که وابستگی به آب رودخانه هیرمند با میانگین 5020/0، معضلات سازمانی با میانگین 4900/0، ویژگی­های شخصیتی و فردی سرپرست خانواده با میانگین 4365/0 و مشارکت با میانگین 4179/0 بعنوان بالاترین عوامل در موانع یا محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد شناخته گردید. در همین راستا، دیگر نتایج پژوهش حاکی از آن می باشد که بر اساس تحلیل های آماری، بین شدت اثرات موانع یا محدودیت­های اقتصادی و اجتماعی خانوارهای ساکن در روستاهای مرزی با سایر روستاهای سیستان اختلاف معناداری هست.

کلید واژه­ها: خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد، روستا، توانمندسازی، تحلیل فضایی، سیستان.

 فصل اول: مقدمه و کلیات پژوهش

مقدمه. 2

1-1- طرح و اظهار مسئله پژوهش.. 4

1-2- ضرورت و اهمیت انجام پژوهش.. 7

1-3- اهداف پژوهش.. 8

1-4- سوال های پژوهش.. 8

1-5- فرضیه های پژوهش.. 9

1-6- سابقه پژوهش.. 9

1-6-1- مطالعات خارجی.. 9

1-6-2- مطالعات داخلی.. 11

1-7- محدوده موضوعی، زمانی و مکانی پژوهش.. 13

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش

پیش درآمد. 15

2-1- تعاریف و مفاهیم. 15

2-1-1- فضا 15

2-1-2- مکان در ارتباط با فضا 16

2-1-3- سازمان فضایی.. 17

2-1-4- توانمندسازی.. 17

2-1-5- مشارکت… 19

2-1-6- توانمندسازی و بهسازی مشارکتی.. 22

2-1-7- فقر و محرومیت اقتصاد. 22

2-1-8- کارآفرینی روستایی.. 23

2-1-9- توسعه. 23

2-2- دیدگاه ها و نظریه ها 26

2-2-1- تاریخچه و مبانی نظری مطالعات فقر. 26

2-2-2- دیدگاه های مرتبط با کارآفرینی.. 30

2-2-3- دیدگاه جامعه شناختی و جمعیت شناختی.. 30

2-2-4- دیدگاه روانشناختی.. 31

2-2-5- دیدگاه اقتصادی (کارآفرینی درون تئوری اقتصادی) 31

2-2-6- دیدگاه توسعه ای و محیطی.. 33

2-2-7- دیدگاه نهادی.. 33

2-3- مطالعه رویکردهای گوناگون در مورد مشارکت… 34

2-3-1- دیدگاه روانشناختی.. 34

2-3-2- دیدگاه جامعه شناختی.. 34

2-3-3- دیدگاه علوم سیاسی.. 35

2-4- پیشینه تاریخی توانمندسازی.. 35

2-4-1- رویکردهای نظری توانمندسازی.. 36

2-4-2- فرآیند توانمندسازی.. 37

2-4-3- چارچوب توانمندسازی.. 38

2-4-4- حوزه های توانمندسازی مددجویان.. 40

2-4-5- ساماندهی افراد و ایجاد تشکل.. 42

2-4-6- رویکردهای سازمانی.. 43

2-4-7- نظریه های گونه ی اول. 44

2-4-8- نظریه های گونه ی دوم. 45

2-4-9- نظریه های گونه ی سوم. 45

2-4-10- نظریه های گونه ی چهارم. 45

2-4-11- نوع شناسی کمیته امداد امام خمینی (ره) 46

2-4-12- اهمیت موضوع توانمندسازی در کمیته امداد امام خمینی (ره) 48

2-4-13- جایگاه کمیته امداد در توانمندسازی مددجویان تحت پوشش این نهاد. 49

2-4-14- توانمندسازی مددجویان.. 50

2-4-15- عوامل موثر بر توانمندسازی خانواده های تحت طرفداری کمیته امداد. 51

2-5- جمع بندی.. 53

فصل سوم: مواد و روش ها

پیش درآمد. 56

3-1- معرفی اجمالی محدوده مورد مطالعه. 56

3-1-1- موقعیت، حدود و وسعت منطقه مورد مطالعه. 56

3-1-2- توپوگرافی و ژئومورفولوژی.. 58

3-1-3- اقلیم. 59

3-1-4- منابع آب.. 64

3-2- ویژگیهای جغرافیای انسانی.. 70

3-2-1- جمعیّت و ویژگیهای آن.. 70

3-3- ویژگیهای اقتصادی منطقه سیستان.. 75

3-4- روش شناسی پژوهش.. 76

3-4-1- روش پژوهش…. 76

3-4-2- جامعه آماری و تعداد نمونه. 77

3-4-3- شاخصهای پژوهش.. 80

3-4-4- روش و ابزار گردآوری دادهها و اطلاعات.. 83

3-4-5- شیوه تجزیه و تحلیل داده‎ها 83

3-4-6- مدل تصمیم‎گیری چند شاخصه (MCDM) 84

3-4-7- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) 86

3-4-8- روایی و پایایی ابزار پژوهش.. 90

3-5- جمع بندی.. 92

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

پیش درآمد. 94

4-1- ویژگیهای عمومی پاسخ دهندگان پرسشنامه ها 94

4-1-1- وضعیت سنی پاسخگویان.. 94

4-1-2- وضعیت جنسی.. 96

4-3-1- وضعیت سواد. 96

4-2- یافته ها 98

4-2-1- علل قرار گرفتن تحت پوشش کمیته امداد. 98

4-2-2- طریقه تغییرات خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد. 99

4-3-3- شدت اثرات موانع یا محدودیتهای مطرح در توانمندسازی خانوارهای روستایی………………………..103

4-4- آزمون فرضیات.. 106

فصل پنجم: جمع­بندی و نتیجه گیری

4-5- جمع بندی.. 115

4-6- نتیجه گیری.. 116

4-7- پیشنهادات.. 118

فصل ششم: فهرست منابع

1-6- منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………….121

1- مقدمه

فقر به عنوان یکی از موضوعات مهم در ادبیات توسعه مطرح و زدودن فقر از یک جامعه یکی از اهداف اصلی توسعه­ی اقتصادی می باشد (خالدی و پرمه، 1384: 57). بانک جهانی علت های فقر اقتصاد روستایی را در عواملی زیرا پایین بودن اندازه درآمد سرانه، بازدهی کم زمین و فرصت­های محدود شغلی بر شمرده­اند و علت های فقر اجتماعی روستایی را در سطح پایین سواد و بالا بودن بعد خانوار که خود کاهش پس­انداز و صرف هزینه هنگفت برای بهداشت، آموزش، مصرف غذایی و مسکن را به دنبال دارد می­داند (رحیمی­سوره و رضوی، 1375: 281). پس تامین رفاه اجتماعی مانند مهم­ترین اهداف هر نظام اقتصادی می باشد و فراهم کردن شرایط مناسب برای زندگی تمامی اقشار جامعه وظیفه­ی اصلی کارگزاران و مسئولان اقتصادی کشور تلقی می­گردد. از این روست که تغییر در رفاه اجتماعی یا هم زمان با آن تغییر در فقر مانند زمینه­های ارزیابی نظام­های اقتصادی به شمار می­آید (فرج­زاده،1382: 10).

یکی از مهم­ترین اهداف تشکیل دولت­ها فراهم ساختن رفاه و توسعه برای جامعه می باشد. فرآیند توسعه همواره کنش دولت را در بر دارد. در نوشتارهای توسعه کشورهای جهان سوم، در مورد اهمیت دولت برای پیشبرد فرآیند توسعه توافق کلی هست و به عنوان یکی از نیروهایی تلقی می­گردد که تأثیر زیادی در فرآیندهای تغییر این جوامع، مانند در زمینه تغییر روستایی اعمال می­کند (دوفومیه، 1373: 18). از این رو ماهیت دولت­ها، فلسفه سیاسی و ایدئولوژیکی و ساختار آنها تأثیر اساسی در فرآیند توسعه و مانند توسعه روستایی دارد (شکوری، 1384: 51).

توسعه روستایی، از برنامه­های توسعه هر کشور به شمار می­رود که برای دگرگون­سازی ساخت اقتصادی- اجتماعی جامعه روستایی به کار می­رود. این برنامه­ها توسط دولت و کارگزاران آن، در مناطق روستایی به اجرا در می­آیند. دولت­ها برای دستیابی به این اهداف از ابزارهای مختلف و متفاوتی بهره گیری می کنند که این موضوع در مورد دولت ایران نیز مصداق دارد.

در ایران دولت به مقصود دستیابی به توسعه روستایی از ابزارهای مختلف بهره گیری کرده و اقدامات متعددی را به مرحله اجرا درآورده می باشد. مانند این اقدامات پس از انقلاب می­توان تشکیل نهادهایی همچون جهاد سازندگی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و کمیته امداد امام خمینی را نام برد. هدف از ایجاد این نهادها عمران، آبادانی مناطق عقب مانده از توسعه و کمک به اقشار محروم جامعه علی­الخصوص نقاط روستایی فاقد امکانات بود.

در این بین کمیته امداد به عنوان نهادی شناخته می­گردد که به توانمندسازی خانوارهای محروم و آسیب­پذیر جامعه چه در نقاط شهری و چه روستایی می­پردازد و تأثیر آن در مناطق روستایی با در نظر داشتن ماهیت اقتصادی- اجتماعی این نقاط پر رنگ­تر می باشد.

با در نظر داشتن اهمیت موضوع در این پایان نامه کوشش بر این می باشد تا موانع و محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی تحت پوشش کمیته امداد مورد مطالعه قرار گیرد تا در نهایت راه­کار­های مناسب جهت تقویت و توانمندسازی این قشر از جامعه ارائه گردد. این پژوهش در قالب پنج فصل سازمان یافته می باشد که:

در فصل اول؛ چارچوب پژوهش همراه با طرح مساله، ضرورت و اهداف پژوهش، فرضیات پژوهش و بعضی از تجربیات گذشته در قالب پیشینه پژوهش اظهار گردیده می باشد.

در فصل دوم؛ موضوعات نظری پژوهش پیرامون موضوع پژوهش در قالب نظریات و دیدگاه­ها مورد مطالعه قرار گرفته می باشد.

در فصل سوم؛ متدولوژی و روش­های مورد بهره گیری در پژوهش و همچنین منطقه مطالعاتی از جنبه­های طبیعی و انسانی مورد مطالعه قرار گرفته و چشم­انداز وضع موجود ترسیم و اظهار گردیده می باشد.

در فصل چهارم؛ به تجزیه و تحلیل موانع و محدودیت­های توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی تحت پوشش کمیته امداد پرداخته شده و در ادامه فرضیات پژوهش مورد آزمون قرار گرفته شده می باشد.

در فصل پنجم؛ در نهایت جمع­بندی، نتیجه­گیری و پیشنهادات ارائه می­گردد.

1-1- طرح و اظهار مسئله پژوهش

سالیان متمادی در پیاده­سازی مدل‎های گوناگون رشد و توسعه وقت صرف شده و ناکامی‎های بسیاری در این امر اتّفاق افتاده می باشد. سهم عدم بهره‎مندی جوامع روستایی از رشد و توسعه در این جریان، شاید بیش از سایر اقشار می باشد. شرایط محیطی و انسانی حاکم بر روستاها به‎ گونه‎ای می باشد که آنان را در انزوا قرار داده و باعث شده از فعالیت‎های مربوط به توسعه بهره‎ی کمتری ببرند. مهم‎ترین نمود این امر در نبود اشتغال، ناپایداری و عدم تنوع شغلی در روستاها می باشد که مهاجرت به خارج روستاییان را درپی دارد (طاهرخانی،1381: 50 و فلیحی،1379: 203). اما در این بین، برنامه‎های جدید توسعه، الگوی نوینی از توسعه روستایی را معرفی می‌‎نماید که مبتنی بر اصل توانمندسازی روستاییان می‎باشد. توانمندسازی از مؤلفه‎های جدید توسعه و در کانون مفاهیم جدید توسعه و تقویت راهبردهای فقرزدایی به ویژه در مناطق روستایی قرار دارد.

مفهوم توانمندسازی از دهه 1950 شکل گرفت و در دهه 1970 به اوج خود رسید. در دهه 1990 وجه غالب نظریه‎های توسعه روستایی را به خود اختصاص داد و در مفهوم جدید توانمندسازی، مردم خود تأثیر بازیگر اصلی را دارند. توانمندسازی یک بحث کیفی و ارتقائی می باشد و این تعریف را در برمی‎گیرد: توانمندسازی به عنوان فرآیندی که به واسطه آن افراد بر امور و کارهای خود تسلط بیشتری می‎یابند و با کسب قدرت بالا، کنترل بر منابع، اعتمادسازی، ظرفیت­سازی و مشارکت فعال می‎توانند مسیر زندگی‎شان را به درستی هدایت کنند. راهبردهای توانمندسازی، کمک به مردم برای داشتن تأثیر فعال در زمینه شناخت خود می باشد

تعداد صفحه : 148

قیمت : 14700تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد: تعیین اثرات اجرای طرح هادی در بهبود کیفیت زندگی روستاییان بخش مرکزی شهرستان رشت

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***