متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : روانشناسی

گرایش :عمومی

عنوان : ارتباط بین ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی با رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ارسنجان

 

دانشکده علوم انسانی ، گروه روانشناسی

 

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)

گرایش : عمومی

 

عنوان پایان نامه:

ارتباط بین ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی با رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری

 

 

استاد راهنما:

دکتر سیداحمد میرجعفری

 

  تابستان 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                         صفحه

 

فصل نخست: کلیات  پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………….. 2

اظهار مسئله ……………………………………………………………………………………………………. 3

اهمیت پژوهش……………………………………………………………………………………………… 8

اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………… 9

اهداف کاربردی …………………………………………………………………………………………….. 9

فصل دوم: گستره نظری و پیشینه تحقیقاتی

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………. 11

مبانی نظری رفتار رانندگی……………………………………………………………………………….. 11

شخصیت فردی و رفتار رانندگی……………………………………………………………………….. 17

مبانی نظری ویژگی های شخصیت…………………………………………………………………….. 19

نظریه های شخصیت………………………………………………………………………………………. 25

مبانی نظری هوش هیجانی……………………………………………………………………………….. 37

تعریف هوش هیجانی……………………………………………………………………………………… 37

تاریخچه هوش هیجانی…………………………………………………………………………………… 40

نظریه های هوش هیجانی ……………………………………………………………………………….. 42

مؤلفه های هوش هیجانی ………………………………………………………………………………… 44

پیشینه تحقیقاتی…………………………………………………………………………………………….. 52

فرضیه ها ……………………………………………………………………………………………………. 58

تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها ……………………………………………………………………… 58

فصل سوم : روش پژوهش

طرح کلی پژوهش…………………………………………………………………………………………………….62

جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………….62

نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………….62

یافته های جمعیت شناختی……………………………………………………………………………………….63

ابزارهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………….66

پرسشنامه شخصیت…………………………………………………………………………………. …66

پرسشنامه هوش هیجانی…………………………………………………………………………….. .68

پرسشنامه رفتار رانندگی…………………………………………………………………………….. .70

روش کار………………………………………………………………………………………………… 73

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………………………….. 73

ملاحظات اخلاقی پژوهش………………………………………………………………………………. 73

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته ها

یافته های توصیفی…………………………………………………………………………………………. 75

یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش……………………………………………………………….. 78

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………. 86

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………….. 87

محدودیتها…………………………………………………………………………………………………… 92

پیشنهادها…………………………………………………………………………………………………….. 93

منابع…………………………………………………………………………………………………………… 95

پیوست………………………………………………………………………………………………………. 104

پرسشنامه ویژگی های شخصیت نئو………………………………………………………………….. 105

پرسشنامه هوش هیجانی…………………………………………………………………………………. 109

پرسشنامه رفتار رانندگی…………………………………………………………………………………. 111

فهرست جداول

جدول 3-1ترکیب گروه شرکت کنندگان در پژوهش برحسب متغیر سن……………………… 63

جدول 3-2ترکیب گروه شرکت کنندگان در پژوهش بر حسب نوع استخدام………………… 64

جدول 3-3ترکیب گروه شرکت کنندگان در پژوهش بر حسب سابقه خدمت……………….. 64

جدول 3-4ترکیب گروه شرکت کنندگان در پژوهش برحسب اندازه تحصیلات               65

جدول 3-5 ترکیب گروه شرکت کنندگان در پژوهش بر حسب نوع مالکیت ……………………..65

جدول4-1: اطلاعات مربوط به ابعاد ویژگی های شخصیت………………………………………. 75

جدول4-2 میانگین کل، انحراف استاندارد و دامنه تغییرات متغیر هوش هیجانی               76

جدول4-3 میانگین کل، انحراف استاندارد و دامنه تغییرات متغیر رفتار رانندگی               77

جدول4-4 ماتریس همبستگی بین متغیرهای پژوهش……………………………………………… 78

جدول4-5 : تحلیل رگرسیون چند متغیره ابعاد شخصیت در تبیین رفتار رانندگی              79

جدول4-6: تحلیل رگرسیون چند متغیره مولفه های هوش هیجانی در تبیین رفتار رانندگی…..80

جدول4-7 : مقایسه رفتار رانندگی گروههای سنی مختلف رانندگان……………………………. 81

جدول شماره4-8 آزمون تعقیبی توکی…………………………………………………………………. 82

جدول4-9 : مقایسه رفتار رانندگی رانندگان با سوابق کاری مختلف……………………………. 82

جدول4-10 : مقایسه رفتار رانندگی رانندگان خویش فرما و سایر رانندگان…………………… 83

جدول4-11 : مقایسه رفتار رانندگی گروههای تحصیلی مختلف رانندگان…………………….. 84

چکیده :

پژوهش حاضر از نوع توصیفی – همبستگی می باشد که با هدف کلی مطالعه و تبیین تأثیر پیش بینی کنندگی ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی در رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری شیراز انجام گردید. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه رانندگان اتوبوس های برون شهری شرکت های مسافربری شیراز به تعداد تقریبی 1200 نفر بود که تعداد 202 نفر از رانندگان به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند و با بهره گیری از پرسشنامه های شخصیت، هوش هیجانی و رفتار رانندگی مورد سنجش قرار گرفتند و یافته های آماری در قالب آمار توصیفی(همبستگی پیرسون) و استنباطی(رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس یکراهه) مورد مطالعه  قرار گرفت و نتایج زیر بدست آمد: 1-از بین ابعاد ویژگی های شخصیتی، تنها بعد وظیفه شناسی پیش بینی کننده منفی رفتار رانندگی می باشد و متغیرهای پنجگانه شخصیت مجموعا 9 درصد از واریانس کل متغیر رفتار رانندگی را پیش بینی می کنند. 2- از بین مولفه های هوش هیجانی، بعد خودآگاهی به گونه منفی و معنادار پیش بینی کننده رفتار رانندگی می باشد و مولفه های هوش هیجانی در مجموع قادرند 21 درصد از واریانس کل متغیر رفتار رانندگی را تبیین کنند. 3-بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با در نظر داشتن سن تفاوت معنی داری هست و رانندگان رده سنی 20 تا 30 رفتار رانندگی بالاتری را نسبت به رانندگان رده سنی 50 سال به بالا گزارش کرده اند. 4- بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با در نظر داشتن سابقه کار تفاوتی نظاره نشد. 5- بین رفتار رانندگی رانندگان خویش فرما و سایر رانندگان، تفاوت به نفع گروه رانندگان خویش فرما معنی دار بوده می باشد. 6- بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با در نظر داشتن تحصیلات، تفاوتی نظاره نشد.

**نکته: رفتار رانندگی یک نمره کلی از پرسشنامه منچستر می باشد که معرفی کننده خطاها، اشتباهات و تخلفات می باشد.

 

کلمات کلیدی: ویژگی های شخصیتی، هوش هیجانی، رفتار رانندگی، رانندگان.

فصل نخست:

کلیات پژوهش

  • مقدمه:

امروزه یکى از مولفه هاى اساسى در تقویت توسعه پایدار مساله ى ارتقاء سلامت جامعه مى باشد. زیرا که محور توسعه پایدار بشر سالم می باشد. از طرفى رانندگى انسانها در جهان امروز با خطرات زیادى روبه رو می باشد. مانند مهم ترین و قابل توجه ترین خطراتى که امروز زندگى افراد را در کشورهاى مختلف جهان تهدید مى کند، افزایش حوادث و آسیب هاى عمدى و غیر عمدى می باشد که سالانه باعث مرگ بیش از 6 میلیون نفر در جهان مى گردد(شاکری نیا، 1388).

حوادث رانندگی و پیامدهای آن، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، به عنوان یکی از مهم ترین علل مرگ و میر و جراحات محسوب می شوند. در کشور ما نیز حوادث رانندگی علاوه بر وارد کردن صدمات اقتصادی، باعث تلفات شدید انسانی می گردد(فام ایرج، 1385).

برآورد شده می باشد که سالانه دو میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر تصادفات جاده ای، جان خود را از دست می دهند و تعداد مجروحان رانندگی در سال، بیش از ١۵ میلیون نفر تخمین زده می گردد. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ اما آن چیز که کشور ما را در این زمینه متمایز می کند، طریقه رو به رشد حوادث رانندگی در کشور و مقایسه آن با سایر کشورهای جهان می باشد. که در این راستا پژوهش های متعددی نیز به مطالعه علل تصادفات و سوانح پرداخته و اکثرا تخلفات رانندگی رانندگان را یکی از علل عمده و اصلی ذکر می کنند(عریضی و حقایق، 1388).

این تحقیقات همچنین نشان داده اند که گروه خاصی از افراد دارای آمار تصادفات رانندگی بیشتری هستند و این گروه با دیگران در بعضی از ویژگی های شخصیتی متفاوت می باشند. در یک مطالعه که به ارتباط ی بین شخصیت و تفاوت های فردی پرداخته می باشد، نشان داده شده که نمره ی صفت شخصیتی هیجان طلبی1 از همه بیشتر احتمال انجام خشونت در رانندگی را نشان می دهد (برگس2، 2002).

پس علاوه بر ویژگی های شخصیتی، مسایل هیجانی چالش برانگیز نیز می تواند رفتار رانندگی رانندگان را تحت تاثیر قرار دهد. به تعبیری امور مربوط به رانندگی از آن جهت که اموری غیر قابل پیش بینی بوده دائماً اتفاق می افتند و رانندگان در برخورد با این مسئله با در نظر داشتن ویژگی های شخصیتی مجزا، هر یک بسیار متفاوتند. بسیاری از رانندگان این شرایط را تنشی هیجانی تلقی کرده و در نتیجه مقابله و برخورد با آن را دشوار می دانند. از سوی دیگر رانندگان اغلب دارای انگیزه رقابت جویی بوده و از آزردگی هیجانی خود، آگاه نیستند. این امر انگیزه ها و اهداف آنان را متأثر ساخته و موجب تحریف تفکر راننده و افزا یش هیجانات خارج از کنترل فرد می گردد. رانندگانی که درگیر این گونه هیجانات می شوند دست به رفتارهای تکانشگرانه و پرخطر می زنند که این هیجانات رانندگان را ترغیب به تکروی و خودپسندی می کند(ابراهیمی قوام، 1388).

در مجموع با در نظر داشتن آن چیز که اظهار گردید، نمره کلی رانندگی باهوش هیجانی بالا به معنای داشتن نیمرخ مثبت در مؤلفه های شخصیتی می باشد. پس می توان رانندگی افراد را با در نظر داشتن نیمرخ روانی شان در این مؤلفه ها مورد ارزیابی قرار داد. که پژوهش حاضر نیز در صدد مطالعه ارتباط بین ویژگی های شخصیتی(نئو) و هوش هیجانی با رفتار رانندگی رانندگان می باشد.

  • اظهار مساله:

تخلفات رانندگی همواره یکی از علل بروز معضلات، معضلات و حوادث ترافیکی در همه جوامع می باشد که بسته به بافت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و جغرافیایی جوامع اندازه و نوع آن متفاوت خواهد بود.گرچه در بروز تخلفات رانندگی، عوامل محیطی- کنترلی، اجرایی و عدم تناسب ساختارهای مواصلاتی با تعداد خودروها و واحدهای عبور و مرور و غیره نیز دخیل می باشد، اما علل انسانی به عنوان اصلی ترین عامل، بالاترین درصد علت تخلفات می باشد(حق شناس و همکاران، 1387).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی - قسمت سوم

شرایط رانندگی بسیار متعدد می باشد به خصوص شرایط روانی، اخلاقی و اجتماعی. پس داشتن گواهی نامه رانندگی دلیل بر صلاحیت کامل افراد برای رانندگی نیست؛ چه بسا افرادی که از دقت دید مناسب برخوردارند؛ اما از معضلات و عقده های روانی، اجتماعی و فرهنگی رنج می برند. تنها داشتن دید خوب نمی تواند ملاک صلاحیت رانندگی باشد؛ بلکه تجربه، استعدادهای طبیعی، دقت و تعادل روانی می باشد که به بشر برای رانندگی صلاحیت می دهد. اولین پژوهش پیرامون احراز شایستگی برای رانندگی و اثرات حالت روانی راننده در سال 1929 در آمریکا انجام گردید؛ محور این تحقیقات “رفتار بشر” بود. در این پژوهش محققان دریافتند که تقریباً 96 درصد حوادث از طرف رانندگان با تجربه ای رخ می دهد که دچار معضلات شخصیتی بوده اند(نوابی و همکاران، 1385).

به گونه کلی هر فردی دارای یک سری ویژگی هایی می باشد که باعث می شوند به صورت منظم و دایم یک شیوه ی رفتاری خاصی را از خود نشان دهد. این ویژگی ها در مجموع، شخصیت هر فرد را تشکیل می دهد. ارتباط ی بین ویژگی های شخصیتی1 و رفتار رانندگی مورد مطالعه های متعددی در سطح جهان قرار گرفته می باشد. گویا، عناصر خاصی از شخصیت باعث رفتارهای قانون شکنی می شوند، از آن رو که این رفتارها منجر به برآورده شدن بعضی از نیازهای شخصی فرد می شوند با این که مغایرت با سیستم قانونمند محیط اطراف دارد.  در تحقیقات گذشته حدود 90 % تصادفات را به خصوصیات رفتاری ربط داده اند و نشان داده اند که در 95-90 % تصادفات، رفتار بشر، عامل تعیین کننده اصلی می باشد. به تعبیری ویژگی های شخصیتی می تواند با رفتارهای ترافیکی و چگونگی رانندگی فرد ارتباط داشته باشد. شواهد زیادی حاکی از وجود ارتباط میان صفات شخصیتی و رفتار رانندگان پرخطر می باشد(مهماندار، 1388). رفتار رانندگی پرخطر یعنی ارتکاب دو یا چند اقدام خلاف که موجب به خطرانداختن افراد یا وسایل دیگر گردد به بیانی دیگر هرگونه اقدام خلاف تعمدی که نیازمند واکنش تدافعی از سوی راننده دیگر باشد(باتیست1، 2005).

این تحقیقات همچنین نشان داده اند که گروه خاصی از افراد دارای آمار تصادفات رانندگی بیشتری هستند و این گروه با دیگران در بعضی از ویژگی های شخصیتی متفاوت می باشند. در یک مطالعه که به ارتباط ی بین شخصیت و تفاوت های فردی پرداخته می باشد، نشان داده شده که نمره ی صفت شخصیتی هیجان طلبی2 از همه بیشتر احتمال انجام خشونت در رانندگی را نشان می دهد (برگس3، 2002).

رانندگی عادی یا ایمن فعالیتی می باشد همراه با حرکات کنترل شده که در آن راننده بایستی اطلاعات و داده های مربوط به رانندگی را از طرق مختلف به خصوص از راه دیدن اخذ کرده براساس آنها در ذهن تصمیم گیری کرده و تصمیمات خود را به بهترین وجه عملی کند تا بتواند حرکتی همواره با ایمنی داشته باشد(سانتوز4، 2005؛ به نقل از موسوی، 1388).

در مطالعه انجام شده در ایران که به مطالعه ارتباط بین تحریک جویی و رفتار رانندگی پرخطر پرداخته می باشد نیز نشان داده شده می باشد که نمره کلی تحریک جویی و سه خرده مقیاس های آن شامل تجربه جویی، هیجان طلبی و تنوع طلبی با رفتارهای رانندگی پرخطر همبستگی مثبت و معناداری دارد(گودرزی و شیرازی، 1386). عناصر شخصیتی می توانند باعث شوند که افراد رفتار خاصی را انجام دهند که این رفتارهای خاص باعث ارضائ نیازهای شخصی فرد مرتبط با ویژگی های روان شناختی، زیستی و اجتماعی او می گردد.

در این پژوهش ویژگی های شخصیتی رانندگان براساس مدل پنج عامل اصلی شخصیت نئو مورد مطالعه قرار خواهند گرفت که شامل:1-عصبیت(دارای احساس نگرانی و ناایمنی، مضطرب و عصبی)؛2-برون گرایی(اهل هیجان و خطر پذیری بالا، معاشرتی و لذت جو)؛ 3- بازبودن به تجربه(افرادی مبتکر، مستقل، خلاق و شجاع)؛ 4-توافق(افرادی خوش قلب، دارای حس همدردی، دلسوز و مودب)؛ و 5-وجدانی بودن(توانا در کنترل تکانه ها، بادقت، قابل اعتماد، منظم و سخت کوش) می باشد(حق شناس، 1385).

همچنین امور مربوط به رانندگی از آن جهت که اموری غیر قابل پیش بینی بوده که دائماً اتفاق می افتد و امور خطرناکی را شامل می شوند، مسایل هیجانی چالش برانگیزی هستند. رانندگان در این امر بسیار متفاوتند. بسیاری از رانندگان این شرایط را تنشی هیجانی تلقی کرده و در نتیجه مقابله و برخورد با آن را دشوار می دانند. از سوی دیگر رانندگان اغلب دارای انگیزه رقابت جویی بوده و از آزردگی هیجانی خود، آگاه نیستند. این امر انگیزه ها و اهداف آنان را متأثر ساخته و موجب تحریف تفکر راننده و افزا یش هیجانات خارج از کنترل فرد می گردد. رانندگانی که درگیر این گونه هیجانات می شوند دست به رفتارهای تکانشگرانه و پرخطر می زنند که این هیجانات رانندگان را ترغیب به تکروی و خودپسندی می کند(ابراهیمی قوام، 1388).

در نظر داشتن مفهوم هوش هیجانی به عنوان سازه روانشناختی که با داشتن مولفه های درون فردی و بین فردی تمامی مناسبات فرد را با خود و دنیای پیرامونش دستخوش تغییر می سازد از اهمیت ویژه ای در رانندگی برخوردار می باشد. هوش هیجانی، چارچوبی می باشد که در آن مجموعه ای از مهارت ها فرض می گردد که در ارزیابی و ابراز واقعی هیجانات خود و دیگران دخیل بوده و می تواند تنظیم اثربخش هیجانات خود و دیگران و کاربرد احساسات جهت با انگیزه ساختن، برنامه ریزی و تداوم پیشرفت خود را به دنبال داشته باشد.

هوش هیجانی1 شامل توانایی کنترل احساسها و هیجانهای خود و دیگران، پذیرش دیدگاههای سایر افراد و کنترل روابط و توانشهای اجتماعی می باشد. به بیانی دیگر‌، شخصی که هوش هیجانی بالایی دارد، عواطف خود را بهتر شناسایی کرده و درک بهتری از عواطف دیگران پیدا می کند. هوش هیجانی د‌ر برد‌ارند‌ه‌ی آگاهی، تنظیم و اظهار د‌رست د‌امنه‎ای از هیجانات می باشد. پس توانایی شناخت، ابراز و کنترل این هیجانات یکی از ابعاد‌ مهم هوش هیجانی می باشد و ناتوانی فرد‌ د‌ر هر کد‌ام از این توانایی‎ها منجر به نارضایتی در زندگی و محیط کار خواهد‌ گردید‌ که حاکی از نقص خود‌گرد‌انی هیجانی می باشد که ویژگی کلید‌ی هوش هیجانی می باشد(هاشمی،1391).

به تعبیری هوش هیجانی نوعی پردازش اطلاعات عاطفی می باشد که شامل ارزیابی صحیح عواطف خود و دیگران و اظهار مناسب عواطف و تنظیم سازگارانه می باشد که به بهبود جریان زندگی منجر می گردد، و در ارتباط با رفتار رانندگی موجب می گردد تا فرد: به جای سرزنش دیگران یا موقعیت، تمرکز بر خود داشته باشد. -چگونگی ارتباط بین اقدام، احساسات و افکار را با همدیگر درک کند. – به جای واکنش هیجانی خشمگین شدن آغاز به ماهیت آن چیز که باعث ناراحتی شده، بپردازد. -بیشتر به کسب نتایج پیامدها علاقه مند باشد تا اینکه بخواهد تکانشی اقدام کند. – به جای تنها به فکر خود بودن به دیگران و حقوق شان تکریم گذاشته گردد. -ترافیک را به عنوان کار دسته جمعی  و نه رقابتی بپذیرد. -تنوع بین نیازها و سبک های رانندگان را بپذیرد و از سرزنش کردن آنها به خاطر اقدامات و چگونگی رانندگیشان دور ی کند. –تأثیر های مثبت را به جای اعمال منفی تمرین کند. -درصدد یادگیری مهار و کنترل تکانه های مربوط به انتقاد کردن از دیگران با گسترش حس مزاح در حین رانندگی باشد. -رانندگی را جدی بگیرد و با آگاهی از اشتباهات خود در حین رانندگی درصدد اصلاح آنها برآید(جیمز و ناهل1، 2007).

با در نظر داشتن آن چیز که که در مورد ویژگی های شخصیت، هوش هیجانی و رفتار رانندگی اظهار گردید، در این پژوهش محقق به دنبال دریافت این نکته می باشد که آیا ارتباط ای بین متغیرهای پیش بین یعنی ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی با متغیر ملاک یعنی رفتار رانندگی هست؟ و متغیرهای پیش بین می توانند نقشی در پیش بینی متغیر ملاک یعنی رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری داشته باشند؟ به علاوه، محقق به دنبال دریافت این نکته می باشد که آیا بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری با در نظر داشتن سن و سابقه کار و نیز خود مالک بودن یا در استخدام دیگران بودن تفاوت هست؟

1– sensation seeking

2– Burgess

1 – Personality traits

1– Batist

2 – sensation seeking

3 – Burgess

4– Santos

1– emotional intelligence

1– James and Nahl

تعداد صفحه : 127

قیمت : 14700تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***