متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت 

دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر

دانشکده اقتصاد و مدیریت دریا

گروه حمل و نقل دریایی

پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته دریانوردی گرایش حمل و نقل دریایی

مطالعه و امکان سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند

استادان مشاور:

دکتر مصطفی زارع دوست

 مهندس مجتبی عباسپور

شهریور ماه 1394

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

ایران با بیش از 1800 کیلومتر مرز ساحلی در امتداد خلیج فارس و دریای عمان و مالکیت یکی از بزرگ‌ترین ناوگان‌های کشتیرانی در منطقه پتانسیل بالایی برای برخورداری از جنبه‌های اقتصادی صنعت بازیافت کشتی‌ دارا می‌باشد. بازیافت کشتی به فعالیتی اطلاق می گردد که شامل قطعه قطعه ساختن کامل و یا جزئی کشتی به مقصود پردازش و یا بهره گیری مجدد از اجزاء و مواد آن باشد، که سایر مراحل مربوط به آن مانند نگهداری و پردازش قطعات و مواد در محل را نیز در بر می‌گیرد. عمر سرویس‌دهی یک کشتی، به گونه میانگین 25 تا 30 سال برآورد می گردد که پس از آن، کشتی دیگر برای راهبری و ارائه‌ی خدمات، ایمن نیست. 95% این کشتی‌های غول‌پیکر از فولاد ساخته می شوند که در نتیجه اوراق کردن و بازیافت مواد تشکیل دهنده‌ی آنها، کاملاً اقتصادی به نظر می‌رسند. پس با در نظر داشتن جذابیت‌های این صنعت جهت توسعه صنایع داخلی، افزایش بازده اشتغال‌زایی، تأمین منابع اولیه صنایع فولاد و همچنین اینکه کشتی‌های فرسوده در حال حاضر  جهت بازیافت به کشورهای دیگر روانه می شوند و ارز را از کشور خارج می‌کنند یا اینکه شناورهایی با تناژ پایین در یاردهای ساخت و تعمیر کشتی به صورت قاچاق بازیافت می شوند و هیچگونه توجهی به مسائل محیط‌زیستی نمی‌گردد، محقق کوشش بر مطالعه و امکان‌سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند دارد. روش طوفان مغزی، به عنوان اصلی‌ترین ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش مورد بهره گیری قرار گرفت که شامل تیمی 15 نفره از مدیران ارشد سازمان‌های مربوطه، حجم نمونه این پژوهش را تشکیل داده می باشد. پس از طی چهار نشست با اعضای تیم طوفان مغزی و تجزیه و تحلیل داده‌ها با مدل AHP در نرم‌افزار Expert Choice 11 استنتاج گردید که مهمترین عوامل موثر در استقرار صنعت بازیافت کشتی عبارتند از؛ ایمنی و قوانین زیست‌محیطی، اشتغال‌زایی، درآمد ملی، دسترسی و پسکرانه، تخصص نیروی انسانی و شناورسازی کشتی‌های مغروق که از این بین معیار ایمنی و قوانین زیست محیطی با درجه اهمیت 496/0 به عنوان مهمترین معیار شناسایی گردید و نهایتاً مکان الف (ناحیه شمالی بندر خرمشهر، جنب شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی بندر خرمشهر) از بین سه مکان انتخاب شده با درجه اهمیت 552/0 به عنوان مطلوب‌ترین مکان جهت استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند معرفی گردید.

کلمات کلیدی: بازیافت کشتی، آلودگی دریایی، توسعه اقتصادی،کنوانسیون هنگ‌کنگ و بازل، اروند رود، منطقه آزاد اروند.

فهرست مطالب

فصل اول    1

1-1 مقدمه. 2

1-2 اظهار مساله. 3

1-3 سابقه و ضرورت انجام پژوهش‌.. 6

1-4 اهداف پژوهش.. 8

1-4-1 هدف کلی.. 8

1-4-2 اهداف جزئی.. 8

1-5 سوالات پژوهش.. 8

1-6 فرضیه‌های پژوهش.. 8

1-7 مواد و روش انجام پژوهش.. 9

1-7-1 روش انجام پژوهش.. 9

1-7-2 روش و ابزار گردآوری اطلاعات.. 9

1-8 جامعه آماری و تعداد نمونه. 9

1-9 روش تحلیل داده‌ها 10

1- 10 جنبه جدید بودن و نوآوری پژوهش.. 10

1-11 تعریف واژگان کلیدی.. 11

1-11-1 بازیافت کشتی.. 11

1-11-2 آلودگی دریایی.. 11

1-11-3 توسعه اقتصادی.. 11

1-11-4 کنوانسیون‌های بازل و هنگ‌کنگ… 11

1-11-5 اروندرود. 12

1-11-6 منطقه آزاد اروند. 12

فصل دوم   14

2-1 مقدمه. 15

2- 2 معرفی کنوانسیون بازل و هنگ‌کنگ… 17

2- 2- 1 کنوانسیون بازل. 17

2-2-2 کنوانسیون هنگ‌کنگ… 19

2-3 مطالعات داخلی.. 23

2-3-1 مطالعه آماری صنعت بازیافت کشتی و لزوم احداث کارخانه بازیافت در کشور 23

2-3-2 صنعت بازیافت کشتی، واقعیت آینده 24

2-3-3 مطالعه صنعت اوراق کشتی در ایران و جهان. 25

2-3-4 جذابیت فرصت‌های صنعت اوراق کشتی در ایران. 25

2-3-5 مطالعه تأثیر اسکراپ شناورها بر اندازه آلودگی سواحل و محیط‌زیست دریا از دیدگاه کنوانسیون‌های سازمان بین‌المللی دریایی با مطالعه موردی سواحل خلیج فارس… 26

2-3-6 مطالعه و تعیین عوامل موثر بر پیاده‌سازی صنعت اوراق کشتی در ایران و ارائه استراتژیهای مناسب به کمک مدل SWOT  27

2-3-7 مخاطرات زیست محیطى و انسانی.. 28

2-3-8 ملاحظات زیست محیطی مربوط به بازیافت شناورها و ضرورت مدیریت آن در ایران. 29

2-3-9 صنعت بازیافت کشتی موتور محرکه اقتصاد یا تهدید محیط‌زیست با تاکید بر قابلیت‌های کلیدی بندر خرمشهر  32

2-3-10 مدیریت زیست محیطی صنعت اوراق کردن کشتی.. 34

2-3-11 مطالعه صنعت بازیافت کشتی‌ها 35

2-3-12 اقتصاد صنعت اوراق‌سازی.. 36

2-3-13 وضعیت قوانین و مقررات موجود در زمینه بازیافت کشتی در ایران. 36

2-3-14 ظرفیت‌های بازیافت کشتی در کشور 39

2-3-15 نگاهی به کنوانسیون بین‌المللی بازیافت کشتی‌ها؛ پایان عمر مفید. 41

2-3-16 مروری بر قوانین اوراق و بازیافت کشتی؛ قوانین ناقص… 42

2-4 مطالعات خارجی.. 44

2-4-1 بازیافت کشتی ، به عنوان تقویت کننده اقتصاد. 44

2-4-2 توسعه شدید یاردهای اوراق کشتی در بنگلادش: تومور سرطانی محیط‌زیست ساحلی.. 44

2-4-3 تجزیه و تحلیل اقتصادسنجی بازار اوراق کشتی.. 45

2-4-4 مطالعه بازیافت کشتی و ابزارآلات آن در خلیج مکزیک… 46

2-4-5 مرور آماری بازیافت کشتی.. 49

2-4-6 چشم‌انداز بازیافت کشتی در بنگلادش… 51

2-4-7 مسائل و چشم‌اندازهای صنعت بازیافت کشتی در جهان در حال توسعه. 55

2-4-8 گزارشی از ظرفیت بازیافت کشتی (سبز) در ایالت متحده، کانادا و مکزیک… 58

2-4-9 وضعیت صنعت بازیافت کشتی در هند. 62

2-4-10 اوراق‌سازی در کشورهای توسعه‌یافته و درحال توسعه. 64

2-4-11 تأثیر کشورهای صاحب پرچم بر روی اوراق کشتی.. 66

فصل سوم   67

3-1 مقدمه. 68

3-2 قلمرو مکانی و زمانی پژوهش.. 68

3-3 روش پژوهش.. 70

3-3-1 روش انجام پژوهش.. 70

3-3-2 مراحل انجام پژوهش.. 71

3-3-3 روش طوفان مغزی.. 72

3-3-4 فرایند تحلیل سلسله مراتبی یا روش AHP 75

3-3-5 اصول تحلیل سلسله مراتبی.. 76

3-3-6 مدل‌سازی فرایند تحلیل سلسله مراتبی.. 77

3-3-7 مقایسه زوجی عناصر. 79

3-3-8  شرط معکوسی.. 80

3-3-9 الگوریتم AHP. 80

3-3-10 برآورد وزن عناصر. 80

3-3-11 برآورد وزن نهایی.. 82

3-3-12 محاسبه نرخ ناسازگاری.. 83

3-4 روش و ابزار گردآوری اطلاعات.. 85

3-5 ابزار و روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 85

3-6 روایی پرسشنامه. 86

3-7 قابلیت اعتماد (پایایی) ابزار اندازه‌گیری.. 86

3-7-1 ضریب آلفای کرونباخ. 86

3-7-2 نرخ ناسازگاری.. 87

3-8 جامعه آماری و تعداد نمونه. 87

فصل چهارم   88

4-1 مقدمه. 89

4-2 مراحل انجام کار 89

4-2-1 تشکیل تیم طوفان مغزی.. 89

4-2-2 شناسایی معیارها در استقرار صنعت بازیافت کشتی (فاز اول پرسشنامه) 90

4-2-3 شناسایی و اولویت‌بندی مهمترین معیارها (فاز دوم پرسشنامه) 92

4-2-4 شناسایی مکان‌ها جهت استقرار صنعت بازیافت کشتی.. 98

4-2- 5 ارائه مدل پژوهش… 102

4-2-6 مقایسات زوجی معیارها (فاز سوم پرسشنامه) 105

4-2-7 مقایسات زوجی گزینه‌ها (فاز چهارم پرسشنامه) 108

4-3 مطالعه فرضیه‌ها 113

4-3-1 مطالعه فرضیه اول. 113

4-3-2 مطالعه فرضیه دوم. 115

4-3-3 مطالعه فرضیه سوم. 116

فصل پنجم    118

5-1 مقدمه. 119

5-2 پاسخ به سوالات پژوهش.. 119

5-3 بحث و نتیجه‌گیری.. 122

5-4 پیشنهادات و راه‌کارها 124

5-5 محدودیت پژوهش.. 126

5-6 پیشنهادات جهت مطالعات آتی.. 126

فهرست مراجع    127

پیوست ها  133

1 مقدمه

بی‌شک پایداری و سوددهی هر صنعت تنها در صورتی محقق خواهد گردید که سنگ بنای اولیه آن بر پایه مطالعات و مطالعه‌های کارشناسانه نهاده گردد. گواه این موضوع سرمایه گذاری‌های فراوانی می باشد که در سال‌های اخیر برای توسعه صنایع مختلف هزینه شده می باشد، اما پس از گذشت سال‌ها اهداف مورد نظر سرمایه‌گذاران را محقق ننموده می باشد (سازمان بنادر و دریانوردی، 1389).

به گونه کلی مطالعه‌های اولیه برای امکان‌سنجی توسعه شامل زمینه‌های مختلفی می باشد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به شناخت نیاز منطقه برای توسعه مورد نظر، موجودی منطقه از نظر زیرساخت‌ها و تسهیلات، پتانسیل محیط طبیعی برای پذیرش مد نظر و همچنین وضعیت تقاضا برای محصول تولیدی می باشد. فراهم کردن زمینه توسعه صنعت بازیافت کشتی  بدون شناخت کافی از هر کدام از زمینه‌های فوق، قطعاً ریسک سرمایه‌گذاری در این صنعت را به شدت بالا خواهد برد (قطعنامه همایش‌های دریایی، 1389).

امکانات و تسهیلات موجود حال حاضر کشور تا حد زیادی تسهیل کننده توسعه صنعت فوق می باشد. از آنجایی که صنعت بازیافت کشتی به نوعی یک صنعت مادر به شمار می رود نیاز به سرمایه‌گذاری کلان در این بخش ضروری خواهد بود، در نتیجه بهره‌گیری از صنایع دریایی موجود و سایت‌های ساخت و تعمیر کشتی در کشور، کمک زیادی در کاهش این حجم سرمایه‌گذاری به همراه خواهد داشت (مقدم، 1391).

اندازه نیاز داخلی و منطقه‌ای به صنعت بازیافت کشتی نیز تأثیر فراوانی در چگونگی برنامه‌ریزی برای توسعه این صنعت دارد. مسلماً نیاز فوق تعیین کننده اندازه ورودی و خروجی فرایند بازیافت و نرخ سوددهی این صنعت می باشد. به علاوه از طریق برآورد نیاز به صنعت بازیافت کشتی، ضرر و زیان وارد شده به اقتصاد ملی درنتیجه عدم توسعه این صنعت نیز مشخص می گردد (مقدم، 1391).

مطالعه مطالعات انجام شده در خصوص صنعت بازیافت کشتی دید روشنی در خصوص تجارب گذشته و متدلوژی برنامه‌ریزی برای توسعه این صنعت فراهم خواهد نمود. بزرگ‌ترین مزیت این مطالعه برای کشور این می باشد که از تکرار تجارب ناموفق این صنعت جلوگیری خواهد نمود و همچنین انتخاب بهترین روش توسعه را از طریق مقایسه این صنعت در کشورهای مختلف و بهره گیری از نظرات متخصصین این امر در سراسر دنیا امکان‌پذیر می کند (خوش‌اقبال، 1390).

با در نظر داشتن طریقه افزایش اهمیت موضوع ایجاد تسهیلات یاردهای بازیافت کشتی در داخل کشور از کمتر از ده سال قبل و بر اساس اقدامات و درخواست‌های موردی بعضی از شرکت‌های دریایی برای راه‌اندازی سایت بازیافت کشتی در سواحل جنوب کشور، این موضوع از چندین جنبه قابل تامل و مطالعه می‌باشد (خسروی و همکاران، 1393).

از میان انگیزه های مختلف پرداختن به صنعت مذکور، انگیزه‌های اقتصادی مهم‌ترین عامل محرک برای سرمایه گذارن و فعالان صنعت دریایی به شمار می رود. تأمین بخشی از فولاد مورد نیاز کشور، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، کاهش هزینه‌های نگهداری و خسارات ناشی از فعالیت و تردد ناوگان فرسوده و همچنین نوسازی ناوگان دریایی، از مهم‌ترین انگیزه‌های دولت‌ها برای توسعه صنعت بازیافت کشتی می باشد (فرشادجم و همکاران، 1390).

 

1-2 اظهار مساله

در تعریف کنوانسیونی، بازیافت کشتی به فعالیتی گفته می گردد که شامل قطعه قطعه ساختن کامل و یا جزئی کشتی به مقصود پردازش و یا بهره گیری مجدد از اجزاء و مواد آن باشد، که شامل سایر مراحل مربوط به آن مانند نگهداری و پردازش قطعات و مواد در محل نیز می گردد. این اقدام از ریشه­ای تاریخی برخوردار می باشد و پیشینه آن، به درازی عمر صنعت کشتی‌سازی می باشد. اگر طول عمر شناورهای اقیانوس‌پیما را حداکثر 30 سال در نظر بگیریم، طبیعی می باشد که پس از طی 3 دهه، به دلیل فرسودگی و کاهش ایمنی و کارایی، غیرقابل بهره گیری شوند. در این زمان دیگر درآمدهای حاصل از تردد کشتی‌ها، پاسخگوی هزینه‌های جاری‌شان نخواهد بود. پس مالکان تمایل زیادی به بازیافت کشتی‌های خود نشان می‌دهند.

از فرایند بازیافت کشتی‌ها، فرایندی که در محدوده‌ای از دریا و خشکی انجام و باعث آلودگی در اکوسیستم ساحلی می گردد، به عنوان معضل گریبان‌گیر مسائل اقتصادی، اجتماعی و ایمنی جوامع صنعتی و در حال توسعه نام برده می گردد. معضلی که فشار آلودگی و قدرت تخریب زیست محیطی آن، اگر بر پایه‌ی مدیریت زیست محیطی، مکان یابی صحیح ، جمع‌آوری، دفن و بازیافت اصولی مواد زاید خطرناک و ارزیابی زیست محیطی انجام گردد، به حداقل ممکن کاهش می‌یابد. درک این موضوع که در این صنعت و صنایع مشابه دیگر، تأثیر نیروهای انسانی بسیار با ارزش و در حد سرمایه‌های ملی به شمار می رود. اهمیت در نظر داشتن مسائلی مانند: ایمنی، بهداشت، آموزش این سرمایه‌ها که در واقع پایه‌ی اصلی زیرساخت‌های توسعه‌ی همه جانبه‌ی صنایع دریایی هستند، بیش از پیش مشخص خواهد گردید.

عمر سرویس‌دهی یک کشتی، به گونه میانگین 25 تا 30 سال برآورد می گردد که پس از آن، کشتی دیگر برای راهبری و ارائه‌ی خدمات، ایمن نیست. 95% این کشتی‌های غول‌پیکر از فولاد ساخته می شوند که در نتیجه اوراق کردن و بازیافت مواد تشکیل دهنده‌ی آنها، کاملاً اقتصادی به نظر می‌رسند.

معمولاً کشتی‌ها در پایان عمر کاری به حوضچه‌های اوراق‌سازی فرستاده می شوند. این صنعت در کشورهای در حال توسعه در کنار ایجاد اشتغال، منبعی برای تأمین فولاد مورد نیاز کارخانه‌های ذوب آهن به شمار می رود. غالبا فولاد به کار رفته در کشتی‌ها برای بازیافت به کوره‌های ذوب آهن فرستاده می گردد. با در نظر داشتن محدودیت منابع طبیعی این مساله تأثیر مهمی در بعضی کشورهای اعمال می کند. فروش قطعات و ماشین آلات در بازارهای دست دوم، جنبه دیگری از بازار این صنعت را نمایش می‌دهد.

پس با در نظر داشتن جذابیت‌های این صنعت جهت توسعه صنایع داخلی، افزایش بازده اشتغال‌زایی برای نیروی کار داخلی، تأمین منابع اولیه صنایع فولاد و همچنین اینکه کشتی‌های فرسوده در حال حاضر  جهت بازیافت به کشورهای دیگر روانه می شوند و ارز را از کشور خارج می‌کنند یا اینکه شناورهایی با تناژ پایین در یاردهای ساخت و تعمیر کشتی به صورت قاچاق بازیافت می شوند و هیچگونه توجهی به مسائل محیط‌زیستی نمی‌گردد، محقق کوشش بر مطالعه و امکان‌سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی و چالش‌های زیست محیطی آن در حوزه منطقه آزاد اروند دارد بدین معنا که بهترین مکان جهت استقرار صنعت بازیافت کشتی با برنامه‌ریزی زیست محیطی که هیچ گونه آلودگی از آن ناشی نگردد در این حوزه معرفی گردد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه رابطه ویژگیهای شخصیتی ورفتار شهروند سازمانی با توجه به رضایت شغلی وتعهد سازمانی  کارکنان بانک مهر اقتصاد استان گیلان

به دلیل اهمیت اقتصادی و پتانسیل بالای این صنعت، درطول سالیان اخیر مطالب مختلفی از سوی سازمان ها و دستگاه های ذیربط ارائه شده می باشد. علاوه بر پژوهش‌های اقتصادی، حقوقی و زیست محیطی که از سوی دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی صورت گرفته می باشد، راهکارها و دستورالعمل‌های متعددی توسط سازمان‌های مربوطه صادر شده می باشد تا آنجا که این فعالیت‌ها منجر به تصویب کنوانسیون‌های هنگ‌کنگ و بازل گردید.

مجاورت ایران با دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان و دسترسی به آب‌های اقیانوسی، امکان کشتیرانی و فعالیت ناوگان دریایی و اقیانوسی را فراهم نموده می باشد. فعالیت‌های دریانوردی که از سابقه‌ای چند هزار ساله در ایران برخوردار می باشد فرصت‌های بی‌شماری را برای این کشور ایجاد کرده می باشد.

کشتی‌سازی و صنایع دریایی وابسته، فرصت ویژه و کم‌نظیر در فرایند توسعه و ارتباطات بین کشورها و قاره‌ها ایجاد می‌نماید که همه کشورهای جهان از آن برخوردار نیستند. صنعت کشتی و کشتیرانی دارای طول عمری مشخص در عرصه دریانوردی می باشد. بدیهی می باشد با افزایش طول عمر کشتی‌ها هزینه‌های تردد، فعالیت و نگهداری آنها نیز افزایش یافته و توجیه اقتصادی فعالیت آنها را کاهش خواهد داد.

افزایش تعداد انواع کشتی‌ها، شناورها و بارج‌های تحت پرچم در کشور و افزایش طول عمر تعداد زیادی از آنها، به تدریج ادامه فعالیت آنها را با هزینه‌های سنگینی مانند بیمه، تعمیرات و نگهداری و همچنین افزایش ریسک و کاهش ایمنی مواجه نموده و از نظر اقتصادی و اصول ایمنی دریانوردی غیر‌قابل توجیه می‌نماید. همچنین بر اساس قانون بیمه، اساساً شناورهای با طول عمر بالای 20 سال، با مشکل دریافت بیمه مواجه خواهند بود و علی‌رغم محدوده سنی از رده خارج شدن کشتی‌ها همانطور که از قبل ذکر گردید، معمولاً بین 20 تا 30 سال می باشد، بهره گیری از این کشتی‌ها امکان‌پذیر نیست، از طرف دیگر کشتی‌های غیرقابل بهره گیری به منظره‌ای ناخوشایند و منبعی برای تولید آلودگی در کنار سواحل تبدیل خواهند گردید.

ایران با بیش از 1800 کیلومتر مرز ساحلی در امتداد خلیج فارس و دریای عمان و مالکیت یکی از بزرگ‌ترین ناوگان‌های کشتیرانی در منطقه پتانسیل بالایی برای برخورداری از جنبه‌های اقتصادی صنعت اوراق و بازیافت کشتی‌های ایرانی و حتی خارجی دارا می‌باشد. در حال حاضر به علت های زیست محیطی، فقدان تکنولوژی علمی و علت های دیگر، ایران دارای این صنعت نمی‌باشد و حتی کشتی‌های ایرانی متعلق به ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و شرکت ملی نفتکش برای اوراق و بازیافت به کشورهای بنگلادش، پاکستان و هند فروخته می شوند. این امر علاوه بر عدم بهره گیری از این پتانسیل بالقوه به دلیل هزینه‌های اسکان و برگشت پرسنل کشتی به کشور، غالبا از طریق هوایی، هزینه‌هایی برای شرکت‌های کشتیرانی در بر دارد.

ایجاد بازار کار و بازیافت فولاد برای مصرف در صنایع داخلی می‌تواند امکان ایجاد این صنعت را با در نظر گرفتن استاندارد‌های بین‌المللی در ایران امکان‌پذیر سازد.

در این پژوهش امکان‌سنجی تسهیلات بازیافت کشتی‌ها با مطالعه دقیق وضعیت امکانات و تجارب موجود دراین زمینه، نیاز کشور به توسعه این صنعت و همچنین مطالعات انجام شده، پایه‌ای برای انجام طرح‌های عملی این پژوهش فراهم می گردد.

1-3 سابقه و ضرورت انجام پژوهش‌

نرخ رو به رشد عمر عملیاتی شناورها به ویژه کشتی‌های تجاری زیرا تانکرهای فله‌بر و کانتینرها و آمار روزافزون خروج آنها از چرخه حمل‌ونقل دریایی، نیاز به بازیافت و انهدام شناورها را دامن زده می باشد. افزایش تعداد ناوگان خارج از رده ایران، کشتی‌ها آسیب دیده  در جریان جنگ ایران و عراق، بازار خوب محصولات اوراقی و نهایتاً افزایش سالانه تعداد کشتی‌هایی که بایستی اسکراپ شوند توجیه اقتصادی خوبی برای توسعه صنعت بازیافت کشتی در کشور فراهم می کند. از طرف دیگر در نظر داشتن وجود ظرفیت‌ها و تجهیزات و زیرساخت‌های بسیار مناسب کشور در زمینه‌های مختلف کشتی‌سازی، تعمیرات و احداث و نصب سازه‌های دریایی و از طرفی حضور مجتمع‌های کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران به گونه بالقوه می‌تواند پذیرای صنعت بازیافت کشتی باشد. 

با در نظر داشتن افزایش تناژ کشتی‌های کنوانسیونی و غیرکنوانسیونی متعلق به کشورمان بدیهی می باشد، از رده خارج شدن این شناورها نیز بایستی بر اساس اصل ایمن‌سازی و سازگاری با محیط‌زیست انجام گیرد، زیرا شرایط جغرافیایی اروندرود که از مرداد ماه سال 1387، به عنوان منطقه ویژه‌ی دریایی شناخته شده، از منظر اکولوژیکی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

ایمنی و سازگاری صنعت بازیافت با محیط‌زیست، بایستی در دستور کار قرار گیرد و با جدیت، بر بند بند آن صحه گذاشته گردد. در توسعه این صنعت، تولیدکنندگان تجهیزات دریایی و صنایع کشتی‌سازی سهم زیادی دارند و مالکان شناورها نیز در آن تأثیر حساسی را اعمال می‌کنند. با عنایت به اینکه بازیافت کشتی‌ها بدون هیچ گونه ضابطه و مقررات اجرایی در سواحل جنوبی کشورمان به گونه محدود در حال انجام می باشد و عملا هیچ گونه نظارتی بر چگونگی عملکرد متصدیان این صنعت وجود ندارد و ابعاد سوء آن در بخش سلامت انسانی و محیط‌زیست کماکان مجهول مانده می باشد و با در نظر داشتن اینکه سالانه بعضی از کشتی‌های اقیانوس‌پیمای تحت پرچم جمهوری اسلامی ایران جهت بازیافت به کشورهای دیگر اعزام می شوند، لزوم ضابطه‌مند کردن این صنعت از طریق تدوین قوانین و مقررات مورد نیاز و شناسایی مکان‌هایی برای ارائه آن، یک ضرورت به حساب می‌آید.

با در نظر داشتن افزایش تقاضای مصرف آهن و فولاد از یک سو، از سوی دیگر احتمال آلودگی ناشی از اقدام یاد شده که تبعات زیست محیطی فراوانی دارد و نیز عدم رعایت نکات بهداشتی و ایمنی در حین انجام کار، ضرورت تبیین و تدوین چهارچوبی مناسب به مقصود اجرای ایمن و بهداشتی این اقدام در بین مردم ساحل‌نشین محرز می باشد؛ زیرا که این صنعت اصولاً به عنوان صنعتی آلوده کننده در همه جای دنیا شناخته می گردد.

از آنجایی که اکوسیستم دریایی یکی از منابع حیات بشری محسوب می شوند، هر آن چیز که که موجب اختلال در این منشاء حیات گردد، بایستی تحت کنترل قرار گیرد. بر این اساس سازمان بین‌المللی دریانوردی بر آن گردید تا موضوع بازیافت کشتی‌ها را به گونه جدی در دستور کار قرار دهد و نتیجه این واکنش منجر به شکل‌گیری کنواسیون بازیافت کشتی‌ها گردید که در سال 2013 در هنگ‌گنک نهایی گردید مطابق با این کنوانسیون، وظایف و مسئولیت‌هایی برای کشورهای صاحب پرچم، مالکان کشتی، صنایع کشتی‌سازی، مراکز بازیافت کشتی و … در نظر گرفته خواهد گردید که اجرای کامل آن به گونه یکپارچه توسط تمامی اعضا ملزم می گردد. نگرانی مجامع بین‌المللی زیست محیطی از تبعات سوء فرایند بازیافت کشتی‌ها بر عوامل انسانی و محیط‌زیست به سبب معضلات ناشی از افزایش بازیافت کشتی‌های فرسوده، منجر به یک اجماع بین‌المللی به مقصود ایمن‌سازی و جلوگیری از تأثیرات مخرب این عملیات بر محیط‌زیست دریایی گردید.

از آنجایی که 95% وزن این کشتی‌ها را فلزاتی مانند آهن و فولاد تشکیل می‌دهد، این صنعت کمک شایانی به تأمین مایحتاج صنعت فولادسازی نیز می کند.

متأسفانه علی‌رغم آمادگی سرمایه‌گذاران داخلی برای راه‌اندازی این مراکز هنوز هیچ گامی برای احداث سنگ بنای اولیه برداشته نشده می باشد. کما اینکه طی جلساتی که سازمان بنادر و دریانوردی با سازمان محیط‌زیست داشته، مقرر شده می باشد که در هیچ نقطه‌ای در خلیج فارس منطقه‌ای به عنوان بازیافت کشتی احداث نشود.

 این در حالی می باشد که در جنوب و شمال کشور پتانسیل‌های خوبی برای راه‌اندازی این صنعت هست. به گفته کارشناسان اشتغال‌زایی و سود‌آوری صنعت بازیافت کشتی را نمی‌توان به هیچ عنوان صرف نظر کرد، آنچنان کشورهایی مانند چین، هند، پاکستان و بنگلادش با سرمایه‌گذاری‌های انجام شده به خوبی از این صنعت بهره‌برداری کرده و سالانه میلیاردها دلار از محل بازیافت کشتی ارز به دست می‌آورند.

1-4 اهداف پژوهش

1-4-1 هدف کلی

هدف کلی این مطالعه، ارزیابی و امکان‌سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند می‌باشد.

1-4-2 اهداف جزئی

  1. شناسایی مهم‌ترین معیارها در استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند
  2. مشخص کردن بهترین مکان جهت پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند
  3. برنامه‌ریزی صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند با حداقل آلودگی ممکن (آلودگی در حد صفر)
  4. برنامه‌ریزی جهت تشکیل مدیریت یکپارچه بازیافت کشتی با هماهنگی سازمان‌های ذیربط
  5. معرفی و مطالعه کنوانسیون‌های بین‌المللی بازیافت کشتی‌ها از قبیل هنک‌گنک، بازل و …

 

1-5 سوالات پژوهش

  1. مهم‌ترین عوامل یا معیارها در استقرار صنعت بازیافت کشتی کدام‌اند؟
  2. بهترین مکان در منطقه آزاد اروند جهت پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی کجاست؟
  3. پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند چگونه باعث رونق اقتصادی می گردد؟
  4. پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند چگونه باعث اشتغال‌زایی می گردد؟
  5. این صنعت چگونه پایه‌گذاری گردد که آلودگی ناشی از آن در حد صفر باشد؟

1-6 فرضیه‌های پژوهش

فرضیه اول؛ منطقه آزاد اروند از پتانسیل مناسبی جهت پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی برخوردار می باشد.

فرضیه دوم؛ پایه‌گذاری این صنعت در منطقه آزاد اروند منجر به اشتغال‌زایی و رونق صنایع داخلی می گردد.

فرضیه سوم؛ برنامه‌ریزی این صنعت به صورت مکانیزه و بر طبق کنوانسیون‌های بازل و هنک‌گنک در منطقه آزاد اروند هیچ گونه آلودگی زیست محیطی ایجاد نمی‌کند.

1-7 مواد و روش انجام پژوهش

1-7-1 روش انجام پژوهش

پژوهش حاضر فرایند امکان‌سنجی صنعت بازیافت کشتی را طبق مراحل زیر دنبال می کند:

  1. مطالعه و امکان‌سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند
  2. یافتن بهترین مکان در منطقه آزاد اروند جهت انجام بازیافت کشتی
  3. پایه‌گذاری این صنعت با ایجاد کمترین آلودگی زیست محیطی ممکن

پس این پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی و  از آنجایی که یافته‌های پژوهش می‌تواند در رونق اقتصادی کشور مفید واقع گردد، از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی به شمار می رود.

1-7-2 روش و ابزار گردآوری اطلاعات

این پژوهش از لحاظ جمع‌آوری اطلاعات در دسته تحقیقات غیرآزمایشی میدانی قرار می گیرد. روش پژوهش موردنظر بر اساس جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی از طریق حضور مستمر در بنادر مستقر در حاشیه اروندرود و مطالعه آمارهای بازیافت کشتی، تشکیل تیم طوفان فکری، مصاحبه با مدیران ارشد و در صورت نیاز تهیه پرسشنامه می‌باشد.

1-8 جامعه آماری و تعداد نمونه

جامعه مورد مطالعه ما را تمامی مدیران ارشد سازمان‌های ذیربط مانند سازمان بنادر و دریانوردی، سازمان منطقه آزاد اروند، اداره محیط‌زیست، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سایر سازمان‌های ذیربط دیگر که ممکن می باشد در طی انجام پروژه شناسایی شوند، تشکیل می‌دهد.

با در نظر داشتن اینکه در این پژوهش جهت شناسایی و رتبه‌بندی عوامل موثر در استقرار صنعت بازیافت کشتی از روش طوفان مغزی بهره گیری شده می باشد و مناسب‌ترین تعداد اعضاء جهت تشکیل تیم طوفان مغزی بین 14 تا 20 نفر متخصص و خبره در زمینه پژوهش می‌باشد. بدین جهت در این پژوهش جهت تشکیل تیم طوفان مغزی از 22 نفر افراد خبره و متخصص در زمینه بازیافت کشتی دعوت بعمل آمد که از این 22 نفر 15 نفر دعوت ما را اجابت کردند و طی چند جلسه عوامل را شناسایی و رتبه‌بندی کردند. که این 15 نفر متخصص حجم نمونه پژوهش حاضر را تشکیل می‌دهند.

1-9 روش تحلیل داده‌ها

در این پژوهش، آغاز با بهره گیری از روش طوفان مغزی، به صرفه بودن استقرار صنعت بازیافت کشتی در منطقه آزاد اروند و مجموعه‌ای از عوامل تأثیرگذار در پایه‌گذاری این صنعت شناسایی می گردد.

 در مرحله دوم به وسیله مطالعه ویژگی‌های جغرافیایی، زیست بوم محیطی و … نوارهای ساحلی واقع در  منطقه آزاد اروند و عوامل شناسایی شده تأثیرگذار در پایه‌گذاری این صنعت توسط تیم طوفان مغزی چندین نقطه در طی خطوط ساحلی برای انجام این امر شناسایی می گردد.

در مرحله سوم با بهره گیری از نظر اعضای تیم طوفان مغزی، عوامل موثر در پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی امتیاز بندی و اولویت‌بندی می گردد و در مرحله بعد با مشخص شدن ترتیب بندی عوامل موثر و همچنین بهترین نقاط برای پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی، با روش AHP با بهره گیری از  نرم‌افزار  Expert Choice 11 بهترین نقطه از بین نقاط ارائه شده، مشخص می گردد و در مرحله آخر به بهترین روش جهت از رده خارج کردن کشتی‌های فرسوده و همچنین پایه‌گذاری صنعت بازیافت کشتی با کمترین ایجاد آلودگی محیط‌زیستی اندیشیده می گردد.

1- 10 جنبه جدید بودن و نوآوری پژوهش

تاکنون پژوهش‌های زیادی در کشور در مورد مبحث بازیافت کشتی و نیز انجام یک پروژه خاص انجام شده می باشد اما به گونه خاص مطالعه موردی در ارتباط با مطالعه و امکان‌سنجی استقرار صنعت بازیافت کشتی صورت نگرفته می باشد پس پژوهش حاضر برای اولین بار در نظر دارد که بهترین نقطه را برای پایه‌گذاری این صنعت در منطقه آزاد اروند و همچنین مهمترین عوامل جهت استقرار صنعت بازیافت کشتی با حداقل آلودگی ممکن، مشخص نماید.

1-11 تعریف واژگان کلیدی

1-11-1 بازیافت کشتی

 بنا به تعریف اداره ایمنی و سلامت آمریکا اسکراپ کشتی عبارتست از تخریب و یا هرگونه جداسازی ساختار کشتی به مقصود اوراق کشتی، که شامل اسکراپ و جداسازی قطعات و لوازم، تجهیزات و یا دیگر بخش‌های کشتی می‌باشد. اسکراپ در واقع به مجموعه عملیاتی اطلاق می گردد که جهت تراشیدن بدنه کشتى و اوراق کردن آن به کار می رود. فرایند بازیافت کشتی، فرآیندی می باشد که در محدوده‌ای از دریا و خشکی انجام می‌پذیرد و باعث آلودگی اکوسیستم ساحلی می گردد (U.S. EPA, 1998).

تعداد صفحه :153

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

دسته‌ها: رشته مدیریت