متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : روانشناسی عمومی

عنوان : تاثیرآموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش سلامت روانی دانش آموزان دختر شهر همدان 

دانشگاه پیام نور

واحد تهران مرکز

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی عمومی

عنوان:

تاثیرآموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش سلامت روانی دانش آموزان دختر شهر همدان

استاد راهنما:

دکتر مهدی دهستانی

استاد مشاور:

دکتر علی زاده محمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده

فصل اول: کلیات پژوهش……………………………………………….. 1

1-1-مقدمه………………………………………………………………. 2

1-2- اظهار مسأله………………………………………………………. 4

1-3- اهمیت و ضرورت………………………………………………… 8

1-4- اهداف پژوهش………………………………………………….. 10

1-4-1- هدف کلی……………………………………………………. 10

1-4-2- اهداف فرعی…………………………………………………. 10

1-5- فرضیه های پژوهش……………………………………………… 10

1-6- تعریف متغیرها……………………………………………………. 11

1-6-1- تعریف مفهومی……………………………………………….. 11

1-6-2- تعاریف عملیاتی…………………………………………………12

فصل دوم : ادبیات پژوهش……………………………………………….. 14

2-1- مقدمه………………………………………………………………. 15

2-2- ذهن آگاهی………………………………………………………… 17

2-2-1- یادگیری ذهن آگاهانه- کاربرد ذهن آگاهی در اتفاق یادگیری…..19

2-2-2- اصول یادگیری ذهن آگاهانه…………………………………….. 19

2-2-3- ذهن آگاهی یا حضورذهن……………………………………… 20

2-2-4- ذهن آگاهی و مراقبه تمرکزی شرقی………………………….. 23

2-3- سلامت روان……………………………………………………….. 24

2-3-1- ویژگی های سازگاری وسلامت روان………………………….. 27

2-3-2- نظریه های سلامت روانی……………………………………… 27

2-4-استرس……………………………………………………………… 33

2-5- افسردگی………………………………………………………….. 38

2-5-1-شیوع افسردگی در نوجوانان…………………………………… 42

2-5-2-علل افسردگی در نوجوانی……………………………………… 44

2-5-3-تاثیر افسردگی در زندگی…………………………………………. 46

2-6-اضطراب………………………………………………………………. 48

2-6-1-ظاهر عمومی و رفتاری فرد مضطرب……………………………. 49

2-6-2-علائم اضطراب…………………………………………………….. 49

2-6-3-توصیف بیماران مضطرب…………………………………………. 50

2-7-مبانی نظری ارتباط بین متغیرها…………………………………… 51

2-8- پیشینه تحقیقات………………………………………………….. 58

2-8-1-تحقیقات داخلی…………………………………………………. 58

2-8-2- پیشینه تحقیقات خارجی………………………………………. 63

فصل سوم: روش شناسی……………………………………………… 68

3-1- مقدمه………………………………………………………………. 69

3-2- روش پژوهش………………………………………………………… 69

3-3- جامعه، نمونه و روش نمونه گیری……………………………….. 69

3-4- ابزارهای پژوهش…………………………………………………… 70

3-4-1- مقیاس ارزیابی افسردگی،اضطراب و استرس………………. 70

3-4-2- روایی و پایایی…………………………………………………… 71

3-5- تبیین جلسات……………………………………………………… 72

3-6- روشهای تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………76

فصل چهارم  :تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………… 77

4-1- مقدمه……………………………………………………………….. 78

4-2- توصیف متغیرهای اصلی…………………………………………… 79

4-3- کنترل مقادیر پرت و انتهایی شاخصها……………………………. 80

4-4- مطالعه نرمال بودن داده ها……………………………………….. 83

4-5- آزمون فرضیه های پژوهش………………………………………….. 90

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری…………………………………………. 93

5-1- مقدمه……………………………………………………………….. 94

5-2- اختصار پژوهش و نتایج……………………………………………… 94

5-3- پیشنهادات…………………………………………………………. 98

5-3-1- برای پژوهش های آتی…………………………………………… 98

5-3-2- پیشنهادات کاربردی………………………………………………. 98

5-4- محدودیت ها………………………………………………………… 98

منابع و مآخذ……………………………………………………………… 99

چکیده:

در این پژوهش تاثیر آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش سلامت روانی دانش آموزان دختر شهر همدان مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. تعداد 40 نفر از دانش آموزان بصورت تصادفی انتخاب شده و در دو گروه کنترل و آزمایش گروه بندی شدند. آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی در 8 جلسه با بهره گیری از متون آموزشی اجرا شده و در دو مرحله قبل و بعد آموزش از هر دو گروه پرسشنامه های تکمیل گردیده می باشد. متغیر « آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی»  بعنوان متغیر مستقل و متغیرهای اضطراب، افسردگی و استرس بعنوان متغیرهای وابسته معرفی شده اند. از مقیاس DASS برای سنجش متغیرها بهره گیری شده می باشد. داده ها با نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نتایج نشان داد که آموزش مدیریت استرس مبتنی بر ذهن آگاهی در بهبود وضعیت آزمودنی ها از نظر اضطراب (0001/0P=و 6/26=F) ، افسردگی (0001/0 P=و 40/17=F) و استرس (006/0 P=و 97/2=F) تاثیر مثبت دارد. 

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

در میان عوامل شخصیتی یکی از مولفه های که ارتباطی نزدیک و تنگاتنگ با عملکرد افراد در موقعیت های آموزشی دارد؛ اندازه استرس و اضطرابی می باشد که افراد در این محیط ها تجربه می کنند. استرس و اضطراب که به عنوان یک پیش بینی کننده قوی با سلامت روان ارتباط دارند و سلامت روان نیز بر عملکرد تحصیلی افراد تاثیر می گذارد. در دهه ی اخیر افزایشی ناگهانی در بهره گیری از مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی[1]، که مهارتهای ذهن آگاهی را برای ارتقای سلامت و بهزیستی روان شناختی آموزش می دهد، دیده شده می باشد و روز به روز این رویکرد در حال گسترش می باشد.

عبارت حضور ذهن حدود 2000 سال پیش از بودیسم گرفته گردید و حتی امروزه بهترین نویسندگان این موضوع، بودیسم هستند. قانون جهان شمول بودن از چین می‌آید و “تائو” نام دارد یا به اظهار ساده‌ترمسیر. تائو دنیایی مطلق با قانون خود می باشد. هیچ چیزی در آن انجام نمی‌گردد یا اجبار به انجام هیچ کاری نیست. زندگی مطابق تائو انجام ندادن و کوشش نکردن می باشد. اگر به این طریق بنگرید، با همه چیز و در همه لحظات متناسب می‌شوید  )راشل، آدامز، 2011).

 مارشا لینهان مقتدرانه درمورد حضور ذهن به‌ عنوان مؤلفه ‌ای از درمان شناختی بحث کرده می باشد. در تعریف جان کبات زین حضور ذهن یعنی: در نظر داشتن طریقی خاص، معطوف به هدف در زمان حال و بدون داوری. این تعریف به‌ دلیل سادگی و صراحت قابل توجه می باشد ) راشل، آدامز، 2011).

در کلینیک کاهش استرس جان کبات زین در مرکز پزشکی دانشگاه ماساچوست، کبات‌زین به شرکت کنندگان تمرین آرامش ذهنی همراه با حضور ذهن را آموزش می‌داد و بهره گیری از آن را مانند یک تمرین روحی برای سهولت دسترسی به آن و ارتباط با بیمارانی که از گستره‌ای از بیماری‌ های جسمانی مزمن رنج می‌بردند تعدیل نمود (جنیفر، جی، 2013).

 هدف او مجهز کردن بیماران به روش‌های پاسخ به استرس‌های زندگی بود تا بتوانند از واکنش‌های روانی که اغلب استرس را بدتر می‌کنند و در روش ‌های مؤثر حل مسأله تداخل ایجاد می‌کنند رهایی یابند. علت این که بیماران برنامه درمان را رها می‌کردند با علتی که موجب تغییر بنیادی در درمان شناختی گردید شباهت زیادی داشت. با شروع مطالعه درمان حضور ذهن برای کاهش استرس (MBRS) به سرعت عیان گردید که در این روش به افراد آموزش داده می گردد که با دیدگاه وسیع‌ تری افکارشان را زیر نظر بگیرند و ارتباط ‌ای غیر متمرکز با محتوای ذهنی خود داشته باشند. روش جان ‌کبات‌ زین را نمی ‌توان ساده‌ تر از این جمع ‌بندی نمود. در این روش آن چیز که قابل توجه می باشد چگونگی احساس‌ آزادی برای درک این می باشد که بیشتر افکار فقط افکار هستند و آنها شی یا واقعیت نیستند. حرکت ساده بازشناسی افکار همان ‌گونه که می ‌تواند شما را از واقعیت تحریف شده آزاد کند اغلب باعث بصیرت بیشتر شده و احساس اداره و کنترل بیشتر زندگی را به‌وجود می‌آورد (جنیفر، جی، 2013).

نخست در تمرین حضور ذهن، جان ‌کبات ‌زین به بیمارانش آموزش می‌داد تا داشتن آگاهی را مورد تمرین قرار دهند. براساس شناخت ما از عواملی که چرخه فکر- عاطفه را ابدی می‌سازد، هر نوع آگاهی هدفمند این مزیت را پیدا می کند که ”ظرفیت جذب“ محدودی برای پردازش داشته باشد. در واقع این چرخه نشخوار فکری معیوب می باشد که موجب تکرار افکار و سرانجام خلق منفی می گردد  (شیان لینگ کنگ، 2011).

دوم این که تمرین آگاهی از افکار، احساسات و حس‌های بدنی ممکن می باشد با نیاز به شناسایی افراد مستعد افسردگی در مراحل اولیه افسرده‌ شدن مطابقت داشته باشد. تمرین حضور ذهن ممکن می باشد یک نظام هشداردهنده اولیه را فراهم سازد تا ما را از شروع افسردگی که مشابه ریزش بهمن می باشد آگاه سازد. سوم این که نمی‌توان نسبت به سهم بیشتر برنامه MBSR در UMass بی‌توجه ماند و این ایده‌ای بود که نیاز روز افزون افرادی را  که از افسردگی رنج می‌برند برآورده می‌ساخت و همه این ‌ها در جایی رخ داد که کوشش جهت پیکار با افکار افراد به‌ اقدام نیامده بود. این راه دیگری برای رسیدن به همان انتهای تمرکز‌زدایی بود که آن را در برنامه پیشگیری از عود مبتنی بر درمان شناختی اساسی می‌‌دانستند: MBSR به‌گونه کامل به بهره‌ برداری رسید (شیان لینگ کنگ، 2011).

 برنامه درمانی بسیار مقرون به صرفه و مبتنی بر طرفداری تجربی بود که می‌‌توانست در دسترس بسیاری از بیماران باشد. حال سؤال این می باشد که آیا می‌توان از آن به ‌عنوان مدلی برای گسترش رویکردهای درمانی برای بیماران افسرده بهره گیری نمود؟ با این که مشخص نشده بود که آیا این مهارت‌ها برای بیماران افسرده بالینی کاربرد دارد یا خیر، اما شواهد دلگرم‌ کننده‌ای برای کارآیی آن در مورد اختلالات همراه با افسردگی (مثل درد منتشر، اختلال اضطراب منتشر) وجود داشت (شیان لینگ کنگ، 2011).

 شواهدی نیز از کاربرد اشکالی از تمرین حضور ذهن برای اکثریت بیمارانی که بیشتر از 3 سال از آموزش اولیه آنها می‌گذشت به‌دست آمد. به‌گونه اختصار حضور ذهن احتمالاتی را برای پیش‌گیری از عود ارائه می‌دهد. همان‌گونه که دیدیم، به علاوه که این رویکرد الگوهایی برای آموزش مهارت‌های تمرکز‌زدایی فراهم می کند به بیماران یاد می‌دهد تا بدانند چه زمانی خلق آنها آشفته می باشد و از تکنیک‌هایی برای پردازش اطلاعاتی که چرخه‌های فکر- عاطفه را تداومی بخشد بهره گیری کنند (شیان لینگ کنگ، 2011).

2-1- اظهار مسأله

در دهه ی اخیر افزایشی ناگهانی در بهره گیری از مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی، که مهارتهای ذهن آگاهی را برای ارتقای سلامت و بهزیستی روان شناختی آموزش می دهد، دیده شده می باشد و روز به روز این رویکرد در حال گسترش می باشد. مفهوم ذهن آگاهی[1] از سنت های معنوی شرق سرچشمه گرفته می باشد و به شکلی از کنترل توجه تصریح دارد که از طریق تمرین های فکری[2] رشد کرده می باشد (بائر[3]، 2003). تمرین های فکری از سنت های بودا نشات گرفته و در بین متخصصان غربی با نام برنامه های بالینی مبتنی بر ذهن آگاهی بهره گیری می شوند (لینهان، 1993؛ به نقل از مور[4]، 2008).

ذهن آگاهی روش خاصی از توجه می باشد که بوسیله ی کابات-زین[5] (2003) به عنوان “آگاهی ای که از در نظر داشتن خواست و هدف و توجه غیر قضاوتی[6] در گشودگی به تجربه در لحظه ی حال، نشات می گیرد” توصیف می گردد. سه عنصر اولیه ای که به عنوان مولفه ی فرایند آگاهی و ذهن آگاهی[7] پیشنهاد شده اند عبارتند از: توجه، توجه و قصد[8] (شاپیرو ، کارلسون، آستین و فریدمن[9]، 2006). شیوه ی آگاهی ذهن آگاهی بر بنیان های نظری خاصی استوار می باشد که غیر قضاوتی بودن، پذیرش، اعتماد، صبر، کنجکاوی و مهربانی را شامل می گردد (بیشاپ، لاو، شاپیرو، کارلسون ، اندرسون و کارمودی [10] ، 2004؛ شاپیرو و همکاران، 2006).

 دوم توجه، توجه متمرکز، وسیع و پایدار و مهارتهای تعویض توجه از یک محرک به محرک دیگر را شامل می گردد. سومین عنصر قصد هشیار می باشد که توجه عمدی ای می باشد که می تواند به عنوان خود تنظیمی توجه مورد ملاحظه قرار گیرد (بیشاپ و همکاران[11]، 2004). شاپیرو و همکاران (2006) پیشنهاد دادند که عناصر توجه ها، توجه و قصد همزمان هستند، جنبه های متصلی از فرآیندی که آگاهی و ذهن آگاهی می باشد. این فرآیند به شخص اجازه می دهد که دیدگاهی در تجربیات را رشد دهد که از حالت قضاوتی، عینی و غیر مشروح  افکار، احساسات و هیجانات به عنوان پدیده های گذرا، تمرکز زدایی گردد. این بالقوه به تغییری در روابط شخص با این پدیده ها منتهی می گردد، جایی که شخص روشن می تواند الگوهای عادتی یا حالت های ذهنی را نظاره، شناسایی و قطع کند و پاسخ هایی را شروع کند که بیشتر منعکس کننده باشد تا واکنشی (بائر[12]، 2003؛ سگال، ویلیامز و تیسدال[13]، 2002؛ شاپیرو و همکاران، 2006).

مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی صلاحیت خود را در درمان معضلات روان شناختی مختلف نشان داده اند (بائر، 2003). شامل پیشگیری از عود افسردگی (سگال و همکاران، 2002) و سوء مصرف مواد و کاهش پاسخ های روان شناختی و فیزیکی منفی در برابر استرس (کابات-زین، 1992؛ به نقل از کابات-زین،2003) و اختلال نقص توجه بیش فعالی[14] (زیلوسکا، آکرمن،  یانگ، فوترل ، هورتون،[15] 2007) می باشد. شواهدی در رشد کاربرد رویکردهای مبتنی بر ذهن آگاهی با کودکان و نوجوانان در هر دو حیطه ی عمومی و حرفه ای هست. مثلا مداخلات ذهن آگاهی در مدیریت درد میان نوجوانان (تامپسون و گانتلت-گیلبرت، 2008؛ به نقل از بورک[16]، 2010)، درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی در پیشگیری از بازگشت افسردگی در نوجوانان (آلن، 2006؛ به نقل از بورک، 2010) و انتشار راهنمای عملی متمرکز بر درمان نوجوانان و کودکان (گرکو و هایز، 2008؛ به نقل از همان منبع)، انواع اختلالات روانپزشکی (بییج ، بروان، شاپیر و و شوبرت[17] ، 2009). در این مداخلات تمرکز بر فرایندهای درون شخصی[18] می باشد و به افراد کمک می کند تا روابط شان با حالت های درونی، آغاز تفکرات و احساساتشان، را تغییر دهند. همچنین مطالعات نشان داده اند که فنون مبتنی بر ذهن آگاهی با فرآیندهای بین شخصی[19] از قبیل پاسخ همدلانه (بلاک-لرنر ، 2007؛ به نقل از دانکان کات ورث، و گرین برگ[20] ، 2009)، ارتباط و نزدیکی بین شخصی (براون و رایان، 2004؛ به نقل از همان منبع) و شناسایی هیجان، ارتباط هیجان و مدیریت خشم  (واشس و کوردولا، 2007؛به نقل از همان منبع) ارتباط دارند. ذهن آگاهی همیشه با رشد بین فردی همراه می باشد، هم در بوداییسم سنتی (والیس[21]، 2001) و هم در درمانهای غربی.

علاقه به مطالعه تاثیر آموزش ذهن آگاهی بر بهزیستی بین شخصی در جمعیت بزرگسال غیر بالینی در حال افزایش می باشد. مطالعه مقدماتی آموزش ذهن آگاهی بین شخصی[22] ، رویکرد انطباقی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی[23]  با تاکید بر آگاهی ارتباط ای (ساویر و میلر، 2009؛ به نقل از ساویر کوهن و سمپل[24]، 2010) پیشنهاد می کند که آموزش ذهن آگاهی به بزرگسالان سالم با افزایش هوش هیجانی و افزایش تماس اجتماعی[25]، کاهش استرس ادراک شده[26] و اضطراب[27]، همراه می باشد. مداخلاتی که تماس اجتماعی را افزایش می دهند، شاید بطور مثبتی بر رفتارهای بین شخصی تاثیر گذاشته و استرس روان شناختی را کاهش دهد (لی،  2001؛به نقل از همان منبع). درمان فعال سازی رفتاری[28] در افسردگی نیز بر این اصل استوار می باشد که معضلات در زندگی افراد آسیب پذیر و پاسخ های رفتاری به این معضلات، توانایی افراد افسرده در تجربه ی پاداش مثبت از محیط شان را کاهش می دهد. هدف این درمان افزایش منظم فعال سازی از طریق راههایی می باشد که به مراجع کمک می کند که تماس بیشتری با منابع پاداش در زندگی شان را تجربه کنند تا معضلات زندگی شان را حل کنند (دیمیدجیان، مارتل، آدیس و دان[29] ، 2008)، محققان در نظر داشتن تأثیر در معرض بودن و فعالیت استرسی و تفاوتهای جنسیتی در پریشانی های هیجانی را شروع کرده اند. یکی از قوی ترین یافته ها در تحقیقات آسیب شناسی روانی، افزایش آسیب پذیری به افسردگی و اضطراب در دختران در مقایسه با پسران می باشد، این آسیب پذیری در طول نوجوانی برجسته تر می باشد و در بزرگسالی نیز ادامه پیدا می کند (رودولف، 2000؛ به نقل از رودولف[30]، 2002). وقتی نوجوانان در بافت های خانواده و دوستان با استرس های بین فردی مواجهه می شوند، دختران گرایش دارند که پاسخ های هیجانی منفی بیشتری در شکل های اضطراب و افسردگی نشان دهند (رودولف؛ همان منبع). « کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی» نیز می تواند با افزایش  مهارتهای مقابله ای هم بر نشانه های افسردگی و هم بر نشانه های استرس و اضطراب و نگرانی روان شناختی در دختران آسیب پذیر موثر باشد (دانکان و همکاران، 2009).

این پژوهش به دنبال پاسخ گویی به این سوال می باشد که آیا آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی به عنوان رویکردی انطباقی برای کاهش استرس می تواند در نشانه های اضطراب، افسردگی و استرس نوجوانان دختر موثر باشد؟

[1]. Mindfulness

[2] . Meditative practices

[3] . Baer et al

[4]. Moore

[5]. Kabat-Zinn

[6]. Non-judgmentally

[7]. Mindfulness

[8]. Intention

[9] – Shapiro, Carlson, Astin, Freedman

[10] – Bishop,Lau, Shapiro, Carlson, Anderson,Carmody

[11] – Bishap et al

[12] -Baer

[13] – Segal, Williams & Teasdale

[14] – ADHD

[15] – Zylowska ,Ackerman , Yang, Futrell ,Horton

[16]. Burke

[17] . Biegel ,Brown, Shapiro, & Schubert

[18]. Intrapersonal

[19]. Interpersonal

[20]. Duncan,Coatsworth & Greenberg

[21] . Wallace

[22] . Interpersonal Mindfulness Training (IMT)

[23]. Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR)

[24] . Sawyer Cohen and semple

[25] . Social connectedness

[26] . perceived stress

[27] . Anxiety

[28]. Behavioral Activation

[29]. Dimidjian , Martell, Addis , and Dunn

[30] . Rudolph

[1]. Mindfulness-based interventions

تعداد صفحه : 120

قیمت : 14700تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد روانشناسی: رابطه هوش هیجانی ورضایت شغلی باسلامت روان بهورزان شاغل دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***