پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

http://IJIEPM.iust.ac.ir/
توزیع پاداش واحدهای سازمانی براساس مدل تلفیقی تحلیل پوششی
داده ها و کارت امتیازی متوازن: مطالعه موردی شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا)
احمد کمالی1، سیدرضا حجازی×، حسین همتی3 و مصطفی پارسا4 کلمات کلیدی چکیده:

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

تحلیل پوششی دادهها، توزیع پاداش بین واحدهای مختلف یک سازمان باید به گونه ای باشد که باعـث افـزایش انگیـزه ی کارکنـانکارت امتیازی متوازن، برای عملکرد بهتر شود. در این مقاله روشی جدید براساس تلفیق مدل های تحلیل پوششی د ادهها و کـارتکارایی نسبی، امتیازی متوازن جهت توزیع پاداش بین واحدهای مختلف سـازمان ارائـه مـیشـود. از آن جاکـه در تحلیـلتوزیع پاداش پوششی د ادهها کارایی واحدهای تصمیم گیری نسبت به هم (کارایی نسبی) ا ندازهگیری مـی شـود؛ از ایـنرو
روش ارائه شده باعث افزایش انگیزه برای رقابت بین واحدها جهت کسب پاداش بیشتر از طریـق دسـتیابیبه عملکرد بهتر و نزدیک شدن به کـارائی ایـده آل مطـابق بـا اهـداف اصـلی مشـخص شـدهی سـازمان درچارچوب کارت امتیازی متوازن شده که این موضوع نهایتاً منجر به افزایش کارائی کل سـازمان مـی گـردد.
به عنوان مطالعه موردی، روش ارائه شده در مرکز آزمایشگاه های صنعتی شرکت هسا اجرا میگـردد . نتـایج حاصله حاکی از تأثیرات مثبت و قابل توجه روش جدید میباشد.

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

1. مقدمه
تحلیل پوششی داده ها (DEA) یکی از ابزارهای قدرتمند مدیریتیجهت ارزیابی کارایی است. این ابزار قادر است مدیریت را در جهـتنیل به اهداف عالی سازمان و اسـتفاده بهینـه از منـابع و تخصـیصآن ها و در نهایت کسب سودآوری بیشتر یاری رساند.
مدیران از طریق این ابزار میتوانند عملکرد شرکت خود را در قبال

تاریخ وصول: 08/06/91

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

تاریخ تصویب: 12/10/91
احمد کمالی، کارشناس ارشد مهندسی صنایع، شرکت صنایع هواپیماسازی ایران حسین همتی، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، دانشکده ی مهندسیصنایع و سیستم ها، دانشگاه صنعتی اصفهان
مصطفی پارسا، کارشناس ارشد مهندسی صنایع، دانشکده ی مهندسـی صـنایع وسیستم ها، دانشگاه صنعتی اصفهان
*نویسنده مسئول مقاله: دکتر سیدرضا حجازی، دانشیار دانشکده ی مهندسیصنایع و سیستم ها، دانشگاه صنعتی اصفهان،rehejazi@cc.iut.ac.ir

سایر رقبا محک زنند و بـر اسـاس نتـایج آن بـرای آینـده ای بهتـرتصمیم گیری کننـ د. کـارت امتیـازی متـوازن (2BSC) یـک ابـزاراستراتژیک ارزیابی است. این روش بیـان مـی کنـد کـه در ارزیـابیکارایی یک سـازمان عـلاوه بـر شـاخص هـای مـالی، شـاخص هـایغیرمـالی چـون مشـتریان، فرآینـدهای داخلـیِ سـازمان و رشـد و یادگیری را هم باید مد نظر قرار داد.
دو ابزار یاد شده می توانند به صورت سری مکمل هم باشند. کـارتامتیازی متوازن معیارهای متناسب برای ارزیـابی کـارایی را تعیـینکند و سپسDEA کارایی را با استفاده از این معیارها تخمین زند.
اگر این دو ابزار در کنار یکدیگر مـورد اسـتفاده قـرار گیرنـد یقینـاًنتایج از درجه اعتماد بالایی برخوردار خواهند بود و می توانند مـدلمناسبی را برای ارزیابی کارایی واحدها ارائه دهند.
در این پژوهش با اسـتفاده از تلفیـقDEA و BSC روشـی جدیـدبرای توزیع پاداش بین واحدهای مختلف یک سازمان ارئه میشـود.از آن جاکه در DEA کارایی واحدهای تصمیم گیری نسبت بـه هـم(کارایی نسبی) اندازه گیری می شود؛ از این رو روش ارائه شده باعـث

افزایش انگیزه برای رقابت بین واحدها جهت کسب پاداش بیشتر از طریق دستیابی به عملکرد بهتر مطابق بـا اهـداف اصـلی مشـخصشده ی سازمان در چارچوب BSC شده که این موضوع نهایتاً منجر به افزایش کارائی کل سازمان مـی گـردد. نتـایج مثبـت مربـوط بـهاجرای این روش در سازمان هسا اعتبار این روش را تأیید میکند..

2. ادبیات موضوع
در ادامه با توجـه بـه موضـوع ایـن مقالـه مطالعـات پیشـین در دوحـوزه ی 1) تحلیـل پوششـی داده هـا و 2) تلفیـق کـارت امتیـازی متوازن (BSC) و تحلیل پوششی داده ها (DEA) مورد بررسی قرار می گیرد.
2-1. تحلیل پوششی دادهها
فروز و همکاران [1] تجزیه و تحلیـل صـورت هـای مـالی نمونـه ای شرکت های نفت و گاز را با استفاده از روش تحلیل پوششی داده هـاانجام دادند. آن ها نشان دادندکه این روش می تواند مکملی مناسـببرای روش های تحلیلِ سنتی نسبت های مـالی واحـدهای تجـاری وبه عنوان مبنای ثابت و قابل اعتماد برای ارزیابی مدیریتی و عملیـاتیشرکت ها باشد. هالکوز و سالاموریس [2] با استفاده از تکنیک هـایتحلیل پوششی داده ها و تحلیل نسبت های مالی به ارزیابی عملکـردو تعیین کارایی بخش بانکداری یونان پرداختند. آن ها نشـان دادنـدکه روش تحلیل پوششی داده ها می تواند هم بـه عنـوان جـایگزین وهم به عنوان مکمل روش های سنتی تحلیل نسبت های مـالی بـرایارزیابی عملکرد سازمان ها بـه کـار گرفتـه شـود. بـروس و داک [3] عملکرد عملیاتی و مالی فرودگاه های ایتالیا را با استفاده از تکنیـکتحلیل پوششی داده ها مـورد ارزیـابی قـرار دادنـد. سـاراکا و اُر [4] عملکرد شرکت های تولید برق دولتی و خصوصی کشور ترکیه را بـااستفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها تحلیـل و بـا هـم مقایسـه وروابط بین شاخص هـا و امتیـاز کـارایی را بیـان نمودنـد. دوزاکـینودوزاکین [5] با استفاده از روش تحلیل پوششـی داده هـا عملکـردبخش های مختلف صنعتی کشور ترکیه را مورد ارزیـابی قراردادنـد.آن ها شاخص های ورودی را، دارایی های خـالص، تعـداد کارکنـان وارزش افزوده ی ناخالص و شاخص های خروجی را سود قبـل ازکسـرمالیات و درآمد صادراتی هـر واحـد مـدنظر قراردادنـد. سویوشـی وگوتــو [6] بــا اســتفاده از مــدل تحلیــل پوششــی داده هــا-آنــالیز جداکننده به بررسی تأثیر هزینه های بخش تحقیـق وتوسـعه رویعملکرد مـالی شـرکت هـای فعـال در صـنایع تجهیـزات الکتریکـیوماشین آلات ژاپن پرداختند. نتیجه ی پژوهش بیان گـر آن بـود کـههزینه های این بخش بر عملکرد مالی شرکت های موجود در صنعت
نشریهمهندسی جلد

پاداش واحدهای مدل تلفیقی پوششـی دادههـا احمد سیدرضا حجازی، حسینمتوازن: مطالعه شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) و مصطفی پارسا

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

ماشین آلات تأثیر مثبت و بر صنعت تجهیزات الکتریکی تأثیر منفی گذاشته بود. لیو و همکاران [7] عملکرد عملیاتی شرکت های تولیـدنیرو در طی سال های 2004 تا 2006 مـیلادی را بـا روش تحلیـلپوششی داده ها مورد ارزیابی قرار دادنـد. خواجـوی و همکـاران [8] تجزیه و تحلیل سنتی صورت های مالی بورس اوراق بهادار تهران را با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها مورد بررسی قـرار داد.کریستوبل [9] مدل تحلیل پوششی چنـد معیـاره را بـرای ارزیـابیکارایی تکنولـوژی انـرژی هـای تجدیدپـذیر بـه کـار بـرد. فلاحـی وهمکاران [10] کارایی و تغییرات بهره وری در شرکت های مـدیریتتولید نیروی برق را با استفاده ازمدل تحلیل پوششی داده هـا مـوردارزیابی قراردادند. یو جن چن [11] روشی ساخت یافته برای ارزیابی و انتخـاب تـأمین کننـدگان ارائـه داد. وی ابتـدا اسـتراتژی رقـابتی
ش رکت را ب ر طب ق م اتریس SWOTبدس ت آورد و معیاره ا وشاخص های ارزیابی را از آن استخراج کرد. سپس با شـاخص هـا ی بدست آمده و با روش DEA، تأمین کنندگان را ارزیابی کرد. سپس از غربــالگری انجــام شــده از روشTOPSIS بــرای رتبــه بنــدی تأمین کنندگان کارا بهره جست. کوا و وانگ [12] عملکرد آموزشـیو پژوهشی دانشگاه ها را با تکنیک تحلیل پوششـی داده هـا روی 16 شاخص مورد ارزیابی قرار دادند و فعالیـت هـای ناکـارا را شناسـایینمودند و بجای آن ها فعالیتهای مناسب را ارائه دادند.
2-2. تلفیق کارت امتیازی متوازن (BSC) و تحلیل پوششی
داده ها (DEA)
با بررسی های انجام گرفته مقاله و مرجعی در مـورد ترکیـب کـارتامتیازی متوازن و تحلیل پوششی داده ها برای محاسبه پاداش یافت نشد. اما منابعی اندک با موضوع ترکیب این دو تکنیـک در ارزیـابیعملکرد صنایع مختلف موجود اسـت کـه بـه بررسـی آن پرداختـهمی شود.
روس وهمکاران [13] ابزارهای تحلیلی عملکرد و چهـارچوب مـورداس تفاده ب رای پش تیبانی مـدیریت تغیی ر در بخ ش نگه داری وتعمی رات هواپیماه ا را ب ه وس یلهی روش BSC-DEA تعری ف و تشریح کردند. جـوی و همکـاران [14] تحقیقـی را جهـت بررسـیکارایی عملکرد شرکت ایسر با استفاده از تحلیـل پوششـی داده هـاوکارت امتیازی متوازن انجام دادند. چن و همکـاران [15] عملکـردصنعت نیمه هادی کشور تایوان را با تکنیک تحلیل پوششی داده ها و کارت امتیازی متـوازن مـورد مطالعـه قـرار دادنـد. شـاخص هـایارزیابی از چهارمنظرکارت امتیازی متوازن اسـتخراج شـد و سـپسکل شرکت های موجود درسه بخش طراحی، سـاخت و بسـته بنـدیتقسیم بندی وسپس کارآیی آن ها از طریق تحلیل پوششـی داده هـامـورد محاسـبه قـرار گرفـت. خلیلـی و همکـاران [16] بـه منظـور مانیتورینگ (32) بهره وریِ سازمان تولیـد وانتقـال نیـروی بـرق ایـران وشرکت های وابسته ازBSC برای تعیین شاخص های عملکردی و از DEA برای ارزیابی واحدهای تصمیم گیرنده باتوجه به شاخص هـایتعیین شده استفاده کردند. آیـلات و همکـاران [17] یـک رویکـردچند معیاره را برای پروژه های بخـش تحقیـق و توسـعه در مراحـلمختلف چرخه ی عمر پروژه ها ارائه دادند.
دراین رویکرد کارت امتیـازی متـوازن بـا تحلیـل پوششـی داده هـاترکیب و مدلی تحت عنوان “تحلیل پوششی داده ها ی توسـعه دادهشده مطرح گردید و برای ارزیابی پروژه ی تحقیق و توسعه بـه کـاربرده شد. مؤمنی و همکاران [18] بـا تلفیـق تکنیـک هـایBSC و تحلیل پوششی داده هـای فـازی (FDEA) عملکـرد شـعب تـأمیناجتماعی شهرستان های استان تهران را مورد ارزیابی قرار دادند. در این تحقیق شاخص های مؤثر در ارزیابی عملکـرد شـعب بـر اسـاسکارت امتیازی متوازن شناسایی و برخی از این شاخص ها به صورت عدد فازی مثلثی در نظر گرفته شدند وکارایی این شـعب بـا روشتحلیل پوششی داده های فازی مورد ارزیابی قرار گرفت.
خورشید و همکاران [19] به منظور ارزیـابی ارزش ویـژه ی (کـارایینسبی) نام و نشان تجاری محصولات، مدلی کمی را توسـعه دادنـد.در این مدل از رویکرد کارت امتیازی متوازن به عنوان یک سیسـتمجامع تعیین شاخص ها، از فرآیند تحلیل شبکه ای و سلسـله مراتبـیفازی به منظور محاسبه ی اوزن شاخص های کلیدی تعیـین شـده واز تحلیل پوششی داده ها برای محاسبهی ارزش ویژه ی نـام و نشـانتجاری محصولات استفاده شد. اسدی و همکاران [20] عملکرد 13 بیمارستان دولتی استان یزد را با استفاده از تلفیق تکنیـک تحلیـلپوششی داده ها (DEA)، تکنیک کارت امتیازی متـوازن (BSC) و مدل سروکوال مورد ارزیابی قرار دادند.
در این مقالـه از روش تلفیقـیBSC و DEA بـرای اولـین بـار درمحاسبه ی پاداش واحدها استفاده شده است. از آن جاکـه درDEA کارایی واحـدهای تصـمیم گیـری نسـبت بـه هـم (کـارایی نسـبی)اندازه گیری می شود؛ روش ارائه شده با افزایش رقابت بین واحدهای مختلف سازمانی بر سر اهداف اصـلی مـوردنظر سـازمان مطـابق بـاساختار BSC به منظور کسب پاداش بیشتر به بهبود عملکـرد کلـیسازمان منجر می شود.
در واقع روش جدید توزیع پاداش باعث افزایش انگیزه بـرای رقابـتبین واحدها جهت کسب پاداش بیشتر از طریق دستیابی به عملکرد بهتر و نزدیک شـدن بـه کـارائی ایـده آل مطـابق بـا اهـداف اصـلیمشخص شده ی سازمان در چارچوب BSC شده کـه ایـن موضـوعنهایتاً منجر به افزایش کارائی کل سازمان می گردد.

3. روش شناسی تحلیل پوششی دادهها
3-1. تعاریف
تحلیل پوششی داده ها یک ابزار کمی، استاندارد و با کاربرد گسترده در مطالعات اندازه گیری کارایی و تحلیل عملکرد است. در ادامه به تعاریف عمومی موجود در DEA می پردازیم:
واحدهای تصمیم گیری (DEA :(DMU کارایی نسبی واحـدهایی را اندازه گیری میکند که دارای ورودیها و خروجیهای مشابه انـد .
این گونه واحدها را واحدهای تصم یمگیرنـده (DMU) گوینـد .DEA کارایی یک DMU را در مقایسه با سایر واحدها (DMUها) ارزیـابیمی کند. به همین خاطر امتیـاز کـاراییDMU ، یـک امتیـاز نسـبیخواهد بود.
0DMU یا 0j : واحدهای تصمیم گیری که تحت ارزیابی است.
ورودی: ورودی عاملی است که با افزایش آن، با حفظ تمامی عوامل دیگر، کارایی کاهش مییابد و نیز بالعکس. در واقع رابطه معکوس بین میزان ورودی ها و کارایی وجود دارد. معمولاً درارزیابی کارایی شاخص های هزینه را به عنوان ورودی در نظر میگیرند.
خروجی: خروجی عاملی است که با افزایش آن، با حفظ تمامی عوامل دیگر، کارایی افزایش می یابد و نیز بالعکس. این بدین مفهوم است که رابطه یک به یک بین میزان خروجی ها و کارایی وجود دارد. معمولاً در ارزیابی کارایی، شاخصهای سود را به عنوان خروجی در نظر می گیرند.
کارایی: کارایی واحد تصمیم گیری j اُم (j ) به صورت زیر تعریف می شود [23] (شکل (1)):

65684697961

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

j=1,…,nj rsm1u yrrj (1)

i1vxiij

yrj ، خروجی iامُِ واحـد j ؛ xij ، ورودی iاُمِ واحـد j ؛ ur ، وزن خروجی rام و vi ، وزن ورودی iام است.
3- 2. روش DEA و رتبه بندی
فارل در سال 1957 یک روش اندازه گیری کارایی ارائه داد که مبنای تمام مدل های DEA قرار گرفت [21]. فارل با در نظر گرفتن وزنهایی برای ورودی ها و خروجیهای یک DMU، توانست مدلی با چند ورودی و یک خروجی ارائه دهد. اما هنوز مشکل دخالت چند خروجی در مدل وجود داشت که این مسأله با مدل ارائه شده به نام CCR در سال 1978 توسط چارنز و همکاران حل شد[21]. در این مدل وزن های ورودی ها و خروجی ها با توجه به حداکثر شدن کارایی یکی از DMUھا تعیین و سپس این وزنها ملاک محاسبه ی کارایی سایر DMUھا قرار خواهد گرفت.

s
Max j0 rm1u yrrj0 (2)
i1vxiij0 S.t.
rs1u r y rj

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

m1 j=1,…,n (3)
i1vxiij
vi ,ur  r=1,…,s; i=1,…,m (4)

 یک عدد غیرارشمیدسی (مقدارثابت، کوچک و مثبت) است.
640082775391

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

به سایت مرجع

www.homatez.com

مراجعه نمایید

 

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1

همچنین اگر 0 مطابق رابطه ی (2) بدون هیچ گونه محدودیتی بیشینه شود، در این صورت مسأله نامحدود خواهد شد. بهمینخاطر محدودیتی مطابق رابطهی (3) به مسأله اضافه می شود تا
.
شکل 1. اجزای تشکیل دهنده ی یک مدل DEA

پاداش واحدهای مدل تلفیقی پوششـی دادههـا احمد سیدرضا حجازی، حسینمتوازن: مطالعه شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) و مصطفی پارسا

پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1


پژوهش admin A 10 1 174 ea1ee05 1
قیمت: تومان