(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

 

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

 

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته:جغرافیا  گرایش: جغرافیای سیاسی

 

عنوان:

مقایسه تطبیقی تأثیرگذاری مؤلفه های ژئوپلتیک بر منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران

 

تابستان 1394

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………….. 1
فصل اول. کلیات پژوهش  
1-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 3
1-2- اظهار مسئله…………………………………………………………………………………………………………………. 4
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………… 7
1-4- سوال پژوهش……………………………………………………………………………………………………………… 7
1-5- فرضیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………. 8
1-6 – اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 8
1-7- قلمرو پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….. 8
1-7-1-قلمرو زمانی پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 8
1-7-2- -قلمرو مکانی پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 9
1-7-3- قلمرو مو ضوعی پژوهش…………………………………………………………………………………………. 9
1-8- پیشینه ی پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 9
1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………………. 10
1-10- سازماندهی پژوهش……………………………………………………………………………………………………. 10
1-11- محدودیتهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 11
1-12- تعاریف واژگان پژوهش……………………………………………………………………………………………… 11
1-12-1-منطقه گرایی…………………………………………………………………………………………………………. 11
1-12-2- جمهوری اسلامی ایران…………………………………………………………………………………………. 11
1-12-3- غرب اسیا…………………………………………………………………………………………………………… 12
1-12-4- عوامل ژئوپولیتیک……………………………………………………………………………………………….. 12
فصل دوم:ادبیات پژوهش  
2-1- مفهوم منطقه……………………………………………………………………………………………………………… 14
2-1-1- معیار جغرافیایی ……………………………………………………………………………………………………. 14
2-1-2- معیار نظامی  سیاسی……………………………………………………………………………………………….. 14
2-1-3- معیار اقتصادی ……………………………………………………………………………………………………… 14
2-1-4- معیار مبادلات………………………………………………………………………………………………………… 15
2-2- دیدگاههای مختلف در ارتباط با امنیت منطقه ای…………………………………………………………………. 15
2-3- توجه نوواقع گرایی………………………………………………………………………………………………….. 16
2-4- منطقه گرایی Regionalism ……………………………………………………………………………………….. 17
2-5- تاریخچه منطقه گرایی………………………………………………………………………………………………… 19
2 – 5 – 1 منطقه گرایی به سه صورت تجلی می یابد……………………………………………………………… 20
2-6- مفهوم قدرت منطقه ای……………………………………………………………………………………………….. 22
2-6-1- نظم هژمونیک ………………………………………………………………………………………………………. 26
2-6-2- نظم موازنه ای ………………………………………………………………………………………………………. 26
2-6-3-نظم کنسرتی…………………………………………………………………………………………………………… 26
2-6-4- نظم امنیت دسته جمعی…………………………………………………………………………………………… 26
2-6-5- نظم جامعه امنیتی تکثرگرا……………………………………………………………………………………….. 26
2-7- مفهوم منطقه‌گرایی در عصر جهانی شدن………………………………………………………………………. 27
2-8- مفهوم ژئوکالچر(geo  culture)……………………………………………………………………………….. 30
2-9-مفهوم ژئوپولتیک………………………………………………………………………………………………………. 31
2-10-مفهوم ژئواکونومی…………………………………………………………………………………………………….. 32
2-11-مفهوم قدرت و روابط بین‏ الملل در قرن بیست و یکم…………………………………………………… 33
2-12- همگرایی و واگرایی…………………………………………………………………………………………………. 34
2-13- همگرایی منطقه ای…………………………………………………………………………………………………… 35
2-14- درجات همگرایی…………………………………………………………………………………………………….. 37
2-14-1- مشترک المنافع…………………………………………………………………………………………………….. 37
2-14-2- کنفدراسیون………………………………………………………………………………………………………… 37
2-14-3- فدراسیون……………………………………………………………………………………………………………. 38
2-14-4- اتحادیه……………………………………………………………………………………………………………….. 38
2-15- سازمان منطقه ای……………………………………………………………………………………………………… 38
2-16- سازمانهای بین المللی……………………………………………………………………………………………….. 39
2-16-1- تعریف سازمانهای بین المللی ………………………………………………………………………………. 39
2-16-2- ویژگیهای سازمانهای بین المللی …………………………………………………………………………… 39
2-17- شخصیت بین المللی سازمانهای بین المللی ………………………………………………………………… 40
2-18- آثار حقوقی کسب شخصیت بین المللی سازمانها…………………………………………………………. 40
2-19- صلاحیت سازمانهای بین المللی………………………………………………………………………………… 40
2-19-1- صلاحیت تصریح شده سازمانهای بین المللی………………………………………………………….. 40
2-19-2- صلاحیت ضمنـِی سازمانهای بین المللی…………………………………………………………………. 40
2-19-3- طریق استخراج صلاحیت ضمنی سازمانهای بین المللی…………………………………………….. 41
2-20- عضویت در سازمانهای بین الملل ……………………………………………………………………………… 41
2-20-1- وضعیت عضویت دولتها سازمانهای بین المللی………………………………………………………… 41
2-20-2- مزایا و مصونیت های سازمانهای بین المللی …………………………………………………………… 41
2-21- طبقه بندی سازمانهای بین المللی……………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 1 – از نظر جغرافیا………………………………………………………………………………………………. 42
2 – 21 – 2 – از نظر اهداف……………………………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 3 از نظر اختیارات……………………………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 4 از نظر نوع اعضاء……………………………………………………………………………………………… 42
2-22-تقسیم بندی سازمانهای جهانی به سازمان ملل از نظر تخصصی………………………………………. 42
2-23- سازمانهای خارج از سازمان ملل ……………………………………………………………………………….. 42
2-24- سازمانهای غیر دولتی……………………………………………………………………………………………….. 43
2-25- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی………………………………………………………………………………… 43
2-25-1- سازمان‌های بین‌المللی بین‌الدولی……………………………………………………………………………. 43
2-25-2- سازمان‌های بین‌المللی غیر دولتی……………………………………………………………………………. 44
2-26- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس تعداد اعضا………………………………………………….. 48
2-26-1- سازمان‌های بین‌المللی جهانی………………………………………………………………………………… 48
2- 26-2- سازمان‌های بین‌المللی منطقه‌ای…………………………………………………………………………….. 48
2-27- اقسام سازمان‌های بین‌المللی منطقه‌ای…………………………………………………………………………. 49
2-27-1- سازمان‌های منطقه‌ای باز……………………………………………………………………………………….. 49
2-27-2- سازمان‌های منطقه‌ای نیمه باز یا نیمه بسته……………………………………………………………….. 49
2-27-3- سازمان‌های منطقه‌ای بسته…………………………………………………………………………………….. 49
2-28- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس نوع فعالیت………………………………………………….. 50
2-28-1- سازمان‌های بین‌المللی با صلاحیت عام ………………………………………………………………….. 50
2-28-2- سازمان‌های بین‌المللی با صلاحیت خاص ………………………………………………………………. 50
2-29- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس هدف………………………………………………………….. 50
2-29-1- سازمانهای بین‌المللی با هدف همکاری…………………………………………………………………… 50
2-29-2- سازمانهای بین‌المللی با هدف وحدت (فراملی یا فوق‌ملی)………………………………………… 51
2-29-3- شخصیت حقوقی سازمان‌های بین‌المللی…………………………………………………………………. 51
2-30- سطوح نظام بین الملل………………………………………………………………………………………………. 55
2-30-1- سطح نظام جهانی………………………………………………………………………………………………… 55
2- 30-2-سطح نظام مسلط…………………………………………………………………………………………………. 55
2-30-3- سطح نظام­های منطقه­ای………………………………………………………………………………………… 55
2-31- انواع نظام های بین المللی…………………………………………………………………………………………. 55
2-32-جایگاه جمعیت در ژئوپلیتیک…………………………………………………………………………………….. 56
2-33-عوامل فرهنگی تاثیر گذار بر روابط بین الملل منطقه ای………………………………………………….. 57
فصل سوم :مواد و روش ها  
3-1- محیط شناسی پژوهش………………………………………………………………………………………………….. 60
3-1-1- موقعییت ژئوپلیتیک ایران………………………………………………………………………………………… 60
3-2- حوزه های ژئوپلیتیک و ژئواکونومیکی مجاور ایران ………………………………………………………. 65
3-2-1-حوزه ژئوپلیتیک دریای خزر…………………………………………………………………………………….. 65
3-2-2- حوزه ژئوپلیتیک خلیج فارس………………………………………………………………………………….. 65
3- 2-3- حوزه ژئوپلیتیک قفقاز آناتولی ………………………………………………………………………………. 65
3-2-4- حوزه ژئوپلیتیک دریای عمان و اقیانوس هند…………………………………………………………….. 65
3-2-5- حوزه ژئوپلیتیک فلات ایران……………………………………………………………………………………. 65
3-2-6-  حوزه ژئوپلیتیک آسیای مرکزی ……………………………………………………………………………… 65
3-3- عناصر ژئوپلتیک  تاثیرگذار بر سیاست منطقه گرائی جمهوری اسلامی ایران………………………. 66
3-3-1- جغرافیای طبیعی …………………………………………………………………………………………………… 66
3-3-2-  ژئوکالچر ایران و تاثیر آن در منطقه(ژئوپلیتیک فرهنگی)……………………………………………. 67
3-3-3- ژئواکونومی ایران و تأثیر آن در منطقه …………………………………………………………………….. 68
3-3-4- جایگاه هیرو پولیتیک……………………………………………………………………………………………… 71
3-4- عوامل اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………. 72
3-4-1- قومیّت…………………………………………………………………………………………………………………. 72
3-4-2- ساختار قومی و توزیع فضایی جمعیت در ایران…………………………………………………………. 73
3-4-2-1- ایلات بلوچه…………………………………………………………………………………………………….. 74
3-4-2-2- طوایف براهوئی…………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-3- اقوام ترک…………………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-4- کردها………………………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-5- لرها و لک ها……………………………………………………………………………………………………. 75
3-4-2-6- ایلات عرب………………………………………………………………………………………………………. 75
3-5-آذری ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 75
3-6-کردها………………………………………………………………………………………………………………………… 76
3-7-عرب ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 78
3-8-بلوچ ها……………………………………………………………………………………………………………………… 79
3-9-ترکمن ها…………………………………………………………………………………………………………………. 79
3-10- تهدیدات ناشی از تنوع و تعدد قومی………………………………………………………………………….. 81
3-10-1- منازعات قومی…………………………………………………………………………………………………….. 81
3-11- نیروهای همگرایی……………………………………………………………………………………………………. 82
3-11-1 دفاع وحراست از تمامیت ارضی……………………………………………………………………………… 82
3-12- فرصت های ناشی از تنوع قومی………………………………………………………………………………… 83
3-12-1- تعدد قومی یا تکثر فرهنگی…………………………………………………………………………………… 83
3-12-2- تنوع قومی و توسعه حوزه تأثیر ملی………………………………………………………………………. 84
3-12-3- تنوع قومی عامل توزیع فضایی جمعیت………………………………………………………………….. 85
3-12-4- تنوع قومی عامل رقابت بین اقوام…………………………………………………………………………… 85
3-12-5- قومیت های فرامرزی و قابلیت تعاملات اقتصادی……………………………………………………. 85
3-13-انطباق حوزه هاى ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک و جایگاه منطقه و ایران…………………………. 86
3-14-قومیت و نژاد در غرب آسیا……………………………………………………………………………………….. 88
3-15- جمعیت ایران در گذر زمان……………………………………………………………………………………….. 88
3-16- زبان‌های ایران…………………………………………………………………………………………………………. 90
3-17-آمارهای زبانی………………………………………………………………………………………………………….. 92
3-18- تمدن ایرانی و تکثر فرهنگی …………………………………………………………………………………….. 95
3-19- معرفی کوتاه قومیتهای مرزنشین ایران ومیزان مجانست اقوام کشورهای مجاور……………….. 95
3-19-1- آذری ها ……………………………………………………………………………………………………………. 95
3-19-2- کردها…………………………………………………………………………………………………………………. 96
3-19-3- عرب ها……………………………………………………………………………………………………………… 96
3-19-4- بلوچ ها………………………………………………………………………………………………………………. 97
3-19-5- ترکمن ها……………………………………………………………………………………………………………. 98
3-20- مرزهای سیاسی ایران خشکی و آبی…………………………………………………………………………… 98
3-21- ویژگی های قدرت منطقه ای…………………………………………………………………………………….. 101
3-21-1- منابع قدرت………………………………………………………………………………………………………… 101
3-21-2- نفوذ در منطقه……………………………………………………………………………………………………… 104
3-21-3-تاثیر گذاری منطقه ای……………………………………………………………………………………………. 107
3-21-4- پذیرش از سوی سایر دولت ها……………………………………………………………………………… 108
3-22- موافقت نامه تجارت منطقه ای…………………………………………………………………………………… 109
3-22-1- منافع موافقت‌نامه تجاری………………………………………………………………………………………. 109
3-22-2- «هزینه‌های» موافقت‌نامه تجاری……………………………………………………………………………… 110
3-23- سودمندی تجارت آزاد با همسایگان و در منطقه………………………………………………………….. 111
3-24- منافع سیاسی- امنیتی تجارت آزاد با همسایگان……………………………………………………………. 113
3-25- روش های پژوهش در علوم رفتاری …………………………………………………………………………. 114
3-25-1 – دسته بندی روش های پژوهش بر اساس هدف………………………………………………………… 114
3-25-1-1- پژوهش بنیادی………………………………………………………………………………………………….. 114
3-25-1-2- پژوهش کاربردی……………………………………………………………………………………………….. 114
3-26- دسته بندی روش های پژوهش بر اساس چگونگی گردآوری داده ها……………………………………… 114
3-26-1 – پژوهش توصیفی یا غیر آزمایشی……………………………………………………………………………. 115
3-26-2- پژوهش پیمایشی (Survey Research)…………………………………………………………………….. 115
3-26-2- 1- روش مقطعی (Cross Sectional)……………………………………………………………………. 115
3-26-2- 2- روش طولی (Longitudinal)…………………………………………………………………………… 115
3-26-2- 3- روش دلفی (Delphi Technique)……………………………………………………………………. 115
3-27- پژوهش همبستگی (Correlational Research)…………………………………………………………….. 115
3-27-1- همبستگی دو متغیری……………………………………………………………………………………………. 116
3-27-2- تحلیل رگرسیون………………………………………………………………………………………………….. 116
3-27-3- تحلیل کوواریانس………………………………………………………………………………………………… 116
3-28- پژوهش پس رویدادی (Ex-Post Facto)…………………………………………………………………… 116
3-29- پژوهش آزمایشی……………………………………………………………………………………………………….. 116
3-30- روش پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 117
3-31- متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………   

3-31-1- متغیر مستقل………………………………………………………………………………………………………..

3-31-2-متغیروابسته…………………………………………………………………………………………………………..

فصل چهارم:یافته های پژوهش

  117

  117

  117

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 120
4-2- تجارب همگرایی………………………………………………………………………………………………………. 124
4-2-1-همگرایی در اروپای غربی………………………………………………………………………………………… 124
4-2-2- همگرایی در آسیای جنوب شرقی…………………………………………………………………………….. 125
4-3- اهمیت جغرافیای ایران در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………… 125
4-4- ایران پل منطقه ای……………………………………………………………………………………………………… 126
4-5- ایران منطقه ای در گذر زمان……………………………………………………………………………………….. 128
4-6- غرب آسیا و تأثیر جغرافیایی ایران در منطقه…………………………………………………………………. 129
4-7- جایگاه استراتژیک و ژئواکونومیک ایران……………………………………………………………………….. 133
4-7-1- موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقه غرب آسیا و جهان بعد از 11 سپتامبر ……………………… 136
4-8- علت های اهمیت ژئواستراتژیک ایران در قرن 21 (هارتلند انرژی)…………………………………………. 141
4-9- نظریه بیضی استراتژیک جفری کمپ……………………………………………………………………………. 143
4-10- هلال خصیب………………………………………………………………………………………………………….. 144
4-11- اهمیت ژئوکالچر ایران……………………………………………………………………………………………… 144
4-12-تحلیل وضعیت جهان اسلام……………………………………………………………………………………….. 145
4-12-1-ریملند شیعی و تأثیر جمهوری اسلامی ایران در تمدن اسلامی…………………………………… 145
4-13- بیداری اسلامی، و تغییر ژئوپلیتیک منطقه……………………………………………………………………. 147
4-13-1- سقوط صدام……………………………………………………………………………………………………….. 147
4-13-2- جنگ سی و سه روزه…………………………………………………………………………………………… 147
4-13-3- انقلاب در کشورهای عربی…………………………………………………………………………………… 148
4-13-4- سناریوهای مربوط به “میدان نبرد تمدنی”………………………………………………………………. 149
4-14- سناریوی “ایران به مثابه قدرت مسلط منطقه ای”(ژئوکالچر)…………………………………………. 150
4-15- اکو (ECO)…………………………………………………………………………………………………………….. 150
4-16-زمینه‌های همگرایی اقتصادی در اکو…………………………………………………………………………….. 151
4-16-1- مشابهت نظامهای اقتصادی……………………………………………………………………………………. 151
4-16-2- مکمّل بودن اقتصاد کشورهای منطقه اکو…………………………………………………………………. 152
4-16-3- الگوی تجارت خارجی کشورها…………………………………………………………………………….. 152
4-17- بازار مشترک اسلامی خاورمیانه…………………………………………………………………………………. 154
4-17-1- زمینه ها……………………………………………………………………………………………………………… 154
4-17-1-1- منابع و ذخایر………………………………………………………………………………………………….. 154
4-17-1-2-بازار منطقه ای خاورمیانه و آسیای مرکزی……………………………………………………………. 154
4-17-1-3- راههای ارتباطی و حمل و نقل………………………………………………………………………….. 154
4-17-2- مراحل تشکیل بازار مشترک اسلامی در خاورمیانه……………………………………………………. 154
4-17-3- مزایای ایجاد بازار مشترک اسلامی در غرب آسیا……………………………………………………… 154
4-18- مطالعه موقعیت و چالش ها ی ژئوپلتیک درایران و غرب آسیا………………………………………. 155
4-19- موانع  همگرایى جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا و جهان اسلام…………………………….. 161
 4-19-1- استبداد داخلى……………………………………………………………………………………………………. 161
4-20- اختلافات سیاسى…………………………………………………………………………………………………….. 162
4-21- ملى‌گرایی افراطی…………………………………………………………………………………………………….. 163
4-22- رقابت‌ به‌جای همکاری…………………………………………………………………………………………….. 164
4-23- بى‌ثباتى سیاسى……………………………………………………………………………………………………….. 165
4-24- استعمار خارجی………………………………………………………………………………………………………. 166
4-25- صهیونیسم………………………………………………………………………………………………………………. 167
فصل پنجم:تجزیه و تحلیل،ارزیابی فرضیه و نتیجه گیری  
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 169
5-2- ارزیابی فرضیه پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 170
5-2-1- ارزیابی فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………. 170
5-2-2- ارزیابی فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………… 171
5-3- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………. 173
5-4- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………… 175
5-4-1- پیشنهادات نظری……………………………………………………………………………………………………. 175
5-4-2- پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………………………….. 179
5-5- مقایسه دو پژوهش………………………………………………………………………………………………………. 179
منابع وماخذ  
منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………….. 182
منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………….. 185
منابع اینترنتی………………………………………………………………………………………………………………………. 188
چکیده انگلیسی (Absract) ………………………………………………………………………………………………. 189

 

   
فهرست جداول  
عنوان صفحه  
3-1- نتایج سرشماری جمعیت1390………………………………………………………………………………….. 89  
3 -2- شاخصهای جمعیتی سال 1390………………………………………………………………………………… 90  
3-3- ترکیب زبانی مردم ایران2008…………………………………………………………………………………… 92  
3-4- ترکیب زبانی مردم ایران2006…………………………………………………………………………………… 93  
3-5- جمعیت استانهای ایران بر پایه سرشماری سال‌های ۱۳۸۵‏، برآورد سال ۱۳۸۹‏و ۱۳۹۰ خورشید……. 94  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
2-1 – سهم جمعیتی هر یک از مناطق جغرافیایی دنیا از کل جمعیت دنیا…………………………………. 57
3-1- تولیدات نفتی جهان………………………………………………………………………………………………….. 70
3-2- منابع تامین کننده انرژی جهان……………………………………………………………………………………. 70
3-3- الگوی مصرف انرژی های اولیه در نواحی گوناگون………………………………………………………… 71

 

 

فهرست تصاویر
عنوان صفحه
2 – 1 – فرآیندهای همگرایی وواگرایی…………………………………………………………………………………. 34
3-1- نقشه سیاسی جمهوری اسلامی ایران …………………………………………………………………………… 61
3 – 2 – نقشه سیاسی آسیا…………………………………………………………………………………………………… 62
3-3- نقشه سیاسی جهان…………………………………………………………………………………………………….. 63
3-4- نقشه کشورهای غرب آسیا………………………………………………………………………………………….. 64
3 -5- نقشه جغرافیای طبیعی ایران و غرب آسیا…………………………………………………………………….. 67
3-6-  مسیرهای اصلی حمل و نقل  دریایی و زمین……………………………………………………………….. 69
3-7- نقشه رودخانه های منطقه……………………………………………………………………………………………. 72
3-8 – محل سکونت اعراب  در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………… 99
3-9- محل سکونت فارس ها در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………. 100
3-10- محل سکونت ترک زبانها در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………….. 100
3-11- محل سکونت کردها در منطقه غرب آسیا……………………………………………………………………. 101
   

 

 

 

فهرست عکسها
عنوان صفحه
3-1- جاده پایانه رازی خوی – ایران – ترکیه……………………………………………………………………… 98

 

 

چکیده:

اساس منطقه گرایی بر این مبنا استوار می باشد که نیل به یک وحدت جهانی در شرایط کنونی مشکل  گویا و بایستی با عوامل پیوند دهنده منطقه ای زمینه حصول به آرمان جهانی شدن را فراهم ساخت .جهان گرایان که با این دیدگاه به قضیه منطقه گرایی توجه کرده اند، به این امید دل بسته اندکه پیوندهای منطقه ای که محصول نیاز طبیعی و جغرافیایی باشد می تواند در مراحل تکامل، به یک نظام جهانی بینجامد.مشترکات جغرافیایی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی این امکان را به دولت های واقع در یک منطقه جغرافیایی می دهد که از امکانات خود با همکاری مشترک بهره برده و ضمن تامین کمبودهای یکدیگر در زمینه های مختلف به سرما یه گذاری و تولید مشترک  بپردازند.

در این فضای جدید،کشور ما نیز در یکی ازحساس ترین موقعیت های ژئوپلتیک جهان قرار گرفته ،به گونه ای که مناطق ژئوپلتیکی فعالی با کارکرد های گسترده و پرشمار گرداگرد آن را فراگرفته و آن را به صورت کانون جاذبه دیپلماسی منطقه ای وجهانی در آورده می باشد.این موقعیت نه تنها باعث تاثیرگذاری ایران بر فرایند تحولات منطقه ای می شودبلکه کارکرد مناطق پیرامونی نیز می تواند مسائل ایران را زیر سایه خود قرار دهد.این پژوهش به مطالعه موقعیت جغرافیایی  ایران و توان  تأثیر آفرینی منطقه ای ایران در غرب آسیا می پردازد همچنین تاثیر منابع انرژی  و ویژ گی ژئو کالچرایران بر تأثیر آفرینی ایران نسبت به سایر کشورهای منطقه بر منطقه گرایی  درغرب آسیا می پردازد.این پایان نامه در پنج فصل در پی پاسخ به این سؤال که ژئوپلیتیک چگونه بر تأثیر آفرینی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران در مقیایسه با سایر کشورها در منطقه ی غرب آسیا مؤثراست که مفاهیم آن در فصول پنجگانه به صورت کلیات پژوهش و ادبیات پژوهش و مواد و روش ها و یافته های آن ارائه گردیده که در نهایت تجزیه و تحلیل و ارزیابی فرضیه ها در فصل پنج نیز تهیه شده می باشد.روش پژوهش حاضر توصیفی – تحلیلی می باشد وگرد آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و سایت های اینترنتی بهره گیری شده می باشد روش پژوهش ژئوپلتیک با بهره گیری از داده های جغرافیایی و سیاسی در این پژوهش مورد بهره گیری قرار می گیرد. مهمترین نتایج پژوهش عبارتند از:  با در نظر داشتن مؤلفه های اثربخش ایران در زمینه انرژی و ژئوکالچر، ایران می تواند تأثیر موثری در منطقه گرایی غرب آسیا اعمال کند و همجنین تاثیر رشد و توسعه منطقه گرایی و اثرات آن بر رشد موقعیت اقتصاد در ایران به خوبی نمایان شده می باشد و بابرقراری صلح و ثبات در منطقه از راه منطقه گرایی واتحاد منطقه ای و  کاهش  کشمکش بین دولت ها و بهر مندی از توانمندی های اثربخش ایران برای تقویت منطقه گرایی گام های مؤثری را برداشت.

کلمات کلیدی: منطقه گرایی ،جمهوری اسلامی ایران،غرب آسیا،عوامل ژئوپولیتیک

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات پژوهش

 

                  

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

در دو دهه اخیر منطقه گرایی به یکی از اصلی ترین موضوعات خاص رشته های علوم اجتماعی،سیاست مقایسه ای،اقتصاد بین الملل،روابط بین الملل و اقتصاد سیاسی بین المللی تبدیل شده می باشد. در تعریف مفهوم منطقه گرایی در میان پژوهشگران حوزه های مطالعات منطقه ای و روابط بین الملل اتفاق نظر وجود ندارد.در بیشتر موردها همگرایی در سیاست بین الملل با منطقه گرایی یکسان  بر آورد می گردد.شاید یکی از علت های این مساله آن باشد که همگرایی بسیار ملموس تر و عینی تر در سطح منطقه ملاحظه می گردد در رویکردی دیگر منطقه گرایی گاه با فرا ملی گرایی یا گرایش های بین حکومتی یکسان شناخته می گردد،که به گسترش چشمگیر همکاری های اقتصادی وسیاسی میان دولت ها وسایر کنشگران در مناطق جغرافیایی خاص تصریح دارد.عوامل موثر در تحلیل منطقه گرایی بسیار گسترده اند ودر بیشتر موردها منطقه گرایی بر حسب درجه انسجام اجتماعی(زبان،قومیت،نژاد،فرهنگ،مذهب،تاریخ و آگاهی از میراث مشترک)،همگرایی اقتصادی(الگوها و رژیم های تجاری و هم تکمیلی اقتصادی)،یکپارچگی سیاسی(نوع رژیم،ایدئولوژی و زمینه های فرهنگی مشترک) و انسجام سازمانی (وجود نهادهای رسمی منطقه ای)تجزیه و تحلیل می گردد.در اصل منطقه به صورت ترکیبی از عواملی مانند نزدیکی جغرافیایی،درجه بالای ارتباطات،چارچوب های نهادی و هویت های فرهنگی مشترک تعریف می گردد.با در نظر داشتن اینکه مناطق پویایی خاص دارند،ضروری می باشد همکاری های منطقه ای بر اساس رشد تعامل های اقتصادی،سیاسی،اجتماعی وهویتی،اندازه جریان های تجاری،ویژگی ها،ارزشها و تجارب مشترک مورد توجه قرار گیرد(الهه کولایی،2:1389)

 از زمان پایان یافتن جنگ سرد، بازگشت منطقه گرایی در تمام جهان مشهود شده می باشد. توافقات تجاری منطقه ای نیز از جهت تعداد و نیزاز جهت برجستگی، به گونه قابل توجه رشد و افزایش داشته می باشد. تنها از تاریخ ژوئیه سال 2007، به بعد تعداد 380 توافقات تجاری منطقه ای به اطلاع سازمان تجارت جهانی رسیده می باشد.از این مجموعه 205 توافق در همان تاریخ در حال اجرا بود. فرایند منطقه گرایی، غیر قابل تغییر به نظر میرسد و با انتقاداتی که صرفا یک موج به نظر میرسد کنار گذاشته نخواهد گردید. با این تفاصیل چنین گرایشی مسایل اختلاف برانگیز را  از قبیل اینکه آیا منطقه گرایی مانع  فرایند جهانی شدن می باشد یا سکوی پرتاب برای آن محسوب میشود، به وجود آورده می باشد.تعدادی پروژه های منطقه گرا را به عنوان مانع جهانی شدن اقتصادی می بینند- دیگران آن را به عنوان مسیری به سوی چند جانبه گرایی در نظر میگیرند. آقای هیتن استدلال می ‌کند که منطقه گرایی جدید را نمی توان به سادگی «سکوی پرتاب» در این فرایند طولی در نظر گرفت، اما این ضرورتا به این معنا نیست که منطقه گرایی جلو جهانی شدن مانع  ایجاد می کند. (الهه کولایی،6:1389)

1-2- اظهار مسئله

پس از پایان جنگ سرد فکر منطقه گرایی در جهان مشهود می باشد زیرا یکی از راه های حل بحران های موجود در جهان بهره گیری از الگوی منطقه گرایی می باشد که وجود منافع مشترک احساس تهدید و دشمن مشترک، وجود زمینه های عینی مشترک نظیر فرهنگ ، امنیت ، سیاست های اقتصادی و رژیم سیاسی و بهره گیری بیشتر از توان موجود در منطقه و افزایش قدرت و جایگاه در عرصه جهانی که با بهره گیری از اتحاد و ائتلاف بین چند کشور در منطقه صورت میگیرد خود می تواند عاملی در تشدید فکر منطقه گرایی باشد.

امروزه شتاب و عجله به سوی منطقه گرایی و افزایش توافقات تجارت منطقه ای خود نشانگر اندازه این اشتیاق می باشد در این راستا از اتحادیه اروپا می توان یکی از پیشگامان نام برد بطوریکه تشکیل اتحادیه اروپا که ما حصل منطقه گرایی می باشد آن هم بین کشورهایی که ( بعضاً اصلاً همدیگر را قبول نداشته ) نتیجه تصمیمات عاقلانه ای بود که توسط دولتمردان این کشور ها صورت گرفت.

با در نظر داشتن پیشینه موجود در زمینه منطقه گرایی اصولاً هر قدر انسجام اجتماعی ( زبان ، قومیت ، فرهنگ ، مذهب ، تاریخ ، آگاهی از میراث گذشته ) و انسجام اقتصادی و یک پارچگی سیاسی تو ام با انسجام سازمانی بیشتر باشد طریقه منطقه گرایی سریعتر و موثر تر خواهد گردید و از طرف دیگر از آنجایی که منطقه عبارتست از گروهی از کشور ها و دولت های مجاور هم که از نظر جغرافیایی معمولا دارای موسسات سیاسی و اقتصادی مشترک باشند پس منطقه گرایی به دلیل موقعیت جغرافیایی و طبیعی شان به راحتی شکل    می گیرد . پس کوشش برای ایجاد منطقه گرایی بایستی بین کشورهایی صورت گیرد که این ویژگی را دارند.

منطقه گرایی بر خلاف جهانی سازی خواست و فرایند ارادی می باشد که دولت ها با شناخت ظرفیت های خود و طرف مقابل با ملاحظه نیازها و وابستگی متقابل اقدام به همکاری مشترک در راستای تامین منافع مشترک انجام می دهند با توجه اجمالی به طریقه تاریخی منطقه گرایی به راحتی میتوان دید که در روش سنتی کنش گران و نیروهای عملیاتی صرفا در تمایلات دولتی اختصار می گردید اما در نوع جدید منطقه گرایی کنش گران و نیروهای غیر دولتی نیز در برگرفته می شوند که نسبت به نوع کلاسیک جامع تر و بارزتر می باشد زیرا به رشد یک پارچگی اجتماعی در محدوده یک منطقه و تعاملات اجتماعی بیشتر منتهی می گردد.

طریقه منطقه ای شدن خود مسلزم تغییر وضعیت ناهمگونی به وضعیت همگونی با در نظر داشتن ابعاد مختلف نظیر اقتصاد ، امنیت ، سیاست و فرهنگ و رژیم سیاسی موجود می باشد پس کشور ها کوشش میکنند تا موجودیت و هویت نوینی را خلق کنند و هر کشور از هویت و منافع خود در ارتباط با همبستگی و مشارکت با سایر مجموعه ها دفاع کند و از بعد اخلاق گرایی هنجاری از نظر سیاست منطقه گرایی کشورها در تعامل با یکدیگر ضمن خلق هویت جدید مبتنی بر قالب های ادراکی و رفتاری و هنجارهای مشترک کوشش به ساختار اقتصادی براساس شرایط هم تکمیلی در اولویت کاری قرار می گیرد و در نتیجه زمینه برای شکل گیری و سازمان دهی مجموعه جدید فراهم خواهد گردید.مجموعه ای که می تواند تولید اقتصادی را ارتقا دهد و زمینه همکاری اجتماعی را بیش از پیش فراهم آوردو ابزار آلات اقتصادی جایگزین اهداف نظامی گردد و ماهیت ژئواکونومی به وجود آمده خود به خود وسیله  اصلی برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی گردد و از طرفی هم در گذشته کسب قدرت با بهره گیری از عامل نظامی و در راستای آن کشور گشایی بود اما در جهان امروز عامل اقتصادی تجارت جهانی و بازار رقابت جایگزین آن شده می باشد پس برای افزایش توان اقتصادی و بالا بردن قدرت در سطح بین المللی بایستی به منطقه گرایی روی آورد . وحدتی که در سایه چنین اتحادی به وجود می آید خود یک نوع وحدت آرمانی بوده که بیشتر از طریق احساس نیاز و همکاری متقابل با رغبت و اراده عقل و تدوین به سوی آن کشیده   می شویم . اینک این سوال مطرح می گردد : اگر کشورهای اروپایی با آن همه اختلاف سلیقه و داشتن کینه و دشمنی ها بعد از جنگ ها توانسنه اند اتحادیه ایی را تشکیل بدهند که روز به روز بر دامنه اتحاد و یکپارچگی شان بیفزاید ، آیاکشور های منطقه غرب آسیا که به علت های مسلمان بودن اکثریت آنها و برخورداری از قیودات اخلاقی خصومتی تا آن حد را ندارند، امکان ره یابی به چنین اتحاد منطقه ای را تجربه نخواهند نمود؟ با در نظر داشتن تفاوت هایی که در بین کشورها در زمینه های مختلف هست گویا که در عصر ارتباطات وسیعتر و سریعتر نیاز کشورها به همدیگر جهت تکمیل نواقصات خود و ایجاد زمینه داد و ستد بیشتر شده می باشد. اینک این موضوع مطرح می گردد از آنجایی که در ژئوپلتیک جهان علاوه بر عوامل طبیعی و انسانی و اقتصادی و امنیتی مسائل ایدئولوژیک نیز می توانند برای یک منطقه و منطقه گرایی مؤثر باشند. طریقه منطقه گرایی در غرب آسیا از چه روندی بایستی تبعیت کند. که در این زمینه می توان گفت ایران زیرساخت های لازم منطقه گرایی را در یک میدان کاربردی دارد که نه تنها متضمن منافع ملی خود بلکه منطقه و در نتیجه اقتدار و ارتقاء جایگاه بین المللی را در بر خواهد داشت. زیرا مؤلفه های ژئوپلتیک تأثیرگذار بر تأثیر آفرینی منطقه گرایی در غرب آسیا را در حد مطلوبی داشته و تمرکز بر منطقه گرایی و گسترش تعاملات در قالب اتحادیه ها و ائتلاف های سیاسی امنیتی، فرهنگی و اقتصادی با ملت ها و دولت های منطقه نه تنها فرصت هایی را برای ایفای تأثیر و نفوذ ایران در منطقه را فراهم می کند بلکه از خطرات احتمالی امنیتی در آینده نیز پیشگیری بعمل خواهد آورد که سرانجام قدرت بازیگری ایران در سطح روابط با قدرت های بزرگ افزایش خواهد پیدا نمود. که از این عوامل تأثیرگذار می توان از موقعیت جغرافیای ایران در غرب آسیا  ژئوکالچر و ژئواکونومی و توانمندی منابع انرژی و موقعیت هیرو پولیتیک و مذهب (بخصوص شیعه) و زبان نام برد. که از نظر موقعیت جغرافیای طبیعی، سرزمین ایران از شمال به دریای خزر و آسیای مرکزی و قفقاز به عنوان دو منطقه تأثیرگذار و مهم هم مرز می باشد و از جنوب نیز ایران به خلیج فارس و تنگه هرمز و اشراف بر آبهای گرم و آزاد خلیج فارس و اقیانوس هند نیز احاطه دارد که مناطق مذکور به دلیل حساسیت بین المللی ویژگی خاصی را به موقعیت ایران داده می باشد. شکل کوه های مرتفع زاگرس و البرز ذخائر عظیم نفتی و گاز، موقعیت ترانزینی ایران، که نزدیک ترین راه منطقه غرب آسیا و جنوب شرق آسیا به اروپا و شمال آفریقا می باشد و علاوه بر آن وسعت ایران  در مقایسه با کشورهای منطقه  و قرار گرفتن ایران بین دو منطقه عظیم جمعیتی شرق و غرب که ایران را در طول حیاتش به یک معبر تجارتی و سیاحتی بین ساکنین دو بخش آسیای مرکزی و شرق از یک طرف و آسیای غربی و اروپا از طرف دیگر تغییر داده می باشد.

این موقعیت خاص باعث شده که ایران از تمدن های بزرگ چین و هند و مدنیت های بین النهرینی، مصر و یونان و رم نیز بی نصیب نماند و از نظر ژئوکالچر (ژئوپلتیک فرهنگی) نیز به دلیل همگونی فرهنگی اعم از زبان و مذهب با کشورهای همجوار مستقر در چهار سوی خود از جایگاه ویژه ای برخوردار باشند بسیاری از کشورهای مستقل امروزی نظیر عراق، افغانستان بخشی از قفقاز جنوبی و آسیای میانه جزئی از ایران بودند و تاریخ مشترک آنها به عنوان نقطه اتصالی نسل های بشری می تواند در همگرایی جدید مؤثر باشد. شایان ذکر می باشد می باشد از آنجاییکه ایران به دلیل قرار گرفتن در مرکز چند منطقه غنی منابع طبیعی نظیر دریای خزر منطقه آسیای مرکزی از اهمیت خاص ژئواکونومی نیز برخوردار می باشد که از این اهرم در راستای سیاست منطقه گرایی می تواند بیشترین بهره را ببرد و همچنین می تواند از منابع نفتی و فرآورده های آن که مبنای توسعه صنعتی کشورهای قدرتمند و صنعتی جهانی می باشد نام برد که یکی از محورهای اصل بحث ژئواکونومی می باشد و بجز موردها گفته شده مسائلی نظیر جایگاه هیدرولوژیک (تأثیر آب) که می توان گفت اگرچه ایران غیر از مناطق کم بارش نسبت به جهان می باشد. اما نسبت به کشورهای حوزه خاورمیانه از جایگاه مطلوبی بهره مند می باشد و به همراه این مزیت از نقطه نظر جمعیتی ایران در بین کشورهای آسیای مرکزیو غرب آسیا و قفقاز و خلیج فارس بیشترین جمعیت را دارد. که خود می تواند مبنای خوبی برای همکاری و منطقه گرایی در غرب آسیا به حساب آید. که در این پایان نامه عوامل ژئوپلتیک به عنوان متغیر ثابت و منطقه گرایی به عنوان متغیری وابسته در محدوده منطقه  در غرب آسیا مورد تأکید قرار می‎گیرد. (پیشگاهی فرد،32:1382)

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

ماهیت نظام بین الملل در دنیای امروز به گونه­ای می باشد که به همان اندازه که دامنه­های تأثیر و نفوذ و منافع ملی قدرت ها در دنیا افزایش می یابد به همان اندازه نیز ضرورت گسترش تعامل و همکاری و نیاز به ائتلاف ها و تمرکز بر منطقه گرایی نیز گسترش می یابد. به عنوان نمونه حضور آمریکا درمناطق مختلف جهان زمانی اتفاق افتاد که منافع آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم به عنوان یک ابرقدرت در نواحی گوناگون جهان گسترش پیدا نمود و به تبع نیاز به شناخت ملت­ها و ائتلاف با دولت­های جهان در نواحی گوناگون یک امر اجتناب ناپذیر گردید. درسال 2009 نیز همزمان با شکست استراتژی بوش در ایجاد یک دنیای تک قطبی به رهبری آمریکا، دولت اوباما استراتژی جدید آمریکا را مبتنی بر ایجاد همکاری و ائتلا ف با دولت ها و ملت ها­ی دوست و رقیب برای حل مسائل جهانی و منطقه­ای و به بیانی دیگر تمرکز بر نوعی منطقه گرایی قرار داده می باشد.

ایران نیز به دلیل ژئوپلتیک حساس خود مانند قرارگرفتن در بین بحران­های منطقه­ای عراق و افغانستان و همچنین ماهیت مسایل سیاسی – امنیتی که با آن­ها روبرو می باشد، مانند برنامه هسته­ای، به نوعی با مسایل نظام امنیت بین الملل درارتباط مستقیم می باشد. گسترش تأثیر و دامنه­های منافع سیاسی- امنیتی و اقتصادی ایران درسطح منطقه­ای و جهانی با نیاز به تعامل و شناخت بیشتر از نواحی گوناگون جهان به خصوص منطقه خاورمیانه و غرب آسیا افزایش یافته می باشد. حضور فعال ایران درمناطق مختلف جهان تا جایی­ که با اهداف اقتصادی و سیاسی – امنیتی و استراتژیک ایران متناسب باشد به نفع یک قدرت درحال رشد مانند ایران می باشد. منطق روابط بین الملل در دنیا­ی امروز به گونه­ای می باشد که وجود تعامل، ائتلاف و اتحاد را یک امر ضروری می سازد. دستیابی به چنین امری بدون یک سیاست خارجی فعال امکان پذیر نیست. از آنجا که مسایل ایران با مسایل جهانی در ارتباط هستند، تقویت منطقه گرایی و افزایش دامنه های تأثیر و نفوذ ایران می تواند درخدمت اهداف توسعه­ای و رفع تهدیدات امنیتی  و رشد اقتصادی کشور قرارگیرد.

1-4-سؤ ال پژوهش

ژئو پلیتیک چگونه بر تأثیر آفرینی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران موثراست ؟

1-5- فرضیات پژوهش

پژوهش پیش رو دارای دو  فرضیه می باشد:

1- موقعیت جغرافیایی  ایران می تواند بر تأثیر آفرینی منطقه ای ایران در غرب آسیا موثر باشد.

2- منابع انرژی و ویژ گی ژئو کالچرمی تواند بر تأثیر آفرینی ایران نسبت به سایر کشورهای منطقه در منطقه گرایی غرب آسیا مؤثر باشد.

1-6 – اهداف پژوهش

اهداف پژوهش بصورت زیر می باشد

  • تبیین و شناخت مؤلفه های اثربخش ایران در زمینه انرژی و ژئوکالچر بر تأثیر آفرینی منطقه گرایی ایران
  • تحلیل توانمندی های ایران بر تأثیر آفرینی منطقه گرایی ایران
  • -مطالعه محدوده واقعی نفوذ جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا
  • نشان دادن اینکه برقراری صلح و ثبات در منطقه از راه منطقه گرایی واتحاد منطقه ای و کاهش کشمکش بین دولت ها انجام می شود  و توانمندی های اثربخش ایران برای تقویت این منطقه گرایی می تواند تأثیر مؤثری داشته باشد.
  • تحلیل رشد و توسعه منطقه گرایی و اثرات آن بر رشد موقعیت اقتصاد در ایران . 

1-7- قلمرو پژوهش

1-7-1-قلمرو زمانی پژوهش  

قلمرو زمانی در این پایان نامه از سال1357الی 1394یعنی زمانی می باشد که جمهوری اسلامی ایران ظاهر می گردد وتا امروز که تأثیر یک قدرت منطقه ای را بازی می کند.

 

 

1-7-2- قلمرو مکانی پژوهش                                                                                                                                                           

قلمرومکانی پژوهش حاضرغرب آسیا یا جنوب غربی آسیا منطقه‌ای در آسیا می باشد که با جنوب خاور اروپا و شمال خاور آفریقا همسایه می باشد. ایران هم به لحاظ این تقسیمات در غرب آسیا واقع شده می باشد.

غرب آسیا شامل کشورهای ایران،ارمنستان،جمهوری آذربایجان،بحرین،قبرس،گرجستان،عراق، اردن،کویت،لبنان،عمان،فلسطین،قطر،عربستان سعودی،سوریه،ترکیه،امارات متحده عربی،یمن می باشد.از نظر محدوده زمانی دو دهه اخیر می باشد.

1-7-3- قلمرو مو ضوعی پژوهش

این پژوهش مقایسه تطبیقی تاثیر گذاری مولفه های ژئوپولیتیک بر منطقه گرایی جمهوری اسلامی

ایران را مورد مطالعه قرار میدهد.

1-8- پیشینه ی پژوهش

1-در سال 1380،دکتر عزت الله عزتی در کتاب ژئوپلتیک در قرن بیست و یکم ژئوپلتیک را تکیه گاه واقعیت ها دانسته و از طرفی هم برای ورود به صحنه سیاسی بین المللی اتکاء به قدرتی را که دارای منبع و منشأ جغرافیایی یعنی در حقیقت حیطه ژئوپلتیکی باشد را ضروری قلمداد نموده می باشد.  واز موقعییت جغرافیایی وانسان بعنوان دو عامل  مهم ثابت ومتغیردرژئو پلیتیک ودو قطب اصلی تصریح نموده می باشد

2- در سال 1385،دکتر عمران علیزاده در پایان نامه دوره کارشناسی ارشد خود از عوامل ژئوپلتیک تأثیرگذار بر همگرایی های منطقه ای تصریح نموده که در آن محوریت جمهوری اسلامی ایران را با اظهار مشترکاتی نظیر قومیت، زبان و خط، دین و مذهب و فرهنگ و تاریخ میراث مشترک مورد تأکید قرار داده و این تشابهات را موجب تقویت در همگرایی برای منطقه گرایی را متذکر شده اند .

3-در سال 81،دکتر محمدرضا حافظ نیا در کتاب جغرافیای سیاسی ایران تصریح به موقعییت خاص ایران نموده می باشد  و اظهار داشته که  این موقعییت مسیر ارتباط تمد نها واقوام مختلف در حد فاصل مناطق  جغرافیایی بوده و همین ویژگی برقراری ارتباط با ایران را اجتناب ناپذیر تلقی نموده می باشد و علاوه بر آن میتوان به  کتاب ایران منطقه ای» تألیف دکتر محسن رضایی که در مورد چگونگی قدرت منطقه ای ایران در جنوب آسیای غربی تصریح نمود و همچنین کتاب «افقهای جدید در جغرافیا» که توسط دکتر محمدرضا حافظ نیا و مراد کاویانی راد نگاشته شده و به مسئله منطقه گرایی و سازمان های منطقه ای پرداخته شده می باشد تصریح نمود.

4-کیهان برزگر ، 15 بهمن 88،در مقاله ای تحت عنوان منطقه گرایی در سیاست خارجی ایران به مطالعه اهمیت منطقه گرایی در سیاست خارجی ایران در خاورمیانه  پرداخته واین عقیده را داشته که تغییر و تحولات سیاسی،امنیتی و ژئوپلتیک در سطح خاورمیانه بعد از حوادث 11 سپتامبر ،جایگاه منطقه گرایی را در سیاست خارجی ایران تقویت کرده می باشد و نویسنده نتیجه می گیرد که جمهوری اسلامی ایران بایستی با باز تعریف مولفه های قدرت ملی خود در سطح منطقه ای ،به حل معضلات استراتژیک سیاسی-امنیتی با قدرت های فرا منطقه ای مانند آمریکا بپردازد واز آن طریق تثبیت فرصتهای اقتصادی و توسعه پایدار را به جریان بیاندازد.

5-الهه کولایی و بهاره سازمند در مقاله ای تحت عنوان زمینه های درون نظری و برون نظری تحول  در نظریه های منطقه گرایی به مطالعه وتعریف مفهوم منطقه گرایی پرداخته و اظهار کرده که همگرایی در سیاست بین الملل با منطقه گرایییکسان بر آورد شده و در رویکردی دیگر منطقه گرایی گاه فرا ملی گرایی یا گرایش های بین حکومتی برآورد می گردد.که به گسترش چشمگیر همکاری های اقتصادی ،سیاسی در میان دولتها و سایر کنشگران در مناطق جغرافیایی خاص تصریح دارد.هدف اصلی اصلی نگارش مقاله فوق ،پاسخ به این سوال  و اظهار نگاه جامع نظری به تحول در نظریه های منطقه گرایی می باشد.

1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات

روش گردآوری اطلاعات به شیوه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و تهیه گزارشات از طریق مراجعه به کتب و مجلات مرتبط می باشد و ابزار گردآوری با بهره گیری ازفیش برداری، سایت های اینترنتی و بانک های اطلاعاتی و همچنین بهره گیری از نقشه ها، نمودارها و جداول می باشد.

1-10- سازماندهی پژوهش

پژوهش حاضر در پنج فصل تهیه شده می باشد که فصل اول آن به کلیات و چارچوب پژوهش می پردازد.در فصل دوم به مبانی نظری و بنیادی پژوهش حاضر و همچنین تاریخچه و تعاریف پایه تصریح دارد.در فصل سوم قلمروی جغرافیایی پژوهش مورد پژوهش و شناسایی قرار می گیرد.

در فصل چهارم این پژوهش به یافته های پژوهش  تخصیص یافته و در نهایت فصل پنجم به نتیجه گیری ،آزمون فرضیه و ارائه پیشنهاد وراهکار در زمینه موضوع پژوهش اختصاص  یافته می باشد.

1-11- محدودیت های پژوهش

در انجام این پژوهش معضلات و سختی هایی پیش روی محقق بوده  می باشد که مانند آنها می توان به موردها ذیل تصریح نمود:

1-کمبود کتب و منابع تحقیقاتی در زمینه موضوع مورد پژوهش(به دلیل تنوع و به نوعی جدید بودن موضوع)

2-دوری از مرکز و معضلات تردد با در نظر داشتن قرار گرفتن مراکز علمی معتبر و کتابخانه های مرجع در خارج از استان.

1-12-تعاریف واژگان پژوهش

1-12-1- منطقه گرایی: منطقه گرائی در سیاست بین الملل به گسترش قابل ملاحظه همکاری های سیاسی و اقتصادی میان دولتها و سایر بازیگران در نواحی جغرافیایی خاصی اشارت دارد. اصولاً منطقه به صورت ترکییی از نزدیکی جغرافیایی، درجه بالای تعاملات، چارچوب های نهادی و هویت های فرهنگی مشترک تعریف می گردد. در اغلب موردها منطقه گرائی بر حسب درجه انسجام اجتماعی (زبان، قومیت، فرهنگ، مذهب، تاریخ وآگاهی ازمیراث مشترک) انسجام اقتصادی ( الگوهای تجاری و مکمل بودن اقتصادی)، یکپارچگی سیاسی (نوع رژیم و ایدئولوژی ) و انسجام سازمانی (وجود نهادهای رسمی منطقه ای) تجزیه و تحلیل می گردد.(سایت ایران بازگو)

1-12-2- جمهوری اسلامی ایران: پس از آنکه قرنها تئوری جدایی دین از سیاست و نظامهای حکومتی لائیک بر دنیا سیطره داشت و قوانین شرعی و الهی امری خصوصی در زندگی مردم تعبیر می گردید، در 12فرودین سال 58، نظامی متولد گردید که این نظریه‌ها را در قرن بیستم باطل نمود و حکومت اسلامی را براساس موازین وآموزه‌های دینی به منصه ظهور و اقدام رساند.این ساختارسیاسی واجتماعی جمهوری اسلامی نام گرفت.(سایت فرهنگ نیوز)

1-12-3- غرب آسیا: غرب آسیا یا باختر آسیا منطقه‌ای در آسیا می باشد که با جنوب خاور اروپا و شمال خاور آفریقا همسایه می باشد. ایران هم به لحاظ این تقسیمات در غرب آسیا واقع شده می باشد. این کلمه اخیرا در ایران به عنوان جایگزینی برای خاور میانه بکار برده می گردد.(سایت ویکی پدیا)

1-12-4- عوامل ژئوپولیتیک: برای انجام یک تحلیل ژئوپلیتیک روش های گوناگونی مطرح شده می باشد. عزت ا… عزتی در فصل دوم کتاب”ژئوپلیتیک،“عوامل مؤثر در ژئوپلیتیک را به دو بخش ”ثابت“ و ”متغیر“ تقسیم کرده و معتقد می باشد، عوامل ثابت در حقیقت همان پدیده های طبیعی و جغرافیایی می باشد که موقعیت جغرافیایی در میان آن ها تأثیر کلیدی دارد. عوامل متغیر که ممکن می باشد بعضی از آن ها منشاء طبیعی داشته باشند، به دلیل تأثیر کمیتی که دارند متغیر محسوب می گردند و عامل انسانی در بین آن ها تأثیر کلیدی دارد.(پیشگاهی فرد،3:1382

تعداد صفحه :178

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته جغرافیا : نقش صنایع دستی در توسعه گردشگری شهرستان قزوین