عنوان : ارزیابی کارایی و تخمین بازده به مقیاس دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی با بهره گیری از تکنیک تحلیل پوششی داده های فازی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد علوم و تحقیقات کرمان

دانشکده فنی و مهندسی، گروه مهندسی صنایع

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته صنایع (M.Sc)

گرایش: صنایع

عنوان:

ارزیابی کارایی وتخمین بازده به مقیاس دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی با بهره گیری از تکنیک تحلیل پوششی داده های فازی

استاد راهنما:

دکتر محمد خوینی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده…………………………………………………………………… 1

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه…………………………………………………………….. 3

1-2- اظهار مساله……………………………………………………….. 3

1-3- سابقه و ضرورت انجام پژوهش………………………………….. 5

1-4- هدف از انجام پژوهش……………………………………………. 6

1-5- اهداف کاربردی پژوهش…………………………………………… 6

1-6- جنبه نوآوری پژوهش…………………………………………….. 6

1-7- روش انجام پژوهش………………………………………………. 6

1-8- روش تجزیه وتحلیل و ابزار گرد آوری داده ها…………………… 7

1-9- مراجع بهره گیری کننده از نتایج پایان نامه……………………… 7

فصل دوم: مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش

2-1- مقدمه…………………………………………………………….. 9

2-2- تاریخچه و مدل های مرسوم در DEA…………………………..

2-2-1 تاریخچه تحلیل پوششی داده ها……………………………..10

2-2-2 مبانی ابتدایی در مدل DEA……………………………………

2-2-2-1 تعریف کارایی………………………………………………… 12

2-2-2-2 تعریف بهره وری……………………………………………… 12

2-2-2-3 تعریف ورودی…………………………………………………. 13

2-2-2-4 تعریف خروجی………………………………………………. 13

2-2-2-5 تعریف واحد تصمیم گیرنده………………………………….. 13

2-2-2-6 تعریف واحد تصمیم گیرنده متجانس………………………. 14

2-2-3 مفاهیم DEA…………………………………………………….

2-2-3-1 تعریف مرز کارایی…………………………………………… 15

2-2-3-3  اصول موضوعه……………………………………………… 16

2-2-3-4 مجموعه مرجع………………………………………………. 17

2-2-4 به دست آوردن یک مدل خطی DEA با بهره گیری از مفهوم کارایی….17

2-2-4-1 انواع کارایی از دیدگاه فارل…………………………………. 17

2-2-4-2 اندازه گیری کارایی………………………………………….. 18

2-2-4-3 مدل ریاضی اولیه جهت محاسبه کارایی………………… 19

2-2-5 مدل های متداول در DEA…………………………………….

2-2-5-1 مدل CCR…………………………………………………..

2-2-5-1-1 برنامه ریزی ریاضی کسری مدل CCR……………….

2-2-5-1-2 تبدیل مدل کسری CCR به برنامه ریزی خطی……… 21

2-2-5-1-3 قضیه استقلال از واحد اندازه گیری…………………… 21

2-2-5-1-4 کارای –CCR……………………………………………

2-2-5-1-5 مجوعه امکان تولید در مدل CCR……………………

2-2-5-1-6 مساله دوگان مدل CCR…………………………….

2-2-5-1-7 علت های بهره گیری از DLP برای حل مدل CCR………..

2-2-5-2 مدل BCC……………………………………………….

2-2-5-2-1 تعریف مدل BCC……………………………………

2-2-5-2-2 مدل برنامه ریزی خطی مدل BCC………………..

2-2-5-2-3 مدل دوگان برنامه ریزی خطی BCC……………..

2-2-5-2-4 کارایی مدل BCC………………………………….

2-2-5-2-5 مجموعه امکان تولید مدل BCC…………………

2-2-5-3 مدل های جمعی…………………………………….. 25

2-2-5-3-1 تعریف مدل های جمعی………………………….. 25

2-2-5-3-2 مجموعه امکان تولید در ADD……………………

2-2-5-3-3 مدل برنامه ریزی خطی مدل ADD……………..

2-2-5-3-4مدل برنامه ریزی خطی دوال ADD………………

2-2-5-3-5 کارایی درADD……………………………………

2-3- بازده به مقیاس…………………………………………. 27

2-3-1 تعریف بازده به مقیاس………………………………… 27

2-3-2 مفهوم ریاضی بازده به مقیاس………………………. 27

2-3-3 بازده به مقیاس در مدل CCR………………………..

2-3-4 بازده به مقیاس در مدل BCC……………………….

2-3-5 بازده به مقیاس در مدل ADD………………………

2-3-6 تعریف نقطه MPSS………………………………….

2-4- منطق فازی…………………………………………… 30

2-4-1 مقدمه………………………………………………… 30

2-4-2 مجموعه های کلاسیک……………………………. 31

2-4-3 مجموعه های فازی…………………………………. 32

2-4-4 تابع عضویت مجموعه های فازی…………………. 33

2-4-5 خواص مجموعه های فازی………………………… 33

2-4-6 عملگر های فازی…………………………………… 34

2-4-6-1 اجتماع دو مجموعه فازی……………………….. 34

2-4-6-2 اشتراک دو مجموعه فازی………………………. 34

2-4-6-3 ماکزیمم روی اعداد فازی………………………… 34

2-4-6-4 مینیمم روی اعداد فازی…………………………. 34

2-4-7 اعداد فازی…………………………………………… 34

2-4-7-1 تعریف ریاضی عدد فازی………………………… 34

2-4-7-2 اعداد فازی خاص…………………………………. 35

2-4-7-2-1 اعداد فازی مثلثی…………………………….. 35

2-4-7-2-1-1 اعمال جبری بر روی اعداد فازی مثلثی……35

2-4-7-2-2 اعداد فازی ذوزنقه ای…………………………. 36

2-4-7-2-2-1 اعمال جبری بر روی اعداد ذوزنقه ای……….36

2-4-8 آلفا- برش عدد فازی………………………………… 37

2-4-9 رتبه بندی اعداد فازی………………………………. 37

2-4-10 برنامه ریزی خطی فازی…………………………… 37

2-4-10-1 تعریف برنامه ریزی خطی………………………. 38

2-4-10-2 تعریف مساله برنامه ریزی خطی……………… 38

2-5- مروری بر نظام های رتبه بندی دانشگاه های جهان….38

2-5-1 مقدمه……………………………………………….. 38

2-5-2 ارزیابی عملکرد و رتبه بندی دانشگاه ها………….39

2-5-3 نظام های رتبه بندی دانشگاه های جهان………..40

2-5-3-1 نظام رتبه بندی کامگی…………………………. 40

2-5-3-2 روش رتبه بندی تایمز……………………………. 40

2-5-3-3 نظام رتبه بندی شانگهای(ARWU)…………….. 41

2-5-3-4 روش رتبه بندی کیواس………………………….. 41

2-5-3-5 نظام رتبه بندی موسسه بین المللی سایماگو…42

2-5-3-6 نظام رتبه بندی URAP……………………………..

2-5-3-7 نظام رتبه بندی دانشگاه های جهان اسلام…….42

2-5-3-8 ارزیابی عملکرد دانشگاه ها براساس تکنیک تحلیل پوششی داده ها….42

فصل سوم: روش اجرای پژوهش

3-1- مقدمه………………………………………………… 46

3-2- مدل BCC………………………………………………

3-2-1 تعریف واحد کارا در مدل BCC……………………..

3-2-2 مدل دوال مدل BCC…………………………………

3-2-3 تعیین بازده به مقیاس در مدل BCC……………..

3-3- مدل های جمعی……………………………………… 48

3-3-1 تعیین بازده به مقیاس با بهره گیری از مدل ADD……

3-4- مدل پیشنهادی……………………………………….. 49

3-4-1 تعیین MPSS در مدل پیشنهادی………………….. 51

3-5- رویکرد فازی برای مدل پیشنهادی…………………… 52

3-5-1 تعریف واحد کارای فازی…………………………….. 52

3-5-2 تعیین بازده به مقیاس در مدل های فازی……….. 53

3-6- مدل CCR فازی……………………………………….. 54

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

4-1- مقدمه…………………………………………………. 56

4-2- معرفی صندوق رفاه دانشجویان……………………. 56

4-3- داده ها…………………………………………………. 57

4-4- فازی سازی داده ها………………………………….. 58

4-5- نتایج حاصل از تعیین کارایی وبازده به مقیاس…….. 58

4-5-1 خروجی های بازده به مقیاس در GAMS…………..

4-5-2 خروجی های تعیین کارایی در GAMS…………….

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1- جمع بندی…………………………………………….. 70

5-2- پیشنهادات……………………………………………. 71

منابع و مآخذ…………………………………………………. 72

فهرست منابع فارسی………………………………………. 72

فهرست منابع انگلیسی…………………………………….. 73

پیوست………………………………………………………… 75

واژه نامه تخصصی……………………………………………. 75

چکیده انگلیسی……………………………………………. 76

چکیده:

امروزه با در نظر داشتن محدود شدن بودجه های دولتی و همچنین افزایش فضای رقابتی بین شرکت ها و سازمان های خصوصی ودولتی، بهره گیری بهینه از تمام امکانات و ظرفیت ها را در هر سازمان را به امری بدیهی واجتناب ناپذیر تغییر داده می باشد به طوریکه مطالعه عملکرد وکارایی واحد های زیر مجموعه یک سازمان  را به یک نیاز اساسی تغییر داده  می باشد. یکی از بهترین  ابزار برای مطالعه  عملکرد واحد ها تکنیک تحلیل  پوششی داده ها  می باشد. تکنیک تحلیل پوششی داده ها ابزاری می باشد برای رتبه بندی و شناسایی واحد های کارا و ناکارا. یکی از مهمترین موضوعات در تحلیل پوششی داده ها مطالعه اندازه تاثیر تغییر عوامل تولید بر خروجی آن واحد تولیدی می باشد که از آن به عنوان بازده به مقیاس دانسته می گردد. در این پژوهش بازده به مقیاس سی و سه دانشگاه کشور از طریق تکنیک خیراللهی و خدا بخشی که تعمیم یافته مدل های جمعی می باشد برآورد می گردد. و در نهایت نیز با  بهره گیری از تکنیک[1] CCR فازی به تعیین کارایی دانشگاه ها می پردازیم. با در نظر داشتن این که داده های ورودی وخروجی به صورت فازی در نظر گرفته شده می باشد. نتایج به دست آمده دارای دقت و صحت بیشتری هستند وبه همین دلیل دارای قابلیت بهره گیری توسط مسولین صندوق رفاه دانشجویان و وزارت علوم و تحقیقات را دارد.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

در سال های اخیر با در نظر داشتن محدود شدن بودجه ها در دانشگاه های دولتی وهمچنین با در نظر گرفتن این موضوع که معیار مناسبی برای هزینه نمود این بودجه در میان دانشگاه ها و دانشجویان وجود ندارد، حاکی از این می باشد که نیاز به یک ابزار و پژوهش برای تعیین اندازه  کارایی دانشگاه ها هست. از طرفی در تمامی کشور های توسعه یافته به آموزش عالی به عنوان یکی از عوامل موثر در شکل گیری سیاست های توسعه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی توجه می گردد (محمدی 1384، 21).

بایستی در نظر داشت که دانشگاه ها ی کشور را می توان از جنبه ها وگونه ها ی مختلفی مورد مطالعه قرار داد. یکی از این جنبه ها بحث خدمات رفاهی و آسایشی برای دانشجویان می باشد. یکی از مهمترین  بخش هایی که در وزارت علوم وتحقیقات برای ایجاد رفاه وآسایش بین دانشجویان هست صندوق رفاه دانشجویان می باشد که به مقصود تامین مالی و نیز کمک به وضعیت تحصیلی و معیشتی دانشجویان دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و در جهت اهداف مشخص شده در قانون اساسی که همانا خودکفایی در آموزش عالی کشور می باشد در سال 1353 تاسیس گردید.

2-1- اظهار مسئله

برای مطالعه وضعیت کارایی دانشگاه ها با در نظر داشتن مطالعه های صورت گرفته می توان از دو تکنیک تحلیل پوشش داده ها[1] و روش تحلیل مرز تصادفی[2] بهره گیری نمود. روش تحلیل مرز تصادفی روش مناسبی برای پردازش داده ها با سطح معینی از عدم اطمینان می باشد. اما زمانیکه تعداد ورودی ها وخروجی ها زیاد می گردد، امکان بهره گیری از این روش را مشکل می کند. به بیانی دیگر روش تحلیل پوششی داده ها برای مطالعه وضعیت کارایی موسسات غیر انتفایی نظیر بیمارستان ها، دانشگاه ها که دارای چندین ورودی وخروجی هستند و اولویت پولی در آن ها وجود ندارد، روش مناسبی می باشد. از روش تحلیل پوششی داده ها به عنوان یک روش غیر پارامتریک[3] برای ارزیابی کارایی نسبی[4] واحد های تصمیم گیرنده [5]که دارای چندین ورودی و خروجی مشابه هستند، بهره گیری می گردد.

دو مدل اساسی تکنیک DEA:

1) مدلCCR: این مدل برای ارزیابی کارایی واحدهای تصمیم گیرنده ای با بازده به مقیاس ثابت به کار  می رود.

2) مدلBCC: این مدل زمانی به کار می رود که N واحد تصمیم گیرنده با بازده به مقیاس های متفاوت هست. این مدل برای اولین بار توسط بانکر، چارنز، وکوپر برای حل مشکل مدل CCR ارایه گردید.

بازده به مقیاس

بازده به مقیاس یک بحث بسیار مهم در اقتصاد خرد و کلان می باشد و می تواند اطلاعات مفیدی راجع به وضعیت واحد های تصمیم گیرنده در اختیار ما بگذارد.

 یک تعریف از بازده به مقیاس به این شکل می باشد که بازده به مقیاس اندازه تاثیر عوامل تولید بر روی تولید می باشد.

بازده به مقیاس بر سه نوع تقسیم می گردد:

 1)بازده به مقیاس افزایشی (IRS): به این معناست که با افزایش اندازه ورودی ها، خروجی ها بیشتر افزایش پیدا کنند.

 2)بازده به مقیاس کاهشی (DRS): به این معناست که با افزایش اندازه ورودی ها، خروجی ها کمتر افزایش پیدا کنند.

 3)بازده به مقیاس ثابت (CRS): به این معناست که با افزایش اندازه ورودی ها، خروجی ها نیز به همان اندازه افزایش پیدا کنند.

منطق فازی وکاربرد آن در DEA

منطق فازی[6] که پیش روی منطق کریسپ یا همان منطق (0و1) می باشد برای اولین بار توسط یک دانشمند ایرانی به نام پروفسور لطفی زاده[7] ارائه گردید. این منطق از منظر در نظر گرفتن بعد کلامی به صورت در نظر گرفتن بعد خاکستری بین صفر ویک برای زبان های محاوره ای بسیار مناسب می باشد. پروفسور لطفی زاده در آن وقت ریاست دانشکده مهندسی برق دانشگاه برکلی را بر عهده داشتند ومی توان گفت که شاخه جدیدی از ریاضیات را ارائه کردند. با در نظر داشتن این که ورودی ها و خروجی ها در مدل DEA دارای ماهیت قطعی نیستند برای به دست آوردن جواب هایی با کیفیت بالاتر از داده های فازی بهره گیری کردیم.

به مدل DEA که از داده های فازی برای حل مساله بهره گیری می کند اصطلاحا مدل تحلیل پوششی داده های فازی(FDEA) می گویند.

در این پژوهش قصد بر این می باشد که از مقاله ای که دکتر خدابخشی در آن با بهره گیری از یک متد جدید به تعیین نوع بازده به مقیاس پرداخته، برای تعیین نوع بازده به مقیاس 33 دانشگاه دولتی بهره گیری کنیم. همچنین با تعمیم این روش به روش CCR، یک مدل CCR فازی به دست آوریم وبا بهره گیری از این مدل به تعیین کارایی این 33 دانشگاه دولتی بپردازیم.

3-1- سابقه و ضرورت انجام پژوهش

تحلیل پوششی داده ها تکنیکی می باشد که توسط یک مدل برنامه ریزی ریاضی که برای ارزیابی کارایی واحد های تصمیم گیرنده که چندین ورودی و چندین خروجی دارند مورد بهره گیری قرار می گیرند. تکنیک تحلیل پوششی داده ها برای اولین بار توسط چارنز و کوپر و رودز معرفی گردید. مدلی که آنها ارائه کردند به مدل CCR  معروف گردید. بعد از آن بنکر و همکارانش در سال 1984 مدلی که تعمیم یافته مدل CCR  بود ارائه کردند که به مدل BCC [1] معروف گردید. در سال های بعد با در نظر داشتن قدرت تکنیکDEA  در ارزیابی و رتبه بندی واحد ها مقالات و تحقیقات بسیار زیادی راجع به این مطلب منتشر گردید.

ضرورت انجام این پژوهش از دو منظر قابل توجه می باشد. اول اینکه سایر تحقیقات صورت گرفته در این زمینه از داده های قطعی بهره گیری می کنند و با در نظر داشتن این که در محیط واقعی ماهیت داده ها اغلب قطعی نیستند، در این پژوهش از داده های فازی بهره گیری شده می باشد. دوم اینکه در اکثر تحقیقات ومقالاتی که برای تعیین بازده به مقیاس و رتبه بندی واحد های دانشگاهی وموسسات آموزش عالی نوشته شده اند، این موسسات را غالبا از منظر معیار های تخصصی آموزشی و پژوهشی مورد ارزیابی قرار داده اند. لیکن در این پژوهش برای ایجاد یک نواوری، همچنین ابراز نیاز سازمان ها وموسسات خدمت رسانی در دانشگاه ها نظیر صندوق رفاه دانشجویان تصمیم به تعیین بازده به مقیاس ورتبه بندی دانشگاه ها ومراکز آموزش عالی دولتی با معیار های خدماتی و رفاهی دانشجویان گرفته گردید.

4-1- هدف از انجام پژوهش

هدف از انجام این پژوهش، تعیین بازده به مقیاس برای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و رتبه بندی  آن ها با بهره گیری از تکنیکDEA   می باشد و در راستای اهداف آرمانی در جست وجوی راه حلی برای رسیدن به اهداف زیر هستیم:

1)تفکیک واحدهای کارا و ناکارا از یکدیگر.

2) مشخص کردن خط مشی سازمان ها به سوی کارایی وبهره وری بیشتر.

3) ارائه یک روش جدید فازی جهت تعیین کارایی واحدها (CCR فازی).

5-1- اهداف کاربردی پژوهش

تمامی سازمان­ها و نهادهای خدماتی که به صورت غیرانتفایی اداره می شوند به گونه خاص معاونت های دانشجویی دانشگاه های کشور و صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم می توانند از نتایج این پژوهش بهره گیری کنند. ضمنا محققان در زمینه رتبه بندی می توانند از مدل بازده به مقیاس ارائه شده بهره گیری کنند.

[1] Banker,Cooper,Charnes

[1] Data envelopment analysis

[2]  Stochastic frontier analysis

[3] Non parametric method

[4] Relative eficiency

[5] Decision making unit

[6] Fuzzy logic

[7] Zadeh

[1] Charnes,Chopper,Rohdes

تعداد صفحه : 89

قیمت : 14700تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد: طراحی مدل تخصیص منابع به منظور کاهش خروجی های نامطلوب بر اساس روش تحلیل پوششی

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***