دانشکده هنر و معماری

پایان نامه جهت اخذمدرک کارشناسی ارشد مهندسی معماری

 گزینش و طرح باززنده­سازی آب­انباری در لارستان( با رویکرد پایداری)

 استاد راهنما

دکتر محمد علی ­آبادی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

آب­انبارها بناهای ارزشمندی هستند که در مناطق گرم و خشک ایران مانند در شهرستان لار، از گذشته به یادگار مانده­اند. متاسفانه امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تغییر در سبک زندگی مردم این بناها، همچون بسیاری بناهای تاریخی دیگر، اهمیت و کارکرد گذشته خود را از دست داده­اند. هرچند در بعضی روستاهای دورافتاده و حتی در بافت قدیم شهر لار همچنان از آب­انبارها بهره گیری می­گردد، اما طریقه روبه کاهش این بهره گیری­ها نشان از فراموشی و تخریب کامل آنها در آینده­ای نه چندان دور دارد. به همین دلیل بایستی به دنبال راهی بود که از طریق آن بتوان آب­انبارها را نه تنها به عنوان مخازن تامین آب در گذشته بلکه به عنوان بناهایی با شاخص­های فرهنگی- اجتماعی حفظ نمود. چراکه آب­انبارها دربردارنده­ی سنت­ها و رفتارهای ویژه­ی اجتماعی همچون سنت وقف، حس تعاون و مشارکت در نگهداری از آنها و برقراری تعامل اجتماعی میان مراجعه کنندگان بوده­اند. هدف از این پژوهش ارائه­ی راهکارهایی جهت احیا و باززنده­سازی آب­انبارهای شهر لار می­باشد. در این راستا آغاز به کمک مطالعات میدانی به جمع آوری اطلاعات و مستندات موجود در مورد آب­انبارهای این شهر پرداخته شده­می باشد. در این بین مقایسه­ی تطبیقی میان آب­انبارهای شهر لار با آب­انبارهای سایر شهرهای ایران و کشورهای دنیا به کسب اطلاعات دقیق­تر کمک نموده­می باشد. از آنجا که سابقا آب­انبارها نمود بارز معماری بومی درهر منطقه بوده­اند، شناخت هرچه بهتر آنها موجب شناخت هرچه بهتر اصول معماری بومی و به تبع آن دستیابی آسان­تر به معماری پایدار در بناهای امروزه می­گردد. پس از شناخت کامل آب­انبارهای لار و پاسخگویی به سوالات مطرح شده در زمینه­ ویژگی­های معماری و سازه­ای، جهت احیا و باززنده­سازی این بناها، طرح­هایی ارائه گردیده­می باشد. به عنوان نمونه در انتهای رساله طرح باززنده­سازی چهار آب­انبار به نام­های پسی، خواجه کریمی، حاجی عیدی و تحت عنوان تغییر کاربری به مرکزی فرهنگی- تفریحی به تفضیل تبیین داده شده­می باشد. به عنوان نتیجه کلی می­توان اظهار داشت که آب­انبارها بناهای پایداری بوده­اند که در هر منطقه به بهترین شکل ممکن بومی سازی شده­اند. جهت حفظ این بناهای با ارزش می­توان دو راهکار کلی در پیش گرفت. 1- حفظ آب­انبارها به عنوان مخازن ذخیره آب در مصارف غیر آشامیدنی و پدافند غیر عامل(در مورد هایی که موقعیت، اندازه و ساختار آب­انبار به گونه­ای می باشد که قابلیت تغییر کاربری ندارد)، 2- باززنده­سازی آب­انبارها با تغییر کاربری آنها به کاربری­های شهری مناسب و همخوان با پیشینه آنها. البته در حالت دوم نیز بایستی کوشش گردد مخازن آب­انبارها جهت آبگیری و ذخیره آب حفظ گردد و بخش­های الحاقی و تغییرات صورت گرفته به این کارکرد لطمه­ای وارد نسازد.

کلید واژه: آب­انبار، برکه­های شهر لار، مرمت و احیای آب­انبارها، باززنده­سازی آب­انبارها، معماری پایدا

فهرست مطالب

فصل اول: مقدمه 1

1-1  مقدمه و طرح موضوع 2

1-2  طرح مسئله و ضرورت پژوهش. 2

1-3  هدف پژوهش. 3

1-4  سوال پژوهش. 4

1-5  پیشینه پژوهش و چارچوب نظری. 4

1-6  روش پژوهش. 6

فصل دوم: تعریف باززنده سازی و ارتباط آن با معماری پایدار 7

2-1  مقدمه… 8

2-2  تعریف انطباق پذیری. 8

2-3  انطباق پذیری با هدف بهره گیری مجدد 9

2-4  محدوده اختیارات در انطباق پذیری. 10

2-5  ضوابط و معیارهای انطباق پذیری. 11

2-6  انواع انطباق پذیری. 11

2-7  تغییر پذیری  در ساختمان. 14

2-8  اهداف و اصول طراحی پایدار 14

2-9  انطباق پذیری و پایداری. 15

2-10 امکان سنجی انطباق پذیری پایدار 16

2-11 فواید انطباق پذیری ساختمان ها 17

فصل سوم: معرفی آب انبارهای شهر لار 20

3-1  تعریف آب انبار 21

3-2  پیشینه ساخت آب انبارها 22

3-3  معرفی آب انبارهای شهر لار 23

3-3-1 ویژگی های معماری و ساختاری آب انبارهای شهر لار 24

3-3-1-1  مصالح به کار رفته در ساخت آب انبارها 24

3-3-1-2  عناصر تشکیل دهنده آب انبار 25

3-3-2                                                                               مطالعه سازه آب انبارها 29

3-3-3 نکات فنی و اجرایی در ساخت آب انبارها 33

3-3-4                                                                    شیوه ی توزیع آب در سطح شهر 35

3-3-5                                                             تصفیه آب و تامین بهداشت آب انبارها 35

3-3-6                                                                            نگهداری و مرمت آب انبار 36

3-4  گونه شناسی آب انبارهای شهر لار 37

3-5  آب انبار در سفرنامه ها 45

3-6  تاثیرات اجتماعی آب انبارها بر ساکنان محله 47

3-6-1اشعار محلی در ارتباط با آب انبارها 48

3-7  وضعیت کنونی آب انبارهای شهر لار 50

3-8  جمع بندی. 51

فصل چهارم: شناسایی آبانبارها در سایر شهرهای ایران و کشورهای دنیا 54

4-1  آب انبارها در سایر شهرهای کشور 55

4-1-1                                                                 آب انبارهای شهرهای مرکزی ایران. 55

4-1-2                                                                  آب انبارهای شهرهای جنوبی ایران. 59

4-1-3                                                                 آب انبارهای شهرهای شمال شرقی. 61

4-1-4                                                                          آب انبارهای شهرهای غربی. 61

4-1-5        جمع بندی. 62

4-2  آب انبارها در سایر کشورهای دنیا 63

4-2-1                                                                     آب انبارها در کشورهای آسیایی. 63

4-2-2                                                                          آب انبار در کشورهای غربی. 68

4-2-3                                                                                              جمع بندی. 71

4-3  مقایسه تطبیقی آب انبارهای شهر لار و یزد 72

4-3-1                                                                         معرفی آب انبارهای شهر یزد 72

4-3-2 معرفی آب انبارهای شهر لار 76

4-3-3                                              مطالعه ویژگی­های آب انبارهای شهر لار و شهر یزد 81

4-3-3-1  تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های ساختاری و اجرایی. 81

4-3-3-2 تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های هندسی. 85

4-3-3-3  تحلیل و مقایسه تطبیقی تدابیر زیست – اقلیمی به کار رفته در آب انبارها 87

4-3-3-4  تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگیهای اجتماعی. 91

4-4  جمع بندی مطالب فصلهای دوم، سوم و چهارم 93

فصل پنجم: ارائه طرح­های پیشنهادی جهت مرمت، احیا و باززنده سازی آب­انبارهای شهر لار……….103

5-1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………104

5-2  مرمت، احیا و باززنده سازی آب انبارهای شهر لار 104

5-2-1                                                       حفظ آب انبارها به عنوان مخازن تامین آب. 106

5-2-2                            باززنده سازی آب انبارها و انطباق دادن آنها با کاربری های جدید. 110

5-3  ارائه پیشنهاد برای هریک از آب انبارهای شهر لار 117

فصل ششم: مطالعه نمونه های موردی. Error! Bookmark not defined.

6-1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………104

6-2  معرفی نمونه هایی از احیاء و بازسازی آب انبارها 125

6-2-1                                                            حفظ و احیای آب انبارهای شهر کاشان. 125

6-2-2                                                                   بازسازی مخزن زیرزمینی مروگال. 128

6-3  معرفی نمونه هایی از باززنده سازی و تغییر کاربری آب انبارها 129

6-3-1                                                                 موزه سازه های آبی فارس در شیراز 130

6-3-2                                                                                    آب انبار قوام بوشهر 132

6-3-3                                                                            آب انبار شاد قلی خان قم. 132

6-3-4                                                                                    آب انبار بلور تفرش.. 133

6-3-5                                                                        آب انبار گنجعلی خان کرمان. 134

6-3-6 آب انبار وکیل آباد 134

6-3-7                                        تبدیل آبانبار امیر چخماق(ستی فاطمه) یزد به زورخانه 134

فصل هفتم: انتخاب سایت و تحلیل وضع موجود…………………………………………………………136

7-1  انتخاب سایت. 137

7-2  معرفی سایت. 137

7-3  تحلیل سایت. 139

7-3-1                                                                                        تحلیل اجتماعی. 139

7-3-2                                                                                        تحلیل اقتصادی. 141

7-3-3                                                                                تحلیل زیست محیطی. 141

7-3-4                                                                         پتانسیلهای موجود در سایت. 144

7-3-5                                                                               تدوین جدول SWOT. 145

7-4  تدوین برنامه فیزیکی. 146

فصل هشتم: ارائه طرح باززنده سازی آبدانبارهای خواجه کریمی، حاج غلامرضا و پسی. 150

8-1  روش انتخابی جهت طراحی ساختاری جدید در محیط تاریخی. 151

8-2  استراتژی های طراحی. 151

8-3  راهکارهای طراحی. 152

8-4  از ایده تا طرح(طریقه شکل گیری طرح) 153

8-5  ارائه طرح ها 159

8-6  جزئیات اجرایی باززنده سازی برکه پسی. 162

8-7  تصاویر سه بعدی مجموعه 164

نتیجه گیری… 165

پیشنهادهایی جهت پژوهش های آینده 165

پیوست یک….. 166

پیوست دو……. 215

منابع……………. 218

1-1          مقدمه و طرح موضوع

آب مایه­ی حیات می باشد و همواره تامین آب جهت رفع نیازهای روزمره از مهمترین دغدغه­های بشر بوده­می باشد. در مناطق گرم و خشک همچون مناطق کویری و جنوبی کشور این موضوع از اهمیت بیشتری برخوردار بوده­می باشد. مردمان گذشته با درایت و تجربه خویش راه حلی مناسب برای این مشکل یافته، و با ساخت آب­انبارها توانسته بودند شرایط زندگی در این مناطق را برای خویش فراهم آورند. امروزه در بسیاری از شهرهای ایران آب­انبارهایی از گذشته باقی مانده­می باشد، اما نکته جالب توجه این می باشد که این بناها در هر منطقه با تمام امکانات و محدودیت­های محیطی و طبیعی بستر خود متناسب شده و به نوعی به بهترین شکل ممکن، بومی سازی شده­اند. هرچند در سال­های اخیر به واسطه­ی تامین آب شهرها از طریق سیستم لوله کشی، تأثیر آب­انبارها کمرنگ گشته­می باشد، اما نباید فراموش نمود که حجم آب ذخیره شده در مخازن آنها جهت تامین آب مورد نیاز ساکنین یک شهر به مدت زمان حداقل یک سال کافی می­باشد، پس این مخازن تاریخی بهترین منابع تامین آب در مواقع بحرانی و جنگ­ها می­باشند. علاوه بر آن آب­انبارها دارای ویژگی­های معماری و ساختاری منحصر به فردی می­باشند که جای دارد با شناسایی آنها و به کاربردنشان در طراحی­های آینده خود، گامی در جهت پیشرفت معماری بومی برداریم.

1-2          طرح مسئله و ضرورت پژوهش

آب­انبارها در سال­های نه چندان دور یکی از عناصر حیاتی شهرها و شکل دهنده­ی گذرها و محلات در مناطق گرم و خشک بوده­اند، اما امروزه با تامین آب مورد نیاز مردم توسط سیستم لوله­کشی شهری، این بناها اندک اندک به دست فراموشی سپرده شده­اند. با فراموشی آنها حاصل قرن­ها تجربه و مهارت در زمینه معماری بومی و تعامل با طبیعیت نیز به فراموشی سپرده شده­می باشد. آب­انبارها نه تنها در حوزه­های معماری و سازه بلکه در حوزه­ی اجتماعی و برقراری تعاملات میان ساکنان یک محله نیز بسیار موفق بوده­اند. شاید امروزه امکان بهره گیری از آب­انبارها با کاربری­های گذشتشان وجود نداشته باشد، اما فنونی در ساخت آنها نهفته­می باشد که با بهره­گیری از آنها در معماری امروز می­توان به طراحی بناهای با درجه آسایش بالاتر در حین سازگاری بیشتر با محیط پرداخت. علاوه بر موردها فوق پس از شناخت دقیق وضع موجود آب­انبارها و نقاط قوت و ضعفشان می­توان در جهت مرمت، احیا، بهسازی و باززنده­سازی آنها اقدام نمود.

علاوه بر موردها فوق، آب­انبار دارای شاخص و ابعاد فرهنگی و اجتماعی می­باشد و به عنوان یک ساختار شهری که از گذشته به جا مانده می باشد، تجربه گران سنگی از هنر ایرانی و ارزش­های اعتقادی می باشد که می­توان از آن به عنوان یک سرمایه فرهنگی و ملی بهره گیری نمود. به بیانی دیگر علاوه بر نکات فنی و اجرایی منحصر به فرد، آب­انبارها به واسطه­ی موقعیت و عملکردشان، شکل دهنده­ی رفتارهای اجتماعی ویژه­ای در سطح محلات و مکان­های عمومی بوده­اند. رفتارهایی که امروزه در معماری پایدار به دنبال دستیابی به اصول آنها و کوشش هرچه بیشتر در جهت وارد نمودنشان به فضاهای معماری می­باشیم. به اظهار دیگر برای پایداری اجتماعی سکونتگاه­های کنونی ما ضروری می باشد تا نظام و فرهنگ حاکم بر معماری و محلات گذشته، که محصول تعامل بشر با محیط بشر ساخت بوده می باشد، حفظ و بازشناسی گردد. زیرا در ارتباط­ای دوطرفه، محیط کالبدی به رفتار بشر شکل می­دهد و هرنوع اقدام و رفتار انسانی، محیط کالبدی مناسب خود را می­طلبد.

نتایج این پژوهش به ما کمک می­کند تا اصول بومی سازی این بنا را در گذشته استخراج نماییم و در معماری امروز به کار بندیم. همان­گونه که می­دانیم، بومی سازی بناها بهترین راه دستیابی به اهداف توسعه پایدار می باشد. علاوه بر موردها فوق، آب­انبارها تنها منابع تامین کننده آب یک شهر، گاهی برای مدت چند سال بوده­اند، پس با شناخت بهتر می­توان به بهره­گیری از اصول مثبت آنها و برطرف کردن نکات منفیشان در ذخیره سازی و تامین آب شهرها و روستاهای امروزی پرداخت. در صورتی که این شیوه ذخیره و بهره­برداری از آب رایج گردد، به اندازه قابل توجهی در مصرف این ماده حیاتی صرفه جویی می­گردد. صرفه جویی در مصرف آب در دنیای امروز از اهمیت بسیاری برخوردار می باشد چه بسا قرن حاضر را قرن جنگ بر سر آب دانسته­اند.

1-3          هدف پژوهش

هدف از این پژوهش ارائه­ی طرح­هایی جهت احیا و باززنده­سازی آب­انبارهای شهر لار بارویکرد بازگرداندن این بناهای تاریخی به بافت شهری می­باشد. برای دستیابی به این امر آغاز بایستی به شناسایی دقیق آب­انبارها در نگاه کلی و شناسایی آب­انبارهای شهر لار در نگاهی جزئی­تر پرداخته و سپس با در نظر داشتن اطلاعات جمع آوری شده، راهکارهایی جهت احیا، مرمت و باززنده­سازی آنها ارائه نمود. این پژوهش شامل آب­انبارهای شهری و مقایسه بین آنهاست، به همین دلیل سایر گونه­های آب­انبارهای روستایی، بین راهی، کشاوزی و بیابانی را در برنمی­گیرد. جهت احیا و مرمت آب­انبارها بایستی طرحی ارائه داد که آنها را به عنوان عنصر شهری باقی مانده از گذشته که تلفیقی از هنر ایرانی و ارزش اعتقادی و شیعی می­باشند، در تاریخ حفظ کند و موجب گردد به عنوان یک سرمایه ملی از آنها بهره گیری گردد.

1-4          سوال پژوهش

سوالات بسیاری در مورد آب­انبارها مطرح می­باشد. این سوالات را می­توان به دو دسته­ی کلی تقسیم نمود. دسته اول سوالاتی هستند که در زمینه مسائل تاریخی مطرح می­شوند، از آن جمله می­توان به موردها زیر تصریح نمود: آب­انبارها از چه زمانی در شهر لار ساخته شده­اند؟ ویژگی و چگونگی پراکنش آنها بر چه اساسی تعیین می­گردیده­می باشد؟ مکان­یابی آنها بر چه اساسی بوده­می باشد؟ اندازه قطر، عمق مخزن و ارتفاع گنبد بر چه اساسی تعیین می­شده می باشد؟ اصول سازه­ای به کار رفته در ساخت آنها چه می­باشد؟ انتخاب نوع آب­انبار بر چه اساسی صورت می­گرفته­می باشد؟ تاثیر آنها بر بافت شهری و فضاهای همجوار چگونه بوده می باشد؟ آب­انبارها چه تاثیری بر رفتارهای اجتماعی مردم آن دوره داشته­اند؟ تامین آب از طریق احداث بناهای معماری در سایر مناطق کم آب جهان در گذشته به چه صورت بوده­می باشد؟

دسته دوم مسائلی هستندکه به باززنده­سازی و بهره گیری مجدد آب­انبارها توجه دارد، در این زمینه می­توان به سوالات زیر تصریح نمود: امروزه چگونه می­توان به این بناها که زمانی حیات مردم یک شهر به آن­ها وابسته بوده­می باشد، زندگی دوباره بخشید و به چرخه­ی فعالیت­های یک شهر وارد نمود؟ آیا آب­انبارها با حفظ همین کاربری موجود قادر به ادامه حیات در بافت شهری می­باشند؟ آیا باززنده­سازی آنها توجیه اقتصادی دارد؟ چه رویکردهایی در باززنده سازی آب­انبارها هست؟ این رویکردها در معماری آب­انبارها چه تاثیری دارند و چگونه طراحی­های ما را تحت تاثیر قرار می­دهند؟ جهت اجرای این راهکارها و باززنده­سازی آب­انبارها، چه اقداماتی بایستی صورت گیرد؟ چه کاربری­هایی را می­توان برای ماندگاری این گونه بناها جایگزین کاربری گذشته نمود؟

تعداد صفحه : 243

قیمت : 14700تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: بررسی و ساماندهی اسکان غیر رسمی

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***