متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت 

پایان‌نامه جهت دریافت درجه‌ی کارشناسی ارشد در رشته‌ی

مدیریت پروژه و ساخت

عنوان

مطالعه تأثیر دفتر مدیریت پروژه (PMO) در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت

استاد مشاور:

دکتر‌ هانی اربابی

بهمن ماه 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

در دهه‌‌ی اخیر گستردگی، پیچیدگی و تنوع پروژه‌های مطرح در صنعت نفت کشور، سازمان‌های مربوطه را به‌سمت پروژه‌محوری سوق داده می باشد. سازمان‌های پروژه‌محور با در نظر داشتن ماهیتی که دارند، همواره در خطر از دست دادن دانش سازمان‌شان متعاقب انحلال تیم‌های پروژه هستند؛ پس امروزه بحث مدیریت دانش پروژه‌ها از عمده‌ترین چالش‌های این سازمان‌ها به شمار می‌آید و به همین مقصود در پی شناسایی عوامل بسترساز در جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش برآمده‌اند. در کنار این موضوع، در سالیان اخیر بسیاری از سازمان‌های پروژه‌محور در راستای هرچه منسجم‌تر بجای آوردن پروژه‌های خود واحد سازمانی دفتر مدیریت پروژه را به چارت سازمانی خود اضافه نموده‌اند. دفتر مدیریت پروژه با بهره گیری از تکنیک‌ها و ابزار خود می‌تواند کارایی‌های مختلفی در راستای مدیریت دانش پروژه‌ها از خود نشان دهد. در این پژوهش کوشش بر آن می باشد که بر تأثیر مثبت دفتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی نظام مدیریت دانش پروژه‌های به اتمام رسیده‌ی تحت امر این دفتر در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت صحّه گذاشت.

این پژوهش به لحاظ دسته‌بندی بر مبنای هدف، تحقیقی کاربردی می باشد و روش پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی و از نوع همبستگی می‌باشد. جامعه‌ی آماری پژوهش سازمان‌های پروژه‌محور فعال در صنایع بالادستی نفت هستند که در نهایت پرسشنامه‌ در 47 دفتر مدیریت پروژه‌ی این سازمان‌ها تکمیل گشت. در این سازمان‌ها آغاز موجودیت دفتر مدیریت پروژه و موجودیت بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش پروژه به وسیله‌ی پرسشنامه مطالعه گردیده و در ادامه تأثیر دفتر مدیریت پروژه در این مهم و مقایسه‌ی آنها با یکدیگر صورت گرفت.

نتایج بیانگر وجود یک ارتباط خطی بسیار قوی بین موجودیت دفتر مدیریت پروژه و ایجاد بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش می‌باشد و هرچه ویژگی‌های این دفتر از قبیل روش‌ها و استانداردهای مدیریت پروژه، مشاوره و ارشاد مدیریت پروژه، بایگانی پیشینه‌ی پروژه، همکاری منابع انسانی و کارمندان، آموزش مدیریت پروژه، طرفداری اداری پروژه و مدیریت سبد پروژه پررنگ‌تر باشد این تأثیر نمود بیشتری خواهد داشت. ماحصل این پژوهش ارائه‌ی پیشنهادهایی به مقصود افزایش این تأثیر و رفع موانع و کمبودهای نظاره شده می‌باشد؛ از آن جهت که ممکن می باشد نتایج مفید و کاربردی برای مدیران و تصمیم‌سازان سازمان‌ها به حساب آید.

 

واژگان کلیدی: دفتر مدیریت پروژه، مدیریت دانش پروژه، سازمان پروژه‌محور، صنعت نفت

فهرست مطالب

فصل اول «کلیات پژوهش». 1

1-1- مقدمه. 3

1-2- اظهار مسأله. 3

1-3- تشریح موضوع، ضرورت و اهمیت پژوهش.. 5

1-4- پیشینه پژوهش.. 8

1-5- اهداف پژوهش.. 11

1-5-1- هدف اصلی.. 11

1-5-2- اهداف ویژه 11

1-6- سؤالات پژوهش.. 12

1-6-1- سؤال اصلی.. 12

1-6-2- سؤالات فرعی.. 12

1-7- فرضیات پژوهش.. 12

1-7-1- فرضیات مرتبط با سؤال اصلی.. 12

1-7-2- فرضیات مرتبط با سؤالات فرعی.. 12

1-8- محدوده پژوهش.. 13

1-8-1- قلمرو موضوعی.. 13

1-8-2- قلمرو زمانی و مکانی.. 13

1-9- روش پژوهش.. 13

1-10- ساختار پایان‌نامه. 14

1-11- تعریف واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی.. 15

1-11-1- دفتر مدیریت پروژه 15

1-11-1-1- تعریف مفهومی دفتر مدیریت پروژه 15

1-11-1-2- تعریف عملیاتی «دفتر مدیریت پروژه» به عنوان متغیر مستقل پژوهش.. 15

1-11-2- مدیریت دانش…. 16

1-11-2-1- تعریف مفهومی مدیریت دانش…. 16

1-11-2-2- تعریف مفهومی مدیریت دانش پروژه 16

1-11-2-3- تعریف عملیاتی «بسترسازی مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش» به عنوان متغیر وابسته پژوهش.. 17

1-11-3- سازمان پروژه‌محور 17

1-11-4- دروس آموخته. 17

1-12- بهره گیری‌کنندگان از نتایج پژوهش و سازمان‌های حامی.. 17

فصل دوم «ادبیات موضوع». 19

2-1- مقدمه. 21

2-2- دفتر مدیریت پروژه (PMO) 21

2-2-1- تاریخچه و سیر تکاملی دفتر مدیریت پروژه 22

2-2-2- ضرورت، تأثیرات و مزایای به‌کارگیری دفتر مدیریت پروژه 23

2-2-3- بایدها و نبایدها، ویژگی‌ها و معیارهای موفقیت یک دفتر مدیریت پروژه اثربخش…. 24

2-2-4- وظایف، خدمات و کارکردهای دفتر مدیریت پروژه 26

2-2-4-1- کارکردهای PMO از دیدگاه کوین دسوزا و روبرتو اواریستو. 27

2-2-4-2- کارکردهای PMO از دیدگاه گروه پی.ام سلوشنز. 29

2-2-4-3- کارکردهای PMO از دیدگاه راد و لوین.. 29

2-2-4-4- کارکردهای PMO از دیدگاه گروه گارتنر. 30

2-2-4-5- کارکردهای PMO از دیدگاه‌ هابس و ابری.. 30

2-2-4-6- کارکردهای PMO از دیدگاه دای و ولز. 31

2-2-4-7- کارکردهای PMO از دیدگاه آرتو. 31

2-2-4-8- کارکردهای PMO از دیدگاه هیل.. 32

2-2-4-9- کارکردهای PMO از دیدگاه کرزنر. 33

2-2-4-10- کارکردهای PMO از دیدگاه ویسوکی.. 33

2-2-4-11- کارکردهای PMO از دیدگاه استاندارد PMBOK. 35

2-2-4-12- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه اربابی.. 35

2-2-4-13- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه فعال.. 36

2-2-4-14- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه طباطبایی لطفی.. 37

2-2-4-15- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه نوری.. 38

2-2-4-16- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه آتش‌فراز 39

2-2-4-17- دسته‌بندی کارکردهای PMO از دیدگاه متین‌کوشا 40

2-2-4-18- دسته‌بندی خدمات و وظایف دفتر مدیریت پروژه 41

2-2-4-19- اهمیت کارکردهای دفتر مدیریت پروژه 44

2-2-5- اندازه اختیارات دفتر مدیریت پروژه و جایگاه آن در ساختار سازمانی.. 45

2-2-5-1- دفتر مدیریت پروژه مشاوره‌ای.. 45

2-2-5-2- دفتر مدیریت پروژه مدیریتی.. 46

2-2-5-3- دفتر مدیریت پروژه در سطح پروژه (عملیاتی) 48

2-2-5-4- دفتر مدیریت پروژه در سطح بخش (تاکتیکی) 48

2-2-5-5- دفتر مدیریت پروژه در سطح سازمان (راهبردی) 48

2-2-6- سطوح بلوغ دفتر مدیریت پروژه و ارتباط آن با سطوح بلوغ مدیریت پروژه سازمان.. 49

2-2-6-1- سطح 1 (سطح کنترل پروژه) 50

2-2-6-2- سطح 2 (سطح کنترل فرایندها) 51

2-2-6-3- سطح 3 (سطح توسعه و پشتیبانی فرایندها) 52

2-2-6-4- سطح 4 (سطح امور تجاری) 53

2-2-6-5- سطح 5 (سطح استراتژی) 53

2-2-7- مدل‌های مفهومی دفتر مدیریت پروژه 57

2-2-7-1- گروه‌بندی مشاوران گارتنر. 58

2-2-7-2- گروه‌بندی کوین دسوزا و روبرتو اواریستو. 58

2-2-8- دستاوردها و چالش‌های پیاده‌سازی دفتر مدیریت پروژه در سازمان.. 60

2-2-8-1- محدوده اختیارات دفتر مدیریت پروژه 63

2-3- سازمان پروژه‌محور 64

2-3-1- پروژه و مدیریت آن.. 64

2-3-2- تفاوت ماهیت پروژه‌های صنعت نفت با صنعت ساخت… 66

2-3-3- انواع سازمان‌ و سازمان پروژه‌محور 74

2-3-4- اهمیت دفتر مدیریت پروژه در سازمان‌های پروژه‌محور 75

2-3-5- انواع ساختارهای سازمانی.. 75

2-3-5-1- ساختار عملکردی.. 76

2-3-5-2- ساختار ماتریسی.. 77

2-3-5-3- ساختار پروژه‌محور 78

2-4- مدیریت دانش…. 79

2-4-1- اهمیت مدیریت دانش…. 80

2-4-2- تاریخچه مدیریت دانش…. 81

2-4-3- مراحل رشد و بلوغ مدیریت دانش…. 83

2-4-4- نسل‌های مدیریت دانش…. 83

2-4-5- مفاهیم مدیریت دانش…. 84

2-4-6- مفهوم‌پردازی و تعاریف دانش…. 84

2-4-6-1- انواع دانش…. 84

2-4-7- سیستم‌های مدیریت دانش ) (KMS. 85

2-4-8- الگوهای مدیریت دانش در سازمان‌ها 85

2-4-9- پیامدها و اثرات مدیریت دانش در سازمان‌ها 86

2-4-10- بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های با ساختار عملکردی صنعت نفت… 87

2-4-11- مطالعه مدیریت دانش پروژه‌ها 89

2-4-12- ملاحظات مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور 92

2-4-12-1- انواع شکاف دانشی در سازمان‌های پروژه‌محور 97

2-4-13- مرور ادبیاتِ بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور 98

2-4-14- مدل مفهومی بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت… 102

2-4-14-1- فرهنگ سازمانی.. 103

2-4-14-2- زیرساخت‌های مادی.. 104

2-4-14-3- مدیریت… 105

2-4-14-4- اهداف و استراتژی سازمانی.. 106

2-4-14-5- نیروی انسانی.. 106

2-4-14-6- ساختار سازمانی.. 107

2-4-14-7- فرایندها و رویه‌ها 109

2-4-14-8- محیط صنعتی (رقابتی) 109

2-5- دفتر مدیریت پروژه و مدیریت دانش…. 109

2-5-1- مدیریت پروژه و مدیریت دانش در صنعت نفت… 109

2-5-2- سطح محیط پروژه و سطح تجارت پروژه 110

2-5-3- فعالیت‌‌ها‌ی مدیریت دانش پروژه‌‌‌ها در دفتر مدیریت پروژه 110

2-5-4- تأثیر‌های مدیریت دانش در دفاتر مدیریت پروژه 111

2-5-5- چالش‌های پیاده‌سازی مدیریت دانش در دفاتر مدیریت پروژه 112

2-5-6- الگوی پیاده‌سازی مدیریت دانش در دفتر مدیریت پروژه 113

2-6- جمع‌بندی.. 113

فصل سوم «روش‌شناسی پژوهش». 116

3-1- مقدمه. 118

3-2- روش پژوهش.. 118

3-3- روش گردآوری اطلاعات.. 118

3-4- جامعه آماری.. 119

3-5- نمونه آماری و روش نمونه‌گیری.. 119

3-6- فرایند طراحی پرسشنامه. 120

3-6-1- بخش مشخصه‌های ساختاری سازمان، پروژه‌ها و دفتر مدیریت پروژه 120

3-6-2- بخش موجودیت کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه 121

3-6-3- بخش موجودیت بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش پروژه 121

3-7- روایی و پایایی پرسشنامه. 122

3-7-1- بخش موجودیت کارکردها و وظایف دفتر مدیریت پروژه 122

3-7-2- بخش موجودیت بسترهای پیاده‌سازی مدیریت دانش پروژه 122

3-8- روش‌های تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 126

3-9- فرایند پژوهش.. 127

3-10- چارچوب مطالعه متغیرهای پژوهش.. 128

فصل چهارم «یافته‌های پژوهش و تجزیه و تحلیل آنها». 130

4-1- مقدمه. 132

4-2- آمار توصیفی.. 132

4-2-1- اطلاعات جمعیت‌شناختی.. 132

4-2-2- اطلاعات مربوط به سازمان، پروژه‌ها و دفتر مدیریت پروژه 136

4-2-2-1- سؤالات مرتبط با سازمان.. 136

4-2-2-2- سؤالات مرتبط با پروژه‌های سازمان.. 145

4-2-2-3- سؤالات بیانگر مشخصه‌های دفتر مدیریت پروژه 146

4-2-3- موجودیت متغیرهای مستقل و وابسته‌ی پژوهش.. 151

4-2-4-تحلیل توصیفی و ارائه‌ی معضلات و راهکارها در زمینه کارکردهای دفتر مدیریت پروژه 153

4-2-4-1- روش‌ها و استانداردهای مدیریت پروژه 153

4-2-4-2- بایگانی پیشینه پروژه 154

4-2-4-3- تعهد وظایف اداری پروژه 155

4-2-4-4- مساعدت در استخدام و بکارگیری تیم پروژه 155

4-2-4-5- آموزش… 156

4-2-4-6- مشاوره و ارشاد. 157

4-2-4-7- مدیریت سبد پروژه 158

4-2-5- اختصار‌ی یافته‌های بخش آمار توصیفی.. 158

4-3- آمار استنباطی.. 159

4-3-1- آزمون نرمال بودن داده‌ها 159

4-3-2- آزمون فرضیات پژوهش.. 160

4-3-2-1- فرضیات مرتبط با سؤال اصلی.. 160

4-3-2-2- فرضیات مرتبط با سؤالات فرعی.. 162

4-3-3- اولویت‌بندی مؤلفه‌های مربوط به متغیرهای پژوهش.. 166

4-4- نتیجه‌گیری.. 167

فصل پنجم «نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهاد». 168

5-1- مقدمه. 170

5-2- نتایج پژوهش.. 170

5-2-1- تشریح فرضیات پژوهش.. 170

5-2-2-پاسخ به سؤالات پژوهش.. 171

5-2-2-1- پاسخ به سؤال اصلی پژوهش.. 172

5-2-2-2- پاسخ به سؤالات فرعی پژوهش.. 172

5-3- پیشنهادها 173

5-3-1- پیشنهادهایی برای سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت… 173

5-3-1-1- پیشنهادهای بخش موجودیت بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش…. 174

5-3-1-2- پیشنهادهای بخش تأثیر موجودیت دفتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مدیریت دانش…. 176

5-3-2- پیشنهادهایی جهت تحقیقات آتی.. 178

5-4- محدودیت‌های پژوهش.. 178

5-5- جمع‌بندی.. 178

5-6- سخن آخر. 178

فهرست منابع. 180

پیوست 1) نمونه پرسشنامه‌ها 185

الف) پرسشنامه‌ی اصلی.. 185

ب) پرسشنامه‌ی خبرگان مدیریت دانش…. 198

پیوست 2) اسامی سازمان‌های نمونه آماری.. 203

پیوست 3) نمودارهای ستونی میانگین پاسخ نمونه‌های پژوهش به شاخص‌های متغیر وابسته. 209

مقدمه

امروزه سازمان‌ها دریافته‌اند که با بهره‌مندی و به‌کارگیری رویکرد مدیریت پروژه در انجام تعهدات و شکل گیری مأموریت‌های محوله به منافع بیشتری دست پیدا کنند. پذیرش فراگیر مقبولیت بهره گیری از مدیریت پروژه برای انجام کارها و مأموریت توسط سازمان از یک طرف و رشد فزاینده پیچیدگی‌ها و دشواری‌های مدیریت پروژه و نیز لزوم وجود ضرورت برخورداری پروژه‌ها از نظامی متناسب و یکپارچه برای بهره گیری از منابع محدود سازمان باعث شده می باشد تا ابزارها و رویکردهای جدید و مؤثری ابداع گردند. مسأله‌ای که توجه بسیاری از مدیران پروژه‌ها را به خود معطوف کرده می باشد محدودیت منابع، تخصیص آن و هزینه‌هایی می باشد که در پروژه‌ها پرداخت می گردد. پذیرش رو به افزایش مدیریت پروژه، نشان می‌دهد که کاربرد دانش مناسب، فرایندها، مهارت‌ها، ابزارها و تکنیک‌ها می‌توانند اثر مهمی بر موفقیت پروژه داشته باشند. در این پژوهش کوشش می گردد یکی از رویکردهای جدید در مدیریت پروژه مطالعه گردد. در حال حاضر بسیاری از سازمان‌های پروژه‌محور به جهت هرچه منسجم‌تر بجای آوردن پروژه‌های خود واحد سازمانی به نام دفتر مدیریت پروژه را به چارت سازمانی خود اضافه نموده‌اند. دفاتر مدیریت پروژه وظایف و کارکردهای متعددی را شامل می شوند. یکی دیگر از رویکردهای نوینی که امروزه سازمان‌ها به آن روی آورده‌اند، مدیریت دانش می‌باشد که به وسیله آن سازمان‌ها کوشش دارند تا با مدیریتی صحیح امکان بهره گیری مجدد از تجارب و دانش خلق شده در پروژه‌های خود را به دست آورند؛ زیرا که در عصر حاضر سازمان‌ها بیش از پیش به اهمیت دارایی‌های دانشی سازمان خود به عنوان با ارزش‌ترین سرمایه پی برده‌اند. در این پژوهش به مطالعه دو مقوله «دفتر مدیریت پروژه» و «مدیریت دانش» پرداخته می گردد و بر این اساس کوشش شده به مطالعه تأثیر دفتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور پرداخته گردد.

در این فصل کوشش شده می باشد به اظهار مسأله و موضوع پژوهش پرداخته گردد، و ضرورت پژوهش، پیشینه پژوهش، هدف از اجرای پژوهش و سؤالات آن، فرضیات پژوهش و محدوده آن، روش پژوهش و واژگان آن، بهره گیری‌کنندگان از نتایج و سازمان‌های همکار به صورت مبسوط تبیین داده شوند؛ تا ضمن آشنایی با محتوای پژوهش بتوان در فصل بعدی به ادبیات موضوع موجود در زمینه پژوهش پرداخت.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه بررسی عوامل مؤثر بر رضایت­مندی و تعهد مشتری به برند

1-2- اظهار مسأله

پیش از اظهار مسأله پژوهش حاضر، لازم می باشد به اظهار تفاوت مابین مشکل و مسأله پرداخته گردد؛ مشکل بسیار کلی‌تر از مسأله می‌باشد. به بیانی دیگر مشکل دارای علت‌های زیادی می باشد که هر علت را می‌توان به صورت یک مسأله درآورد. مسأله، جزئی و دقیق‌تر از مشکل می باشد؛ یعنی در آن متغیرهای مستقل و وابسته و سایر متغیرها (مداخله‌گر، تعدیل‌کننده، کنترل و ناشناخته) مشخص و معلوم هستند. در تحقیقاتی که صورت می‌گیرد، هدف اصلی محققین و دانشمندان حل مسأله می باشد، نه مشکل (موحدزاده، 1387). آن چیز که مدیران یا دانشمندان آغاز با آن مواجه می شوند، غالبا مشکل می باشد و آن امری می باشد سطحی، کلی، ذهنی، مرکب و پس مبهم، قابل رویت توسط عوام، فاقد روش مطالعه و به همین دلیل غیرقابل حل. اما وقتی مشکل به مسأله تبدیل گردد، امری می باشد ژرف، متمایز، معین، عینی، بسیط، روشن، دارای روش مطالعه و پس قابل حل. فرق مشکل و مسأله تا حدود زیادی مانند فرق داده و اطلاعات می باشد. مشکل همان مسأله می باشد به صورت مبهم و نامشخص و مسأله همان مشکل می باشد به صورت واضح و متمایز. مشکل مادامی که مشکل می باشد، روش مطالعه ندارد؛ اما مسأله را می‌توان با روش‌هایی مطالعه نمود (فرامرز قراملکی، 1386). پس می‌توان اظهار نمود که از مقایسه وضعیت مطلوب با وضعیت موجود در محیط، مشکل شناسایی می گردد و مهمترین تفاوت آن با مسأله پژوهش، در متغیرهاست؛ مشکل، متغیر وابسته هست و وقتی به مسأله تبدیل می گردد که سایر متغیرها را نیز در بر گرفته باشد. از سویی دیگر ضوابط اظهار مسأله را می‌توان به هفت بخش دسته‌بندی نمود که عبارتند از: علل به وجود آورنده مسأله، زمینه مسأله، گستردگی مسأله، ناکافی بودن تحقیقات انجام شده، ویژگی‌های مسأله، اهمیت مسأله و پیامدهای حل مسأله (بازرگان، 1392). پس به مقصود جمع‌بندی می‌توان شکل 1-1 را ارائه داد. در ادامه این بخش و نیز در بخش 1-3 به تشریح مشکل به همراه هریک از مؤلفه‌های مسأله، در خصوص پژوهش حاضر خواهیم پرداخت.

 مشکل: مستندسازی نامناسب دروس آموخته[1] و دانش[2] حاصله از انجام پروژه‌ها در سازمان‌های پروژه‌محور[3] صنعت نفت؛

یکی از خلأ‌‌های موجود در سازمان‌های پروژه‌محور مانند در صنعت نفت[4]، غفلت یا کم‌توجهی به مدیریت دانش[5] می‌باشد که هزینه‌های زیادی را بدون آن که سازمان متوجه گردد به آن تحمیل می‌نماید. از همین رو آموخته‌های حاصل از انجام پروژه‌های صنعت نفت، به مقصود بهره گیری در پروژه‌های بعدی بصورت مناسبی در سازمان ثبت نشده و به دیگران منتقل نمی‌گردد. حتی در مواقعی بدلیل پراکندگی جغرافیایی پروژه‌ها و تعداد افراد درگیر در آن‌ها، این آموخته‌ها بین کارگاه‌های مختلف و بین فازهای مختلف یک پروژه منتقل نمی‌گردد.

مشکل                                 مسأله پژوهش

علت به وجود آورنده مسأله: وابستگی عدم مستندسازی مناسب پروژه‌های سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت به خصوصیات مرکز ثبت و نگهداری مستندات و تجارب حاصله‌ی این سازمان‌ها

مسأله پژوهش: با در نظر داشتن وابستگی مستندسازی نامناسب پروژه‌های سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت به خصوصیات مرکز ثبت و نگهداری مستندات و تجارب حاصله‌ی این سازمان‌ها، دفتر مدیریت پروژه[6] تا چه حد می‌تواند بر این مشکل غلبه کرده و منجر به ایجاد بستر[7]های مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور گردد؟

زمینه مسأله: سازمان‌های پروژه‌محور فعال کشور در صنعت نفت

گستردگی مسأله: چندین سازمان پروژه‌محور در صنایع بالادستی نفت ایران

ناکافی بودن تحقیقات انجام شده: با مراجعه به دانشگاه‌های تربیت مدرس، صنعتی شریف، علم و صنعت، تهران و شهید بهشتی و مطالعه اسناد و مدارک علمی ایران تنها دو پایان‌نامه مرتبط با این موضوع تحت عناوین ‹‹مطالعه ملزومات پیاده‌سازی مدیریت دانش در دفاتر مدیریت پروژه سازمان‌های پروژه‌محور›› (شعله، فریبا 1391، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و ساخت، بمانیان، محمد رضا (استاد راهنما) دانشکده معماری دانشگاه تهران) و ‹‹مطالعه تأثیر دفتر مدیریت پروژه در ‌یادگیری سازمانی در سازمان‌های پروژه‌محور›› (سلحشور، مجتبی 1389، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و ساخت، برادران کاظم زاده، رضا (استاد راهنما) دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تربیت مدرس) ‌پیدا نمود گردید؛ و از آنجایی که در این دو پایان‌نامه به مطالعه تأثیر دفاتر مدیریت پروژه سازمان‌های پروژه‌محور کشور در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش پرداخته نشده می باشد، پژوهش حاضر از این حیث در کشور جدید به حساب می‌آید.

سایر مؤلفه‌های مسأله پژوهش پیش‌رو اعم از ویژگی‌های مسأله، اهمیت مسأله و پیامدهای حل مسأله در قالب بخش بعد مطالعه خواهد گردید.

1-3- تشریح موضوع، ضرورت و اهمیت پژوهش

مدیریت پروژه به شکل فزاینده‌ای در صنایع گوناگون به صورت یک حرفه و شغل در حال پدیدار شدن می باشد. تحقیقات نشان می‌دهد اندازه نسبی موفقیت هر پروژه ارتباط مستقیمی با سه عامل کلیدیِ به‌کارگیری درست ابزار و روش‌های مدیریت پروژه، شایستگی‌های مدیران پروژه و سازمان پروژه‌ی مناسب دارد (Daw, 2004). امروزه سازمان‌ها و شرکت‌ها جهت حضور موفق در بازار، رقابت و موفقیت، بیش از هر زمان نیاز به نظم و انضباط در درون سیستم‌های خود دارند. سازمان‌های پروژه‌محور جهت شکل گیری اهداف و استراتژی‌های خرد و کلان خود به انجام پروژه‌های متنوع و متعدد روی آورده، و به نوعی پروژه‌ها را پلی جهت رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده به حساب می‌آورند. همزمان با این موضوع، سرعت پیشرفت دانش‌های تخصصی، گسترش محیط‌های سازمانی، افزایش رقابت اقتصادی بین شرکت‌ها و تمایل شرکت‌ها به ایفای تأثیر در تعداد پروژه‌های بیشتر جهت کسب مزیت‌های اقتصادی، همه این را می‌طلبند تا دانش به دست آمده در سازمان حفظ گردد و توسعه یابد و به بهترین شکل به کار گرفته گردد. مدیریت دانش پس از انفجار اطلاعاتی و ورود بشر به عصر دانش اهمیت پیدا نمود و به این ترتیب دانش (به ویژه دانش متکی بر فناوری اطلاعات) خود را به عنوان مهمترین سرمایه کشورها و سازمان‌ها مطرح نمود. دانش عنصری برآمده از اطلاعات -که خود محصول ترکیب داده‌هاست- می‌باشد و به دو صورت ضمنی و صریح پیدا نمود می گردد. سازمان‌ها به علت های متعدد که هدف نهایی آن‌ها افزایش سرمایه دانشی‌شان می باشد به مدیریت دانش سازمانی‌شان روی آورده‌اند و برای این امر از متخصصان دانش بهره می‌گیرند.

سازمان‌های پروژه‌محور، با در نظر داشتن ماهیتی که دارند، با حجم عظیمی از دانش حاصل از پروژه‌ها رو به رو هستند. مدیران و کارشناسان سازمان‌‌ها که با عنوان دانش‌کار در عصر کنونی شناخته می شوند، همه روزه در حال تولید تجربه‌‌های مدیریتی و فنی – تخصصی می‌باشند که گاهی به صورت درس آموخته‌هایی از موفقیت‌ها، شکست‌ها و وقایع سازمانی به صورت سینه به سینه نقل می شوند. یکی از علت های دیگر این امر موقتی بودن پروژه‌هاست که موقتی بودن سازمان پروژه‌ها را موجب می گردد. پس سازمان‌های پروژه‌‌محور همواره در خطر از دست دادن دانش سازمان‌شان متعاقب انحلال تیم‌های پروژه هستند؛ بنابر این در پی شناسایی عوامل بسترساز به مقصود ایجاد مدیریت دانش برآمده‌اند تا به موقع از منابع دانش خود و محیط پیرامون بهره‌برداری کنند. در نظر داشتن این نکته ضروری می باشد که مطابق استاندارد[8]PMBOK، پروژه بدون ثبت دانش آموخته‌هایش به پایان نمی‌رسد. مطابق تعریفِ (Hobbs & Aubry, 2007)، تعداد 27 وظیفه برای دفاتر مدیریت پروژه برشمرده شده‌اند و مورد هایی از آن‌ها به مدیریت دانش و زیرشاخه‌های آن مانند بایگانی مستندات و مدیریت دروس آموخته در پایگاه داده اختصاص داشته‌اند. این موضع دلالت بر نیاز سازمان‌ها به نهادی دارد تا بتواند دانش پروژه‌های قبلی را برای دستیابی به موفقیت در پروژه‌های آتی به کار گیرد.

با افزایش رو به رشد سازمان‌های پروژه‌‌محور، تأثیر مدیریت پروژه کاملاً محسوس بوده و سیستم‌های مدیریت سنتی دیگر جوابگوی نیاز آن‌ها نخواهند بود؛ تمایل به نظم و انضباط سیستمی در نظام جامع مدیریت پروژه، پیچیده‌‌تر شدن پروژه‌ها، تغییرِ جهت بسیاری از سازمان‌ها به مدیریت پروژه‌‌محور و رهبری و مرکزیت‌دهی به برنامه‌ریزی و هدایت پروژه‌ها از عوامل مهم در روی آوردن سازمان‌ها به مفاهیمی زیرا ایجاد دفاتر مدیریت پروژه در سال‌های اخیر شده می باشد. از همین رو و با در نظر داشتن وابستگی مستندسازی نامناسب پروژه‌های سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت به خصوصیات مرکز ثبت و نگهداری مستندات و تجارب حاصله‌ی این سازمان‌ها، این موضوع که دفتر مدیریت پروژه تا چه حد می‌تواند بر این مشکل غلبه کرده و منجر به ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش و آموخته‌ها گردد، امری ضروری و مهم بشمار می‌رود.

پس در همین ابتدای امر لازم می باشد با نمونه‌هایی از تعاریف گوناگونی که برای دفتر مدیریت پروژه شده می باشد آشنا شویم:

  • دفتر مدیریت پروژه، یک واحد یا بدنه سازمانی می باشد که می‌تواند مسئول مدیریت متمرکز و متناسب پروژه‌های زیرمجموعه قلمرو خود باشد. مسئولیت‌های یک دفتر مدیریت پروژه می‌تواند دامنه‌ای شامل تدارکات و پشتیبانی وظایف دفتر مدیریت پروژه تا مسئولیت واقعی مدیریت مستقیم یک پروژه را در برگیرد (PMBOK, 2008)؛
  • دفتر مدیریت پروژه (مرکز عالی یا مرکز تخصص) یک نهاد مستقل سازمانی می باشد که به مقصود مساعدت مدیران پروژه، تیم‌ها و سطوح مختلف مدیریتی در موردها راهبردی و وظیفه‌ای برای اجرای اصول مدیریت پروژه از طریق الگوها، شیوه‌ها، ابزارها و فرایندهای مدیریت پروژه، تاسیس شده می باشد (Ward, 2000)؛
  • دفتر مدیریت پروژه موجودیتی[9] سازمانی می باشد با پرسنل تمام‌وقت یا پاره‌وقت، که نقطه کانونی برای اصول مدیریت پروژه در سازمان به شمار می رود (Rad and Levin, 2002)؛
  • دفتر مدیریت پروژه یک منبع متمرکز یکپارچه‌سازی و مخزن دانش می باشد که می‌تواند جهت آگاه‌سازی مؤثرتر و کاراتر در مدیریت پروژه مورد بهره گیری قرار گیرد (Desouza and Evaristo, 2006).

تمامی عبارات و اصطلاحات فوق بیانگر مفهوم مشترکی می‌باشند و همگی توصیف‌کننده واحد سازمانی می‌باشند که قادر می باشد:

  • با توسعه متدلوژی مدیریت پروژه، بهبود تعاملات و بهره گیری بهتر از منابع سازمان را موجب گردد؛
  • با فراهم کردن سیاست‌ها، متدولوژی‌ها و رویه‌های مدیریت پروژه و ارائه خدمات پشتیبانی، دانشی و نرم‌افزاری، راهنمایی و آموزش به افراد سازمان و همچنین انتخاب و به‌کارگیری مدیران پروژه‌ها، رویکرد مدیریت پروژه در سازمان را جهت‌دهی نماید؛
  • به‌عنوان عاملی کلیدی در ایجاد و توسعه شایستگی‌های سازمانی، در تحلیل، مدیریت و بازنگری پروژه‌ها تأثیر داشته باشد.

(آتش‌فراز و همکاران، 1390)

مطالعه‌های انجام شده نشان می‌دهد در سازمان‌های مختلف دفتر مدیریت پروژه با اسامی گوناگونی نامیده می گردد؛ که این اسامی در جدول 1-1 به همراه اندازه به‌کارگیری آن‌ها در سازمان‌های مختلف نشان داده شده می باشد (Hobbs, 2006).

 

جدول 1-1- اسامی مختلف دفتر مدیریت پروژه و اندازه به‌کارگیری آن‌ها (Hobbs, 2006)

ردیف عنوان اندازه به‌کارگیری
1 دفتر مدیریت پروژه[10] 59%
2 اسامی در برگیرنده عبارت پروژه مانند دپارتمان پروژه 4%
3 دفتر پشتیبانی پروژه[11] 7%
4 دفتر پروژه[12] 2%
5 دفتر مدیریت طرح[13] 12%
6 مرکز تعالی مدیریت پروژه[14] 2%
7 سایر اسامی (مانند: گروه مدیریت پروژه[15]، دفتر مدیریت پروژه سازمانی[16]، دفتر توسعه مدیریت[17]، دفتر راهبردی پروژه[18] و موردها دیگر) 12%
8 بدون نام 2%

در این پژوهش کوشش بر آن می باشد که جایگاه و تأثیر دفاتر مدیریت پروژه در ایجاد بسترهای مناسب جهت پیاده‌سازی مدیریت دانش در سازمان‌های پروژه‌محور صنعت نفت مطالعه گردد. در خارج از ایران نیز پیاده‌سازی دفتر مدیریت پروژه تجربه موفقی بوده می باشد، در شرکت‌ها و سازمان‌های عظیم مدیریت پروژه و صنعتی این دفاتر توانسته‌اند تأثیر قابل توجهی در یکپارچه کردن امور مدیریتی پروژه اعمال نمایند. نتایج تحقیقی که به مقصود سنجش اثربخشی دفاتر مدیریت پروژه بر روی 343 دفتر مدیریت پروژه انجام شده می باشد (Doerscher, 2008)، حاکی از آن می باشد که در مجموع 58 درصد از سازمان‌ها عملکرد دفتر مدیریت پروژه خود را مثبت (خوب یا بهتر) توصیف کرده‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش در شکل 1-2 نشان داده شده می باشد.

شکل 1-2- سنجش اثربخشی دفتر مدیریت پروژه (Doerscher, 2008)

نتایج فوق مؤید این نکته می باشد که در بیش از 80 درصد از موردها دفاتر مدیریت پروژه توانسته‌اند اهداف مورد نظر را پیاده‌سازی نمایند. از این رو، می‌توان نتیجه گرفت که در صورت واگذاری مدیریت دانش پروژه‌ها به دفاتر مدیریت پروژه به عنوان یک واحد مرکزی متمرکز، آن‌ها قادر خواهند بود تا به گونه‌ای مؤثر این وظیفه را در سرتاسر سازمان عملی نمایند.

تعداد صفحه :230

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

دسته‌ها: رشته مدیریت